സര്വം കീര്തയ വൃത്താംതമദ്യാരണ്യസമുദ്ഭവമ്
ഇന്ന് കാട്ടിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാം നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
വ്യാഘ്രേണാസാദിതാ തത്ര ഭ്രമമാണാ ഇതസ്തതഃ
അവിടെ ഞാൻ ഇവിടെ അങ്ങോട്ട് അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ ഒരു കടുവ എന്നെ പിടിച്ചു.
സ മയാ പ്രാര്ഥിതഃ പുത്ര ഭക്ഷമാണോ നഖായുധഃ ൬.൫൧.
കുഞ്ഞേ, അതു എന്നെ നഖവും പല്ലും കൊണ്ട് തിന്നാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അതിനോട് കനിഞ്ഞ് അപേക്ഷിച്ചു.
സാഹം തേന വിനിര്മുക്താ ശപഥൈര്ബഹുഭിഃ കൃതൈഃ
നാനാവിധ വാഗ്ദാനങ്ങൾ നൽകി ഞാൻ അതിൽ നിന്ന് മോചിതയായി.
ശ്ലാഘ്യം ഹി മരണം സമ്യങ്മാതുരഗ്രേ മമാധുനാ
ഇപ്പോൾ അമ്മയുടെ മുന്നിൽ മരിക്കാനാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത്.
ഏകാകിനാപി മര്തവ്യം ത്വയാ ഹീനേന വൈ മയാ
നിനക്ക് വിട്ടുപോകേണ്ടി വന്നാൽ, ഞാൻ ഒറ്റക്കായാലും മരിക്കേണ്ടി വരും.
യദി മാതസ്ത്വയാ സാര്ധം വ്യാഘ്രോ മാം സൂദയിഷ്യതി
അമ്മേ, നീ കൂടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ കടുവ എന്നെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ—
നാസ്തി മാതൃസമോ ബന്ധുര്ബാലാനാം ക്ഷീരജീവിനാമ്
പാലുകുടിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് അമ്മയെപ്പോലുള്ള ബന്ധു മറ്റൊരാളില്ല.
നാസ്തി മാതൃസമഃ പൂജ്യോ നാസ്തി മാതൃസമഃ സഖാ
അമ്മയെപ്പോലെ ആദരിക്കേണ്ടവരും, അമ്മയെപ്പോലെ സ്നേഹിതനും മറ്റൊരാളില്ല.
ഏവം മത്വാ സദാ മാതുഃ കര്തവ്യാ ഭക്തിരുത്തമൈഃ അനുതിഷ്ഠംതി യേ പുത്രാസ്തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ്
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, മക്കൾ എപ്പോഴും അമ്മയോടു പരമഭക്തി കാണിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന മക്കൾക്ക് പരമഗതി ലഭിക്കും.
തസ്മാദഹം ഗമിഷ്യാമി ത്വം ച തിഷ്ഠാത്ര ഗോകുലേ
അതിനാല് ഞാന് പോകുന്നു; നീ ഇവിടെ ഗോകുലത്തില് തന്നെ ഇരിക്കണം.
തത്കഥം മമ ജീവം ത്വം രക്ഷസ്യസുഭിരാത്മനഃ ൬.൫൧.
എന്റെ ജീവന് നീ എങ്ങനെ നിന്റെ ഉത്തമമായ മനസ്സോടെ രക്ഷിക്കും?
അപശ്ചിമമിദം പുത്ര മാതൃസംദിഷ്ടമുത്തമമ്
ഇത്, മകനേ, അമ്മ നിന്നോട് പറഞ്ഞ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അവസാന ഉപദേശമാണ്.
ഭ്രമമാണോ വനേ പുത്ര മാ പ്രമാദം കരിഷ്യസി
കാടിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് മകനേ, നീ ഒരിക്കലും അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്.
സമുദ്രമടവീം യുദ്ധം വിശംതേ ലോഭമോഹിതാഃ
സമുദ്രത്തിലും കാട്ടിലും യുദ്ധത്തിനായി പോകുന്നവര് ലോഭത്തില് അകപ്പെട്ടാല് നശിക്കും.
