കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ദുര്വാസാ മുനി സത്തമഃ
ഒരു സമയത്ത് മഹാനായ ദുർവാസമുനി അവിടെ എത്തി.
അഥോത്ഥായ നൃപസ്തൂര്ണം സമ്മുഖഃ പ്രയയൌ മുദാ
അപ്പോൾ രാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് സന്തോഷത്തോടെ നേരെ മുന്നോട്ട് ചെന്നു.
തതഃ പ്രണമ്യ തം ഭക്ത്യാ പ്രക്ഷാല്യ ചരണൌ സ്വയമ്
തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ രാജാവ് മുനിയെ വന്ദിച്ച്, സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലുകൾ കഴുകി.
ഇദം രാജ്യമമീ പുത്രാ ഇമാ നാര്യ ഇദം ധനമ്
'ഈ രാജ്യം, ഈ പുത്രന്മാർ, ഈ ഭാര്യമാർ, ഈ സമ്പത്ത്—'
ഗൃഹാഗതായ വിപ്രായ വ്രതിനേഽസ്മദ്വിധായ ച
'—എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന ബ്രാഹ്മണനും വ്രതം പാലിക്കുന്നവനും എനിക്ക് സമാനനായവനും വേണ്ടി തന്നെയാണ്.'
ന മേ കിഞ്ചിദ്ധനൈഃ കാര്യം ന രാജ്യേന നൃപോത്തമ
എനിക്ക് സമ്പത്തിനോ രാജ്യത്തിനോ വേണ്ടിയില്ല, രാജാവേ.
തസ്മാദ്യത്കിഞ്ചിദന്നം തേ സിദ്ധമസ്തി ഗൃഹേ നൃപ ൬.൪൯.
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും അന്നം—
അന്നം ഭോജ്യകൃതേ തസ്മൈ പ്രദദൌ സ്വയമേവ ഹി
അവൻ ഭക്ഷണത്തിനായി തയ്യാറാക്കിയ അന്നം സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി.
വ്യഞ്ജനാനി വിചിത്രാണി പക്വാന്നാനി ബഹൂനി ച തഥാ മാംസം വിചിത്രം ച ലവണാദ്യൈഃ സുസംസ്കൃതമ്
അവിടെ പലവിധ രുചികരമായ വിഭവങ്ങളും, പലതരം പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണങ്ങളും, ഉപ്പും മറ്റു മസാലകളും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ വിവിധ മാംസവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥാസൌ ബുഭുജേ വിപ്രഃ ക്ഷുത്ക്ഷാമസ്ത്വരയാന്വിതഃ
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, അതിവിശ്രമിച്ച വിശപ്പോടെ, വേഗത്തിൽ ആഹാരം കഴിച്ചു.
അഥ തൃപ്തേന മാംസസ്യ ജ്ഞാതസ്തേന രസോ ദ്വിജാഃ
പിന്നീട്, തൃപ്തനായപ്പോൾ, ആ ദ്വിജൻ മാംസത്തിന്റെ രുചി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
യസ്മാന്മാംസം ത്വയാ ദത്ത്വാ വ്രതഭംഗഃ കൃതോ മമ
'നീ എന്നെ മാംസം നൽകി, എന്റെ വ്രതം ഭംഗം ചെയ്തു.'
തതഃ സ ഭൂപതിര്ഭീതഃ പ്രണമ്യ ച മുനീശ്വരമ്
അപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട രാജാവ് മുനിശ്രേഷ്ഠനോട് വന്ദിച്ചു.
തവ ക്ഷുത്ക്ഷാമകണ്ഠസ്യ മയാ ഭക്തിഃ കൃതാ മുനേ
'മുനിവരേ, വിശപ്പോടെ വാടിയ നിങ്ങളുടെ ഗർഭം കണക്കിലെടുത്ത് ഞാൻ ഭക്തിയോടെ സേവനം ചെയ്തു.'
തസ്മാത്കുരു പ്രസാദം മേ ഭക്തസ്യ വിനതസ്യ ച
'അതുകൊണ്ട്, ഭക്തിയോടെ വണങ്ങിയ എന്നോട് ദയ കാണിക്കണമേ.'
