കസ്മിംശ്ചിദഥ സംപ്രാപ്തേ കഥാംതേ തേ മുനീശ്വരാഃ
ഒരു സമയത്ത്, കഥ അവസാനിച്ചപ്പോള്, ആ മഹാനായ മുനിമാരെ—
വൈശാഖീദിവസേ രാജംസ്ത്വം സദാഭ്യേത്യ ദൂരതഃ
വൈശാഖദിനത്തില് രാജാവേ, നീ എപ്പോഴും ദൂരത്ത് നിന്ന് സമീപിക്കുന്നു—
പ്രകരോഷി പ്രയത്നേന ത്യക്ത്വാന്യാഃ സകലാഃ ക്രിയാഃ
മറ്റെല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ പരിശ്രമത്തോടെ അവയെ നടത്തുന്നു—
ന തേ യദി രഹസ്യം സ്യാത്തദാഽശേഷം പ്രകീര്തയ ൬.൪൭.
നിനക്ക് രഹസ്യം ഒന്നുമില്ലെങ്കില്, എല്ലാം പൂര്ണമായി പറയണം.
യുഷ്മാഭിഃ കീര്തയിഷ്യാമി തഥാപ്യഖിലമേവ ഹി ॥ ൨൧൦ അഹമാസം വണിഗ്ജാത്യാ പുരാ വൈ വൈദിശേ പുരേ
നിങ്ങള്ക്കായി ഞാനും എല്ലാം വിശദമായി പറയും. മുമ്പ്, ഞാന് വൈദിശാപുരത്തില് ഒരു വ്യാപാര കുടുംബത്തില് ജനിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ഭഗവാന്പാകശാസനഃ
പിന്നീട്, ഒരു സമയത്ത്, ഭാഗവാന് പാകശാസനം—
തതോ വൃഷ്ടിനിരോധേന സര്വേ ലോകാഃ ക്ഷുധാര്ദ്ദിതാഃ
അതിനുശേഷം, മഴ നില്ക്കുന്നതിനാല് എല്ലാവരും വിശപ്പാല് ബുദ്ധിമുട്ടി.
തതോഽഹം സ്വാം സമാദായ പത്നീം ക്ഷുത്ക്ഷാമഗാത്രികാമ്
അതിനുശേഷം, ഞാന് വിശപ്പാല് ക്ഷീണിച്ച ദേഹമുള്ള ഭാര്യയെ കൂട്ടി എടുത്തു.
സൌരാഷ്ട്രം മനസി ധ്യാത്വാ പ്രസ്ഥിതസ്തദനന്തരമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ സൌരാഷ്ട്രത്തെ ആലോചിച്ച് ഞാൻ ഉടൻ യാത്രയായി.
ക്രമേണ ഗച്ഛമാനോഽഥ ഭിക്ഷാന്നകൃതഭോജനഃ
അവിടെ ഞാൻ ക്രമമായി നടന്ന് ഭിക്ഷയോടെ കിട്ടിയ അന്നം കഴിച്ചു.
തത്ര രമ്യം മയാ ദൃഷ്ടം പദ്മിനീഖണ്ഡമംഡിതമ്
അവിടെ ഞാൻ മനോഹരമായ കുലങ്ങളോടെ പടിഞ്ഞാറിയുള്ള താമരക്കുളം കണ്ടു.
തതോഽഹം തത്സമാസാദ്യ സ്നാതഃ ശീതേന വാരിണാ
അവിടത്തെത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചു.
അഥാഹം ഭാര്യയാ പ്രോക്തോ ഗൃഹാണേശ ജലാശയാത് ൬.൪൭.
അപ്പോൾ എന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, ഈ കുളത്തിൽ നിന്നു താമരകൾ എടുക്കൂ.'
തതോ മയാ ഗൃഹീതാനി പദ്മാനി ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനാൽ ഞാൻ താമരകൾ എടുത്തു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ചമത്കാരപുരം പ്രാപ്യ തതോഽഹം ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ചമത്കാരപുരിയിൽ എത്തി, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ന കശ്ചിത്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി താനി പദ്മാനി മാനവഃ
എന്നിൽ നിന്നു ആ താമരകൾ ആരും സ്വീകരിച്ചില്ല.