ലോഭാത്പ്രമാദാദ്വിശ്രംഭാത്പുരുഷോ വധ്യതേ ത്രിഭിഃ
ലാഭം, അശ്രദ്ധ, അനാവശ്യ വിശ്വാസം — ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാല് മനുഷ്യന് നശിക്കുന്നു.
ആത്മാ പുത്ര ത്വയാ രക്ഷ്യഃ സര്വദൈവ പ്രയ ത്നതഃ
മകനേ, നീ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ നിന്നെ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
വിഷമസ്ഥം തൃണാന്നാദ്യം കഥംചിത്പുത്രക ത്വയാ
മകനേ, അപകടകരമായ സ്ഥലങ്ങളില് വളരുന്ന പുല്ല് ഒരിക്കലും കഴിക്കരുത്.
ഏവം സംഭാഷ്യ തം വത്സമവലിഹ്യ മുഹുര്മുഹുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, അവള് തന്റെ കിടാവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
തതഃ സഖീജനം സര്വം ഗതാ ദ്രഷ്ടും ദ്വിജോത്തമാഃ
ശേഷം അവള് എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരെ, കാണാന് പോയി.
തതഃ പ്രോവാച താഃ സര്വാ ഗത്വാഽരണ്യം ദ്വിജോത്തമാഃ
അവള് കാട്ടിലേക്ക് പോയി, പിന്നെ അവിടെ എത്തിയവരെല്ലാവരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ബഹുലേ ചംപകേ ദാമേ വസുധാരേ ഘടസ്രവേ ൬.൫൧.
പുഷ്പം നിറഞ്ഞ ചമ്പകവനത്തില്, ഭൂമിയിലെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടത്തിനരികില്.
തഥാന്യാ ധേനവോ യാശ്ച സംസ്ഥിതാ ഗോകുലാംതികേ അദ്യാഹം നിജയൂഥസ്യ ഭ്രമംതീ നാതിദൂരതഃ
അതുപോലെ, ഗോകുലത്തിന് സമീപം നില്ക്കുന്ന മറ്റു പശുക്കളും, ഇന്ന് ഞാന് എന്റെ കൂട്ടത്തില് നിന്ന് വളരെ ദൂരമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തതശ്ച ഗഹനം പ്രാപ്താ വനം മാനുഷവര്ജിതമ്
അതിനുശേഷം അവര് മനുഷ്യരില്ലാത്ത കനിഞ്ഞ കാടിലേക്ക് എത്തി.
യുഷ്മാകം ദര്ശനാര്ഥായ സുതസംഭാഷണായ ച
നിങ്ങളെ കാണാനും, മകനുമായി സംസാരിക്കാനുമാണ് ഞാന് വന്നത്.
ദൃഷ്ടഃ സംഭാഷിതഃ പുത്രഃ ശാസിതശ്ച മയാ ഹി സഃ
എന്റെ മകനെ ഞാന് കണ്ടു, സംസാരിച്ചു, ഉപദേശവും നല്കി.
അജ്ഞാനാജ്ജ്ഞാനതോ വാപി ഭവതീനാം മയാ കൃതമ്
അറിയാതെ ആയാലും അറിയാമായാലും, നിങ്ങള്ക്കായി ഞാന് ചെയ്തതാണിത്.
അനാഥോ ഹ്യബലോ ദീനഃ ക്ഷീരപോ മമ ബാലകഃ
എന്റെ കുട്ടി അനാഥനും ബലഹീനനും ദു:ഖിതനും പാല് കുടിച്ചും ആണ്.
ഭ്രമമാണോഽസമേ സ്ഥാനേ വ്രജമാനോഽന്യഗോകുലേ
അപരിചിതമായ സ്ഥലത്ത് അലയുന്നു, മറ്റൊരു ഗോപുരത്തേക്ക് പോകുന്നു,
അഹം തത്ര ഗമിഷ്യാമി സ വ്യാഘ്രോ യത്ര സംസ്ഥിതഃ
അവിടെ ആ പുലി കാത്തിരിക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഞാൻ പോകും.