പപ്രച്ഛ കിമിദം സര്വം വ്യാകുലത്വമുപാഗതമ്
അവന് ചോദിച്ചു: 'ഇത് എല്ലാം എന്താണ്? ഈ ദുഃഖം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?'
കേനൈഷാ മാമികാ ധേനുഃ പ്രഹാരൈര്ജര്ജരീകൃതാ
ആര് ആണ് എന്റെ പശുവിനെ ഇങ്ങനെ അടിച്ചുതകര്ത്തത്?
ക്വ സ മേഽദ്യ പിതാ വൃദ്ധോ മാതാ ച സുതവത്സലാ
എവിടെയാണ് എന്റെ വയസ്സായ അച്ഛനും മകനോടു സ്നേഹമുള്ള അമ്മയും ഇന്നെക്കാള്?
അഥ തസ്യ സമാചഖ്യുര്വൃത്താംതം സര്വതാപസാഃ
പിന്നീട്, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ തപസ്സികളും സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങള് മുഴുവന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ ഭ്രാതരഃ സര്വേ വജ്രപാതോപമം വചഃ
അതിനുശേഷം സഹോദരന്മാര് എല്ലാവരും ഇടിമുഴക്കത്തോട് സമമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
മാതരം ക്ഷതസര്വാങ്ഗീം പ്രാണശേഷാം വ്യഥാന്വിതാമ്
അവര് അവരുടെ അമ്മയെ ശരീരമാകെ പരിക്കുകളോടെ, ജീവന് മാത്രം ശേഷിച്ച് വേദനയോടെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
രുദിത്വാഥ ചിരം കാലം വിപ്രലപ്യ മുഹുര്മുഹുഃ
അവൻ ദീർഘകാലം കരഞ്ഞു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖിച്ചു.
അഥ ദാഹാവസാനേ തേ കൃത്വാ ഗര്താം യഥോചിതാമ് ൬.൬൭.
ശവദാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ വേണ്ടത്ര ആഴമുള്ള ഒരു കുഴി ഒരുക്കി.
അഥാന്യൈസ്താപസൈഃ പ്രോക്തോ രാമഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
അപ്പോൾ മറ്റു തപസ്സുകാരൻമാർ ആയിരം ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള രാമനോട് സംസാരിച്ചു.
അഥാസൌ ബഹുധാ പ്രോ ക്തസ്താപസൈര്ജമദഗ്നിജഃ
തപസ്സുകാരൻമാർ ജമദഗ്നിയുടെ മകനോട് പലവിധത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
തതസ്താനബ്രവീദ്രാമോ വിനിഃശ്വസ്യ മുനീശ്വരാന്
അപ്പോൾ രാമൻ ആഴമായി ശ്വാസം വിട്ട് മഹർഷിമാർക്ക്这样 പറഞ്ഞു.
അപരാധം വിനാ താതഃ ക്ഷത്രിയേണ ഹതോമമ
എന്റെ അച്ഛൻ ഒരു കുറ്റം ചെയ്യാതിരുന്നിട്ടും ക്ഷത്രിയൻ അവനെ കൊന്നു.
തസ്മാന്നിഃക്ഷത്രിയാമുര്വീം യദ്യഹം ന കരോമി വൈ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഭൂമി ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ നിന്ന് ശൂന്യമാക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ,
പിതൃമാതൃവധാജ്ജാതം യത്കൃതം തേന പാപ്മനാ
എന്റെ അച്ഛനും അമ്മയെയും കൊന്ന ആ പാപിയുടെ കുറ്റം കാരണം,
തതസ്തസ്യൈവ ചാന്യേഷാം ക്ഷത്രിയാണാം ദുരാത്മനാമ് തര്പയിഷ്യാമി രക്തേന പിതരം നാഹമംഭസാ
അതിനാൽ, ഞാൻ എന്റെ അച്ഛനെ വെള്ളംകൊണ്ട് അല്ല, ആ പാപിയുടെയും മറ്റു ദുഷ്ടക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും രക്തംകൊണ്ടാണ് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക.
പരം വിസ്മയമാപന്നാ നോചുഃ കിംചിത്തതഃ പരമ്
അവർ അത്യന്തം അത്ഭുതത്തിൽ ആകി, പിന്നെ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
സര്വൈസ്തൈഃ ശബരൈഃ സാര്ധം പുലിന്ദൈര്മേദകൈസ്തഥാ ൬.൬൭.
എല്ലാ ശബരന്മാരോടും, പുലിന്ദന്മാരോടും, മേദകന്മാരോടും കൂടി,
തഥാഽര്ജുനോഽപി തം ശ്രുത്വാ സമായാതം ഭൃഗൂത്തമമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ വന്നതായി അറിഞ്ഞ് അർജുനനും എത്തി.
തതസ്തു സമ്മുഖോ ദൃഷ്ടോ യുദ്ധാര്ഥം സ വിനിര്യയൌ
അപ്പോൾ നേരിട്ട് കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
അഥാഭവന്മഹായുദ്ധം പുലിന്ദാനാം ദ്വിജോത്തമാഃ
അപ്പോൾ പുലിന്ദന്മാരും ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം ഉണ്ടായി.
തതസ്തേ ഹൈഹയാഃ സര്വേ ശരൈരാശീവിഷോപമൈഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ ഹേഹയന്മാരും വിഷം നിറഞ്ഞ പാമ്പുപോലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ബ്രഹ്മഹത്യാസമുത്ഥേന പാതകേന തതശ്ച തേ
ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അവരെ ബാധിച്ചു.
ന കശ്ചിത്പൌരുഷം തത്ര സംപ്രദര്ശയിതും ക്ഷമഃ
അവിടെ ആരും ധൈര്യം കാണിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
അഥ ഭഗ്നം ബലം ദൃഷ്ട്വാ ഹൈഹയാധിപതിഃ ക്രുധാ ശക്നോതി നാരോപയിതും സുയത്നമപി ചാശ്രിതഃ
അവന്റെ സൈന്യം തകർന്നത് കണ്ട ഹേഹയാധിപതി, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും, കോപത്തോടെ സൈന്യത്തെ വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതശ്ചാകര്ഷയാമാസ ഖങ്ഗം കോശാത്സുനിര്മലമ്
അപ്പോൾ അവൻ തന്റെ വാൾ അങ്ങോട്ടു വലിച്ച് കൊണ്ടുവന്നു, അതു പൂർണ്ണമായും വൃത്തിയായിരുന്നു.
ഗദയാ നിര്ജിതോ രൌദ്രോ രാവണോ ലോകരാവണഃ
ലോകങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാവണൻ, രുദ്രന്റെ ഗദയാൽ തോറ്റുപോയി.
നര്മദായാഃ പ്രവാഹോ യൈഃ സഹസ്രാഖ്യൈഃ കരൈഃ ശുഭൈഃ ൬.൬൭.
ആ ശുഭമായ ആയിരം കൈകളാൽ നർമദാനദിയുടെ ഒഴുക്ക് തടയപ്പെട്ടു.
ന ശസ്ത്രം ശേകുരുദ്ധര്തും ദൈവയോഗാത്കഥംചന
വിധിയുടെ ഇച്ഛയാൽ, ഒരു ആയുധവും അവയെ നീക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ രാമഃ സംപ്രാപ്തഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ
അത്തവണ രാമൻ, കോപത്തിൽ മുഴുകി, അവിടെ എത്തി.
ഹൈഹയാധിപതേ പാപ യൈഃ കരൈര്ജനകോ മമ
ഹൈഹയാധിപതിയായ പാപി, ആരുടെ കൈകളാൽ എന്റെ അച്ഛൻ—