ചമത്കാരപുരേ ക്ഷേത്രേ പീഠേ തത്ര ദ്വിജോത്തമാഃ കരോതി ശ്രദ്ധയാ യുക്തഃ സഭാര്യഃ സ മഹീപതിഃ
ചമത്കാരപുരം എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്ത്, ആ നിലത്താണ് രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നത്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ഉപവാസപരോ ഭൂത്വാ ധ്യായമാനോ മഹേശ്വരമ് ധര്മാഖ്യാനേന വിപ്രാണാം വേദാധ്യയനവിസ്തരൈഃ
അവന് ഉപവാസത്തില് ലയിച്ച്, മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാര് ധര്മം വിശദീകരിക്കുകയും, വേദങ്ങള് ദീര്ഘമായി പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുമ്പോള് ആലോചനയോടെ കേള്ക്കുന്നു.
തതഃ പ്രാതഃ സമുത്ഥായ സ്നാത്വാ ധൌതാംബരഃ ശുചിഃ
അതിനുശേഷം, രാവിലേ എഴുന്നേറ്റ്, കുളിച്ച്, വൃത്തമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശുദ്ധനായി—
ദീനാംധകൃപണേഭ്യശ്ച തഥാന്യേഭ്യഃ സഹസ്രശഃ വൈശാഖ്യാം ജാഗരം തസ്യ ദേവസ്യ പുരതോഽകരോത് ॥ ൬.൪൭.
ദരിദ്രര്, കുരുടര്, ദുരിതത്തില് കഴിയുന്നവര്, മറ്റ് അനേകരെ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ സഹായിക്കുകയും, വൈശാഖമാസത്തില് ആ ദേവന്റെ മുമ്പില് ജാഗരണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
യഥായഥാ സ ഭൂപാലഃ കുരുതേ രാത്രിജാഗരമ്
രാജാവ് എത്രമാത്രം രാത്രിയില് ജാഗരണമിരിക്കുന്നു എന്നതനുസരിച്ച്—
ശത്രവോ വിലയം യാംതി ലക്ഷ്മീര്വൃദ്ധിം പ്രഗച്ഛതി
അവന്റെ ശത്രുക്കള് നശിക്കുകയും, ഐശ്വര്യം വര്ദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്രൈവ ദിവസേ താവന്മഹാകാലസ്യ ചാഗ്രതഃ
അവിടെ തന്നെയായ ദിവസം, മഹാകാലന്റെ സാന്നിധ്യത്തില്—
വേദാധ്യയനസംപന്നാന്വ്രതനിഷ്ഠാപരായണാന്
വേദപഠനത്തില് പ്രാവീണ്യവും വ്രതങ്ങളില് സ്ഥിരതയും ഉള്ളവരെ അവന് കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നു.
രാജര്ഷീണാം പുരാണാനാം ദേവര്ഷീണാം തഥാ പരേ യജ്ഞാനാം സാഗരാണാം ച ദ്വീപാനാം ച മനോഹരാഃ
രാജർഷിമാരുടെയും ദേവർഷിമാരുടെയും പഴയ കഥകളും, മറ്റുള്ളവരുടെ കഥകളും, യാഗങ്ങളുടെ സമുദ്രങ്ങളും, മനോഹരമായ ദ്വീപുകളും—
അഥ താന്പൃഥിവീപാലഃ സ പ്രണമ്യ യഥാക്രമമ്
അവരെല്ലാവരെയും ഭൂമിയുടെ അധിപന് യഥാക്രമം വന്ദിച്ചു—
കസ്മിംശ്ചിദഥ സംപ്രാപ്തേ കഥാംതേ തേ മുനീശ്വരാഃ
ഒരു സമയത്ത്, കഥ അവസാനിച്ചപ്പോള്, ആ മഹാനായ മുനിമാരെ—
വൈശാഖീദിവസേ രാജംസ്ത്വം സദാഭ്യേത്യ ദൂരതഃ
വൈശാഖദിനത്തില് രാജാവേ, നീ എപ്പോഴും ദൂരത്ത് നിന്ന് സമീപിക്കുന്നു—
പ്രകരോഷി പ്രയത്നേന ത്യക്ത്വാന്യാഃ സകലാഃ ക്രിയാഃ
മറ്റെല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ പരിശ്രമത്തോടെ അവയെ നടത്തുന്നു—
ന തേ യദി രഹസ്യം സ്യാത്തദാഽശേഷം പ്രകീര്തയ ൬.൪൭.
