തതസ്തുഷ്ടോ മഹാദേവസ്തസ്യ സംദര്ശനം ഗതഃ
അതിനുശേഷം, മഹാദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ചന്ദ്ര ഉവാച പരം ക്ഷീണോഽസ്മി ദേവേശ യക്ഷ്മണാഹം പദാംതികമ്
ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവാ, ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ക്ഷീണിച്ചു, ക്ഷയരോഗം മൂലം മരണസീമയിൽ എത്തി.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്വൃഷഭധ്വജഃ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭാഗവാൻ വൃഷഭധ്വജൻ—
ഏഷ ചംദ്രസ്ത്വയാ ശപ്തോ ജാമാതാ ന കൃതം ശുഭമ് ൬.൬൩.
ഈ ചന്ദ്രനെ നീ ശപിച്ചു; നിന്റെ മരുമകൻ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തില്ല.
നാകരോന്മേ പുരഃ പ്രോച്യ കരിഷ്യാമീത്യ സത്യവാക്
നിന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം പറഞ്ഞ് 'ചെയ്യാം' എന്നു പറഞ്ഞെങ്കിലും, അവൻ ചെയ്തില്ല.
തേന ശപ്തസ്തു കോപേന സുതാര്ഥേ വൃഷഭധ്വജ
അതിനാൽ, മകളുടെ കാര്യം കൊണ്ടുള്ള കോപത്തിൽ വൃഷഭധ്വജൻ അവനെ ശപിച്ചു.
സമാഃ സംവീക്ഷതേ നിത്യം മമ വാക്യാദസംശയമ്
എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, സംശയമില്ലാതെ, അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മാസങ്ങളെ ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
തസ്മാത്പക്ഷം ക്ഷയം യാതു പക്ഷം വൃദ്ധിം പ്രഗച്ഛതു
അതുകൊണ്ട്, ഒരു പക്ഷം കുറയട്ടെ, മറ്റേ പക്ഷം വളരട്ടെ.
തതോ ദക്ഷസ്തഥേത്യുക്ത്വാ ജഗാമ നിജമന്ദിരമ്
അപ്പോൾ ദക്ഷൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
ഭൂയോഽപി പ്രാര്ഥയാഭീഷ്ടം മത്തസ്ത്വം ശശലാംഛന
ശശിചിഹ്നമായവനേ, നീ വീണ്ടും എന്നിൽ നിന്നു മനസ്സിലുണ്ടായ ഇഷ്ടം ചോദിക്കാമെന്നു ഞാൻ പറയുന്നു.
ചന്ദ്ര ഉവാച യദി തുഷ്ടോഽസി ദേവേശ യദി ദേയോ വരോ മമ സംനിധാനം ത്വയാ കാര്യം ലോകാനാം ഹിത കാമ്യയാ
ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, നിങ്ങൾ സന്തോഷവാനാണെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഒരു വരം നൽകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കണമേ.
സോമവാരേണ സാംനിധ്യം കരിഷ്യേ വചനാത്തവ
താങ്കളുടെ വാക്കുപോലെ, ഞാനു തിങ്കളാഴ്ചകളിൽ എന്റെ സാന്നിധ്യം നൽകും.
ഏവമുക്ത്വാ സ ദേവേശസ്തതശ്ചാദര്ശനം ഗതഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ അവിടെ നിന്ന് അദൃശ്യനായി.
സുതാ ദക്ഷസ്യ വിപ്രേംദ്രാ ശംകരസ്യ വചഃ സ്മരന് ൬.൬൩.
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ ശങ്കരന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്ത്—
ഏവം സോമേശ്വരാസ്തത്ര ബഭൂവുര്ദ്വിജസത്തമാഃ
അങ്ങനെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ സോമേശ്വരന്മാർ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ശ്രീഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ സോമനാഥോത്പത്തിമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ത്രിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസാഹസ്രം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ സോമനാഥന്റെ ഉത്ഭവമഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്ന അറുപത്തിമൂന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ചമത്കാരനരേംദ്രേണ സ്ഥാപിതാ ശ്രദ്ധയാ പുരാ
അദ്ഭുതങ്ങളുടെ രാജാവായവൻ, വിശ്വാസത്തോടെ, പുരാതനകാലത്ത് അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു.
യയാ സ മഹിഷഃ പൂര്വം നിഹതോ ദാനവോ രണേ
ആയാളാൽ, മുമ്പ്, മഹിഷാസുരൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യദാ തന്നിര്മിതം തത്ര പുരം തേന മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവു അവിടെ ആ നഗരം നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ,
പുരസ്യ തസ്യ രക്ഷാര്ഥം തഥാ തത്പുരവാസിനാമ്
ആ നഗരത്തിന്റെയും അവിടെയുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി,
യസ്താമഭ്യര്ചയേത്സമ്യങ്മഹാനവമിവാസരേ
ആ മഹാനവമി ദിനത്തിൽ ആരെങ്കിലും അവളെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ,
ഭൂതപ്രേതപിശാചേഭ്യഃ ശത്രുതശ്ച വിശേഷതഃ
ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ശത്രുക്കൾ എന്നിവരിൽ നിന്ന്,
യംയം കാമമഭിധ്യായഞ്ഛുക്ലാഷ്ടമ്യാം നരഃ ശുചിഃ
ശുദ്ധനായ മനുഷ്യൻ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചാലും,
നിഷ്കാമഃ സുഖമാപ്നോതി മോക്ഷം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, അവൻ സന്തോഷം പ്രാപിക്കും; മോക്ഷം ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
താമാരാധ്യ ഗതാഃ പൂര്വം സിദ്ധിം ഭൂരിര്മഹീഭുജഃ
അവളെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചുപോലെയാണ് പഴയകാലത്ത് അനേകം രാജാക്കന്മാർ വിജയവും സിദ്ധിയും നേടിയത്.
യസ്തസ്യാഃ ശ്രദ്ധയോപേതഃ പ്രകരോതി പ്രദക്ഷിണാമ് ൬.൬൪,
ആ ഭഗവതിയെ വിശ്വാസത്തോടെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ ആരായാലും,
തസ്യാ ആയതനേ പൂര്വമാശ്ചര്യമഭവന്മഹത്
അവളുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരിക്കൽ വലിയൊരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചിരുന്നു.
ആസീച്ചിത്രരഥോനാമ പൂര്വം പാര്ഥിവസത്തമഃ
പഴയകാലത്ത് ചിത്രരഥൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു മഹാരാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
ശുക്ലാഷ്ടമ്യാം സദാ ഭക്ത്യാ സ തസ്യാഃ ശ്രദ്ധയാന്വിതഃ
ഓരോ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിലും അവൻ ഭക്തിയോടെ വിശ്വാസത്തോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു.
തതഃ പ്രണമ്യ താം ദേവീം സംപ്രയാതി പുനര്ഗൃഹമ്
അവിടെ ദേവിയെ നമസ്കരിച്ച്, പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് തിരികെ പോകുമായിരുന്നു.