വിശേഷേണ വ്രതസ്യാംതേ ചാതുര്മാസ്യോദ്ഭവസ്യ ച
പ്രത്യേകിച്ച് വ്രതം അവസാനിക്കുമ്പോഴും ചാതുർമാസ്യ കാലം തുടങ്ങുമ്പോഴും,
ഉപവാസപരോ ഭൂത്വാ മാംസമശ്നാതി യോ ദ്വിജഃ ൬.൪൯.
ഉപവാസത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ദ്വിജൻ മാംസം കഴിച്ചാൽ—
തസ്മാദ്വ്രതം പ്രണഷ്ടം മേ ചാതുര്മാസ്യസമുദ്ഭവമ്
അതിനാൽ, ചാതുർമാസ്യ വ്രതത്തിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ വ്രതം അശുദ്ധമാകുന്നു.
ഭക്തിയുക്തസ്യ ദീനസ്യ നിര്ദോഷസ്യ വിശേഷതഃ
വിശേഷിച്ച് ഭക്തിയുള്ളവനും ദുർബലനുമായ കുറ്റമില്ലാത്തവനുമാണ്—
ദര്ശയിഷ്യതി തേ മുക്തിസ്തദാ തൂര്ണം ഭവിഷ്യതി
അപ്പോഴാണ് മോക്ഷം നിനക്കു കാണിച്ചുതരപ്പെടുന്നത്; അതു വേഗത്തിൽ ലഭിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ സ വിപ്രേന്ദ്രോ ജഗാമ നിജമാശ്രമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹത്തായ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
നഷ്ടസ്മൃതിസ്തതസ്തൂര്ണം ദൃഷ്ട്വാ ജംതൂന്പുരഃസ്ഥിതാന്
അതിനുശേഷം, ഓർമ്മ നഷ്ടപ്പെട്ട്, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ജീവികളെ അവൻ വേഗത്തിൽ കണ്ടു.
അഥ തേ മംത്രിണസ്തസ്യ ശാപസ്യാതം മഹീപതേഃ
അപ്പോൾ, ആ രാജാവിന്റെ മന്ത്രിമാർ ശാപത്തിന്റെ ഫലം മനസ്സിലാക്കി—
ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ശ്രീഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ കലശേശ്വരാഖ്യാനേ കലശനൃപതേര്ദുര്വാസസഃ ശാപേന വ്യാഘ്രത്വപ്രാപ്തിവര്ണനംനാമൈകോനപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിൽ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സമാഹിതയുടെ ആറാം ഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, കലശേശ്വരാഖ്യാനത്തിൽ, കലശനൃപതിയുടെ ദുർവാസസിന്റെ ശാപത്തിൽ വ്യാഘ്രത്വം ലഭിച്ച കഥയാണിത്, അൻപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം.
ഏവം തസ്യ നരേന്ദ്രസ്യ വ്യാഘ്രരൂപസ്യ കാനനേ
അങ്ങനെ, ആ രാജാവ് വ്യാഘ്രരൂപത്തിൽ കാടിൽ വസിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ തസ്മിന്ദേശേ ദ്വിജോത്തമാഃ
അപ്പോൾ, കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ പ്രദേശത്ത് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഉണ്ടായി.
തത്രാസ്തി നന്ദിനീനാമ ധേനുഃ പീനപയോധരാ
അവിടെ, നന്ദിനി എന്ന പേരുള്ള, പുഷ്ടമായ ഉദ്ധരങ്ങളുള്ള ഒരു പശു ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ സാ നിജയൂഥസ്യ സദാഗ്രേ തൃണവാംഛയാ
ആ പശു, തന്റെ കൂട്ടത്തിലെ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, എപ്പോഴും പുല്ല് തേടി നടന്നു.
അപശ്യത്തേജസാ യുക്തം സ്വയമേവ വ്യവസ്ഥിതമ്
അവിടെ, അവൾ തനിച്ചുനിൽക്കുന്ന പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ഒരു വസ്തുവിനെ കണ്ടു.
തതസ്തസ്യോപരി സ്ഥിത്വാ സുസ്രാവ സുമഹത്പയഃ
അതിനുശേഷം, അതിന്റെ മുകളിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, അവൾ വളരെ പാൽ ഒഴിച്ചു.