നിനക്ക് രഹസ്യം ഒന്നുമില്ലെങ്കില്, എല്ലാം പൂര്ണമായി പറയണം.
യുഷ്മാഭിഃ കീര്തയിഷ്യാമി തഥാപ്യഖിലമേവ ഹി ॥ ൨൧൦ അഹമാസം വണിഗ്ജാത്യാ പുരാ വൈ വൈദിശേ പുരേ
നിങ്ങള്ക്കായി ഞാനും എല്ലാം വിശദമായി പറയും. മുമ്പ്, ഞാന് വൈദിശാപുരത്തില് ഒരു വ്യാപാര കുടുംബത്തില് ജനിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ഭഗവാന്പാകശാസനഃ
പിന്നീട്, ഒരു സമയത്ത്, ഭാഗവാന് പാകശാസനം—
തതോ വൃഷ്ടിനിരോധേന സര്വേ ലോകാഃ ക്ഷുധാര്ദ്ദിതാഃ
അതിനുശേഷം, മഴ നില്ക്കുന്നതിനാല് എല്ലാവരും വിശപ്പാല് ബുദ്ധിമുട്ടി.
തതോഽഹം സ്വാം സമാദായ പത്നീം ക്ഷുത്ക്ഷാമഗാത്രികാമ്
അതിനുശേഷം, ഞാന് വിശപ്പാല് ക്ഷീണിച്ച ദേഹമുള്ള ഭാര്യയെ കൂട്ടി എടുത്തു.
സൌരാഷ്ട്രം മനസി ധ്യാത്വാ പ്രസ്ഥിതസ്തദനന്തരമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ സൌരാഷ്ട്രത്തെ ആലോചിച്ച് ഞാൻ ഉടൻ യാത്രയായി.
ക്രമേണ ഗച്ഛമാനോഽഥ ഭിക്ഷാന്നകൃതഭോജനഃ
അവിടെ ഞാൻ ക്രമമായി നടന്ന് ഭിക്ഷയോടെ കിട്ടിയ അന്നം കഴിച്ചു.
തത്ര രമ്യം മയാ ദൃഷ്ടം പദ്മിനീഖണ്ഡമംഡിതമ്
അവിടെ ഞാൻ മനോഹരമായ കുലങ്ങളോടെ പടിഞ്ഞാറിയുള്ള താമരക്കുളം കണ്ടു.
തതോഽഹം തത്സമാസാദ്യ സ്നാതഃ ശീതേന വാരിണാ
അവിടത്തെത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചു.
അഥാഹം ഭാര്യയാ പ്രോക്തോ ഗൃഹാണേശ ജലാശയാത് ൬.൪൭.
അപ്പോൾ എന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, ഈ കുളത്തിൽ നിന്നു താമരകൾ എടുക്കൂ.'
തതോ മയാ ഗൃഹീതാനി പദ്മാനി ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനാൽ ഞാൻ താമരകൾ എടുത്തു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ചമത്കാരപുരം പ്രാപ്യ തതോഽഹം ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ചമത്കാരപുരിയിൽ എത്തി, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ന കശ്ചിത്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി താനി പദ്മാനി മാനവഃ
എന്നിൽ നിന്നു ആ താമരകൾ ആരും സ്വീകരിച്ചില്ല.
അഥ ക്ഷുത്ക്ഷാമകണ്ഠസ്യ ശ്രാംതസ്യ മമ ഭാസ്കരഃ
പിന്നീട്, വിശപ്പുകൊണ്ട് കണ്ഠം ഉണങ്ങിയതും ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നതും ആയപ്പോൾ സൂര്യൻ...
തതോ വൈരാഗ്യമാപന്നഃ സുപ്തോഽഹം ഭഗ്നമംദിരേ ॥ താനി പദ്മാനി ഭൂപൃഷ്ഠേ നിധായ സഹ ഭാര്യയാ
അതിനുശേഷം വേരുതുടഞ്ഞ് ഞാൻ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു, ഭാര്യയോടൊപ്പം അവിടെ ഒരു തകർന്ന വീടിൽ കിടന്ന് താമരകൾ നിലത്ത് വച്ചു.
അഥാര്ധരാത്രേ സംപ്രാപ്തേ ശ്രുതോ ഗീതധ്വനിര്മയാ
അപ്പോൾ അർദ്ധരാത്രി എത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു.
തസ്മാദ്ഗച്ഛാമി ചേത്കശ്ചിത്പദ്മാന്യേതാനി മേ നരഃ
അത് കേട്ട് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു: 'എങ്കിൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ ഈ താമരകൾ എടുക്കുമോ?'