യയാതിരുവാച കഥം തത്രൈവ ലബ്ധസ്തു കൌതുകം മേ മഹാമുനേ
യയാതി പറഞ്ഞു: അതു അവിടെയെങ്ങനെയാണ് കണ്ടെത്തിയത്? മഹാമുനിയേ, എനിക്ക് അതിൽ കൗതുകമുണ്ട്.
പുലസ്ത്യ ഉവാച സംശയം പരമം പ്രാപ്തഃ സര്വോ ലോകഃ ക്ഷുധാര്ദിതഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ലോകം മുഴുവൻ വിശേഷമായി ക്ഷുധകൊണ്ടും സംശയത്താലും പിടിയിലായി.
പ്രായോ മൃതോ മൃതപ്രായഃ ശേഷോഽഭൂദ്ധരണീതലേ
മിക്കവരും മരിച്ചുപോയി, ശേഷിച്ചവർ ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിലും മരിച്ചവരെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ഏവം കൃച്ഛ്രമനുപ്രാപ്തേ മര്ത്യലോകേ നരാധിപഃ
ഇങ്ങനെ കഠിനമായ കഷ്ടത മനുഷ്യലോകത്ത് വന്നപ്പോൾ, രാജാവേ—
അന്നൌഷധിരസാഭാവാദസ്ഥിശേഷോ വ്യജായത
ഭക്ഷണവും ഔഷധസാരവും ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് അവിടെ അസ്ഥികളൊഴികെ ഒന്നുമില്ലാതായി.
ചംഡാലനിലയം പ്രാപ്തഃ ക്ഷുത്തൃഷാപീഡിതോ ഭൃശമ്
ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ടു വളരെ വലഞ്ഞ്, അവൻ ചണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചു.
തമാദായ ഗൃഹം പ്രാപ്തഃ പ്രക്ഷാല്യ സലിലേന തു
അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വീട്ടിൽ എത്തിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ കഴുകി ശുദ്ധമാക്കി.
അഭക്ഷ്യഭക്ഷണം ജ്ഞാത്വാ ഹവ്യവാഹസ്തതോ നൃപ
എന്താണ് ഭക്ഷ്യവും അഭക്ഷ്യവും എന്ന് അറിഞ്ഞ്, അഗ്നിദേവൻ പിന്നെ, രാജാവേ—
നഷ്ടൌഷധിരസേ ലോകേ യുക്തമേതദ്ധി സാംപ്രതമ് 7.3.30.
ഇപ്പോള് ഔഷധികള് ലോകത്ത് നിന്നു നഷ്ടമായതിനാല്, ഇതാണ് യുക്തമായത്.
നാഭക്ഷ്യം ഭക്ഷയിഷ്യാമി ത്യജിഷ്യേ ക്ഷിതിമംഡലമ്
ഭക്ഷിക്കാനാവാത്തത് ഞാന് കഴിക്കില്ല; ഭൂമിയെ ഞാന് ഉപേക്ഷിക്കും.
ഏവം സംചിംത്യ മനസാ സകോപോ ഹവ്യവാഹനഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സില് ആലോചിച്ച്, കോപത്തോടെ ഹവ്യവാഹനന് തീരുമാനിച്ചു.
പ്രണഷ്ടേ സഹസാ വഹ്നാവഗ്നിഷ്ടോമാദികാഃ ക്രിയാഃ
അക്കഴിഞ്ഞ് അഗ്നി അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോള്, അഗ്നിഷ്ടോമം പോലുള്ള യാഗങ്ങള് ഒക്കെ നിർത്തപ്പെട്ടു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ സംദേഹം പരമം ഗതാഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും വലിയ സംശയത്തിലായി.
ത്യക്തസ്തു വഹ്നിനാ മര്ത്യസ്തതോ നാശം ഗതാ നരാഃ
അഗ്നി മനുഷ്യരെ ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോള്, ആ മനുഷ്യര് നാശം നേരിട്ടു.
തസ്മാദന്വേഷ്യതാം വഹ്നിര്യത്ര തിഷ്ഠതി സാംപ്രതമ്
അതിനാല് അഗ്നി എവിടെയാണിപ്പോള് താമസിക്കുന്നത് എന്ന് അന്വേഷിക്കണം.
