മന്നാമ്നാ ഖ്യാതിമായാതു പുണ്യമേതജ്ജലാശയമ്
എന്റെ പേരിൽ ഈ വിശുദ്ധമായ ജലാശയം പ്രശസ്തമാകട്ടെ.
ചതുര്ദ്ദശ്യാം വിശേഷേണ തേ യാസ്യംതി പരാം ഗതിമ്
പ്രത്യേകമായി ചതുര്ദശി ദിവസത്തിൽ ഇവിടെ എത്തുന്നവർക്ക് പരമഗതി ലഭിക്കും.
തവ നാമ്നാ സുപുണ്യം ഹി തീര്ഥമേതദ്ഭവിഷ്യതി സ്നാനാല്ലക്ഷഗുണം ദാനാത്പുണ്യം ചൈവ തഥാഽക്ഷയമ്
നിന്റെ പേരിൽ ഈ തീർഥം അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളതായിരിക്കും; ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗുണം ലഭിക്കും, ഇവിടെ ദാനം ചെയ്താൽ അക്ഷയമായ പുണ്യവും ലഭിക്കും.
യേഽത്ര ശ്രാദ്ധം കരിഷ്യംതി മാനവാഃ സുസമാഹിതാഃ
ഇവിടെ മനസ്സോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ—
അപി കീടപതംഗാ യേ തൃഷാര്താഃ സലിലേ ശുഭേ
ദാഹംകൊണ്ടു വലഞ്ഞ് ഈ ശുഭജലത്തിൽ കടക്കുന്ന കീടങ്ങളും പറ്റകളും പോലും—
കിം പുനര്ഭക്തിസംയുക്താ മാനവാഃ സത്യവാദിനഃ
ഭക്തിയും സത്യവാക്യവും ഉള്ള മനുഷ്യർക്കു എത്ര അധികം ഫലം കിട്ടും!
സമായാതാനി രാജേംദ്ര കപിലായാഃ പ്രഭാവതഃ
രാജാവേ, കപിലയുടെ ശക്തിയാൽ അവരൊക്കെയും ഇവിടെ എത്തി.
താന്യാരുഹ്യാഥ കപിലാ ഗോപഗോകുലസംകുലാ 7.3.29.
അതിനുശേഷം, പശുക്കളും കുലങ്ങളും ചുറ്റുമുള്ള കപില അവരെ കയറിപ്പിടിച്ചു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന തത്ര സ്നാനം സമാചരേത്
അതിനാൽ, അവിടെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി സ്നാനം ചെയ്യണം.
പുലസ്ത്യ ഉവാച തത്ര വഹ്നിഃ പുരാ നഷ്ടോ ലബ്ധശ്ച ത്രിദശൈരപി
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ ഒരിക്കൽ അഗ്നി നഷ്ടപ്പെട്ടു, ദേവന്മാരും പിന്നെ അതിനെ കണ്ടെത്തി.
യയാതിരുവാച കഥം തത്രൈവ ലബ്ധസ്തു കൌതുകം മേ മഹാമുനേ
യയാതി പറഞ്ഞു: അതു അവിടെയെങ്ങനെയാണ് കണ്ടെത്തിയത്? മഹാമുനിയേ, എനിക്ക് അതിൽ കൗതുകമുണ്ട്.
പുലസ്ത്യ ഉവാച സംശയം പരമം പ്രാപ്തഃ സര്വോ ലോകഃ ക്ഷുധാര്ദിതഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ലോകം മുഴുവൻ വിശേഷമായി ക്ഷുധകൊണ്ടും സംശയത്താലും പിടിയിലായി.
പ്രായോ മൃതോ മൃതപ്രായഃ ശേഷോഽഭൂദ്ധരണീതലേ
മിക്കവരും മരിച്ചുപോയി, ശേഷിച്ചവർ ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിലും മരിച്ചവരെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ഏവം കൃച്ഛ്രമനുപ്രാപ്തേ മര്ത്യലോകേ നരാധിപഃ
ഇങ്ങനെ കഠിനമായ കഷ്ടത മനുഷ്യലോകത്ത് വന്നപ്പോൾ, രാജാവേ—
അന്നൌഷധിരസാഭാവാദസ്ഥിശേഷോ വ്യജായത
ഭക്ഷണവും ഔഷധസാരവും ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് അവിടെ അസ്ഥികളൊഴികെ ഒന്നുമില്ലാതായി.