അഥ ക്ഷുത്ക്ഷാമകണ്ഠസ്യ ശ്രാംതസ്യ മമ ഭാസ്കരഃ
പിന്നീട്, വിശപ്പുകൊണ്ട് കണ്ഠം ഉണങ്ങിയതും ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നതും ആയപ്പോൾ സൂര്യൻ...
തതോ വൈരാഗ്യമാപന്നഃ സുപ്തോഽഹം ഭഗ്നമംദിരേ ॥ താനി പദ്മാനി ഭൂപൃഷ്ഠേ നിധായ സഹ ഭാര്യയാ
അതിനുശേഷം വേരുതുടഞ്ഞ് ഞാൻ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു, ഭാര്യയോടൊപ്പം അവിടെ ഒരു തകർന്ന വീടിൽ കിടന്ന് താമരകൾ നിലത്ത് വച്ചു.
അഥാര്ധരാത്രേ സംപ്രാപ്തേ ശ്രുതോ ഗീതധ്വനിര്മയാ
അപ്പോൾ അർദ്ധരാത്രി എത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു.
തസ്മാദ്ഗച്ഛാമി ചേത്കശ്ചിത്പദ്മാന്യേതാനി മേ നരഃ
അത് കേട്ട് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു: 'എങ്കിൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ ഈ താമരകൾ എടുക്കുമോ?'
ഏവം വിനിശ്ചയം കൃത്വാ പദ്മാന്യാദായ സത്വരമ്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച് ഞാൻ താമരകൾ വേഗത്തിൽ എടുത്തു.
തതശ്ചായതനേ തസ്മിന്പ്രാപ്തോഽഹം മുനിപുംഗവാഃ അഗ്രസ്ഥിതൈര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൈര്ജപഗീതപരായണൈഃ ॥ ൬.൪൭.
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, മഹർഷിമാരേ, മുന്നിൽ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ ജപവും ഗാനം ചെയ്യുന്നതും നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏകേ നൃത്യം പ്രകുര്വംതി ഗീതമന്യേ ജപം പരേ
അവരിൽ ചിലർ നൃത്തം ചെയ്തു, ചിലർ പാടുകയും, മറ്റുചിലർ ജപത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തതഃ കശ്ചിന്മയാ പൃഷ്ടഃ ക്രിയതേ ജാഗരോഽത്ര കിമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരാളോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ ജാഗരണം എന്തിനാണ്?'
തേനോക്തമേഷ ദേവസ്യ മഹാകാലസ്യ ജാഗരഃ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് മഹാകാലദേവന്റെ ജാഗരണമാണ്.'
അദ്യ പുണ്യതിഥിര്നാമ വൈശാഖീ പുണ്യദാ പരാ മഹാകാലസ്യ ദേവസ്യ സൌഖ്യം പ്രാപ്നോത്യസംശയമ്
ഇന്ന് 'വൈശാഖി' എന്ന പുണ്യദിനമാണ്, അത്യന്തം പുണ്യഫലദായകമായ ദിവസം; മഹാകാലദേവനിൽ നിന്ന് നിർബന്ധമായി സുഖം ലഭിക്കും.
സംതി പദ്മാനി മേ യച്ഛ മൂല്യമാദായ ഭദ്രക
സൗഭാഗ്യവാനേ, വില വാങ്ങി എനിക്ക് ആ താമരകൾ തരിക.
തതോഽവധാരിതം ചിത്തേ മയാ ബ്രാഹ്മണസത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഇത് ഉറപ്പായി തീരുമാനിച്ചു.
ന മയാ സുകൃതം കിംചിദന്യദേഹാംതരേ കൃതമ്
മറ്റു ജന്മങ്ങളിൽ ഞാൻ ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തിയും ചെയ്തിട്ടില്ല.
പരം ക്ഷുത്ക്ഷാമകംഠേയം ഭാര്യാ മേ പ്രിയവാദിനീ
എന്റെ പ്രിയഭാര്യ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവൾ, വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് വളരെ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.