അന്വൈഷയംസ്തഥാഗ്നിം തേ സമംതാത്ക്ഷിതിമംഡലേ
അവര് ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടങ്ങളിലും അഗ്നിയെ അന്വേഷിച്ചു.
തതസ്തേ പുരതോ ദൃഷ്ട്വാ ശുകം ശ്രാംതാ ദിവൌകസഃ
അവസാനിച്ച് ദേവതകള് മുന്നില് ഒരു ശുകപക്ഷിയെ കണ്ടു.
പ്രണഷ്ടോ ഹവ്യവാഹോത്ര മയാ ദൃഷ്ടോ മഹാദ്യുതിഃ
ഹവ്യവാഹനന് അപ്രത്യക്ഷനായി; ഞാന് അവനെ കണ്ടു.
ശുകേനാവേദിതോ വഹ്നിഃ ശപ്ത്വാ തം മന്യുനാ വൃതഃ 7.3.30.
ശുകപക്ഷി കോപത്തോടെ ശപിച്ച് അഗ്നിയെ വെളിപ്പെടുത്തി.
പ്രവിവേശ ശമീഗര്ഭമശ്വത്ഥം തരുസത്തമമ്
അവന് ശമീവൃക്ഷത്തിനകത്തും അശ്വത്ത്വമരത്തിലും പ്രവേശിച്ചു.
സ തം പ്രോവാച തേ ജിഹ്വാ വിപരീതാ ഭവിഷ്യതി
അവന് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ നാവ് ഇനി മറിച്ചിരിക്കും.'
പ്രവിഷ്ടോ ഭഗവാന്വഹ്നിര്യഥാ ദേവൈര്ന ലക്ഷ്യതേ
ഭഗവാന് അഗ്നി ദേവന്മാര്ക്ക് കാണാനാവാത്തവിധം അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
അത്രാഽസൌ തിഷ്ഠതേ വഹ്നിര്നിര്ഝരേ പര്വതസ്യ ച
ഇവിടെ അഗ്നി പാറയുടെ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിലും മലയില് താമസിക്കുന്നു.
കൃച്ഛ്രാദഹം വിനിഷ്ക്രാംതസ്തസ്മാന്മൃത്യുമുഖാത്സുരാഃ
ദേവതകളേ, വലിയ കഷ്ടപ്പാടോടെ ഞാന് മരണത്തിന്റെ വായില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭവിഷ്യസി വിജിഹ്വസ്ത്വം ശപ്ത്വാ തം ദര്ദുരം നൃപഃ
അവന് ആ തവളയെ ശപിച്ച് രാജാവു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇനി നാവ് ഉണ്ടാകില്ല.'
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ നിഷ്ക്രാംതാഃ സലിലാശ്രയാത്
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും വെള്ളത്തില് നിന്നു പുറത്തുവന്നു.
ത്വയാ ഹീനം ജഗത്സര്വം നാശം യാസ്യതി സത്വരമ്
നീ ഇല്ലാതെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വേഗത്തിൽ നശിച്ചുപോകും.
ത്വം മുഖം സര്വദേവാനാം ത്വയി ലോകാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ വിനാശമേവ യാസ്യാമസ്തസ്മാത്ത്വം ത്രാതുമര്ഹസി
സകല ദേവന്മാരുടെയും മുഖം നീയാണല്ലോ; ലോകങ്ങൾ നിനക്കു ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾ നശിച്ചുപോകും; അതിനാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
ത്വം ബ്രഹ്മാ ത്വം മഹാദേവസ്ത്വം വിഷ്ണുസ്ത്വം ദിവാകരഃ 7.3.30.
നീ ബ്രഹ്മാവും മഹാദേവനും വിഷ്ണുവും സൂര്യനും ആണു.
ഇംദ്രാദ്യാ വിബുധാഃ സര്വേ ത്വദായത്താ ഹുതാശന കിമര്ഥം ഭഗവന്നസ്മാനനാഗാംസ്ത്യക്തുമിച്ഛസി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാവരും നിനക്കാണ് ആശ്രിതർ, യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥാ. ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ കുറ്റമില്ലാത്തവരെ നീ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എന്തിനാണ് ആഗ്രഹം?