ചംഡാലനിലയം പ്രാപ്തഃ ക്ഷുത്തൃഷാപീഡിതോ ഭൃശമ്
ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ടു വളരെ വലഞ്ഞ്, അവൻ ചണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചു.
തമാദായ ഗൃഹം പ്രാപ്തഃ പ്രക്ഷാല്യ സലിലേന തു
അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വീട്ടിൽ എത്തിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ കഴുകി ശുദ്ധമാക്കി.
അഭക്ഷ്യഭക്ഷണം ജ്ഞാത്വാ ഹവ്യവാഹസ്തതോ നൃപ
എന്താണ് ഭക്ഷ്യവും അഭക്ഷ്യവും എന്ന് അറിഞ്ഞ്, അഗ്നിദേവൻ പിന്നെ, രാജാവേ—
നഷ്ടൌഷധിരസേ ലോകേ യുക്തമേതദ്ധി സാംപ്രതമ് 7.3.30.
ഇപ്പോള് ഔഷധികള് ലോകത്ത് നിന്നു നഷ്ടമായതിനാല്, ഇതാണ് യുക്തമായത്.
നാഭക്ഷ്യം ഭക്ഷയിഷ്യാമി ത്യജിഷ്യേ ക്ഷിതിമംഡലമ്
ഭക്ഷിക്കാനാവാത്തത് ഞാന് കഴിക്കില്ല; ഭൂമിയെ ഞാന് ഉപേക്ഷിക്കും.
ഏവം സംചിംത്യ മനസാ സകോപോ ഹവ്യവാഹനഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സില് ആലോചിച്ച്, കോപത്തോടെ ഹവ്യവാഹനന് തീരുമാനിച്ചു.
പ്രണഷ്ടേ സഹസാ വഹ്നാവഗ്നിഷ്ടോമാദികാഃ ക്രിയാഃ
അക്കഴിഞ്ഞ് അഗ്നി അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോള്, അഗ്നിഷ്ടോമം പോലുള്ള യാഗങ്ങള് ഒക്കെ നിർത്തപ്പെട്ടു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ സംദേഹം പരമം ഗതാഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും വലിയ സംശയത്തിലായി.
ത്യക്തസ്തു വഹ്നിനാ മര്ത്യസ്തതോ നാശം ഗതാ നരാഃ
അഗ്നി മനുഷ്യരെ ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോള്, ആ മനുഷ്യര് നാശം നേരിട്ടു.
തസ്മാദന്വേഷ്യതാം വഹ്നിര്യത്ര തിഷ്ഠതി സാംപ്രതമ്
അതിനാല് അഗ്നി എവിടെയാണിപ്പോള് താമസിക്കുന്നത് എന്ന് അന്വേഷിക്കണം.
അന്വൈഷയംസ്തഥാഗ്നിം തേ സമംതാത്ക്ഷിതിമംഡലേ
അവര് ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടങ്ങളിലും അഗ്നിയെ അന്വേഷിച്ചു.
തതസ്തേ പുരതോ ദൃഷ്ട്വാ ശുകം ശ്രാംതാ ദിവൌകസഃ
അവസാനിച്ച് ദേവതകള് മുന്നില് ഒരു ശുകപക്ഷിയെ കണ്ടു.
പ്രണഷ്ടോ ഹവ്യവാഹോത്ര മയാ ദൃഷ്ടോ മഹാദ്യുതിഃ
ഹവ്യവാഹനന് അപ്രത്യക്ഷനായി; ഞാന് അവനെ കണ്ടു.
ശുകേനാവേദിതോ വഹ്നിഃ ശപ്ത്വാ തം മന്യുനാ വൃതഃ 7.3.30.
ശുകപക്ഷി കോപത്തോടെ ശപിച്ച് അഗ്നിയെ വെളിപ്പെടുത്തി.
പ്രവിവേശ ശമീഗര്ഭമശ്വത്ഥം തരുസത്തമമ്
അവന് ശമീവൃക്ഷത്തിനകത്തും അശ്വത്ത്വമരത്തിലും പ്രവേശിച്ചു.