വിദ്യാദാനം നരോ യശ്ച തസ്യാ ഹ്യായതനേ സദാ
അവളുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ എപ്പോഴും വിദ്യാദാനം ചെയ്യുന്നവൻ,
യോ യച്ഛതി ദ്വിജേന്ദ്രായ ധര്മശാസ്ത്രസമുദ്ഭവമ്
ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ളത് ഒരു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന് നൽകുന്നവൻ,
യോ വേദാധ്യയനം തസ്യാഃ കരോതി പുരതഃ സ്ഥിതഃ
ആ ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് വേദം പഠിക്കുന്നവൻ,
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ സരസ്വതീ തീര്ഥമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ഷട്ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപതിനായിരത്തി ഒന്നു ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിലെ സരസ്വതി തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന നാല്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അസ്മാകം സൂതജ ബ്രൂഹി സര്വം വേത്തി യതോ ഭവാന്
സൂതപുത്രാ, നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനല്ലേ, ദയവായി ഞങ്ങൾക്കായി എല്ലാം പറയൂ.
രുദ്രസേന ഇതി ഖ്യാതഃ സര്വശത്രുനിഷൂദനഃ
അവന് രുദ്രസേനന് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു.
സമുദ്ര ഇവ ഗാംഭീര്യേ സൌമ്യത്വേ ശശിസംനിഭഃ
ആഴത്തിൽ സമുദ്രംപോലെയും, സൗമ്യതയിൽ ചന്ദ്രനുപോലെയും ആയിരുന്നു അവൻ.
തസ്യ കാംതീതി വിഖ്യാതാ പുരീ സര്വഗുണാന്വിതാ
അവന്റെ നഗരം കാന്തി എന്നു പ്രശസ്തമായതും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായതുമായിരുന്നു.
തഥൈവാസീത്പ്രിയാ തസ്യ ഭാര്യാ പരമസംമതാ
അവനു അതുപോലെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയും അത്യന്തം മാന്യയായവളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ തയാ സഹിതോ രാജാ വൈശാഖ്യാ ദിവസേ സദാ
അവൻ ആ രാജാവ് ആ ഭാര്യയോടൊപ്പം എപ്പോഴും വൈശാഖ മാസത്തിലെ പ്രത്യേക ദിനം ആചരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
ചമത്കാരപുരേ ക്ഷേത്രേ പീഠേ തത്ര ദ്വിജോത്തമാഃ കരോതി ശ്രദ്ധയാ യുക്തഃ സഭാര്യഃ സ മഹീപതിഃ
ചമത്കാരപുരം എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്ത്, ആ നിലത്താണ് രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നത്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
ഉപവാസപരോ ഭൂത്വാ ധ്യായമാനോ മഹേശ്വരമ് ധര്മാഖ്യാനേന വിപ്രാണാം വേദാധ്യയനവിസ്തരൈഃ
അവന് ഉപവാസത്തില് ലയിച്ച്, മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാര് ധര്മം വിശദീകരിക്കുകയും, വേദങ്ങള് ദീര്ഘമായി പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുമ്പോള് ആലോചനയോടെ കേള്ക്കുന്നു.
തതഃ പ്രാതഃ സമുത്ഥായ സ്നാത്വാ ധൌതാംബരഃ ശുചിഃ
അതിനുശേഷം, രാവിലേ എഴുന്നേറ്റ്, കുളിച്ച്, വൃത്തമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശുദ്ധനായി—
ദീനാംധകൃപണേഭ്യശ്ച തഥാന്യേഭ്യഃ സഹസ്രശഃ വൈശാഖ്യാം ജാഗരം തസ്യ ദേവസ്യ പുരതോഽകരോത് ॥ ൬.൪൭.
ദരിദ്രര്, കുരുടര്, ദുരിതത്തില് കഴിയുന്നവര്, മറ്റ് അനേകരെ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ സഹായിക്കുകയും, വൈശാഖമാസത്തില് ആ ദേവന്റെ മുമ്പില് ജാഗരണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
യഥായഥാ സ ഭൂപാലഃ കുരുതേ രാത്രിജാഗരമ്
രാജാവ് എത്രമാത്രം രാത്രിയില് ജാഗരണമിരിക്കുന്നു എന്നതനുസരിച്ച്—
ശത്രവോ വിലയം യാംതി ലക്ഷ്മീര്വൃദ്ധിം പ്രഗച്ഛതി
അവന്റെ ശത്രുക്കള് നശിക്കുകയും, ഐശ്വര്യം വര്ദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്രൈവ ദിവസേ താവന്മഹാകാലസ്യ ചാഗ്രതഃ
അവിടെ തന്നെയായ ദിവസം, മഹാകാലന്റെ സാന്നിധ്യത്തില്—
വേദാധ്യയനസംപന്നാന്വ്രതനിഷ്ഠാപരായണാന്
വേദപഠനത്തില് പ്രാവീണ്യവും വ്രതങ്ങളില് സ്ഥിരതയും ഉള്ളവരെ അവന് കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നു.
രാജര്ഷീണാം പുരാണാനാം ദേവര്ഷീണാം തഥാ പരേ യജ്ഞാനാം സാഗരാണാം ച ദ്വീപാനാം ച മനോഹരാഃ
രാജർഷിമാരുടെയും ദേവർഷിമാരുടെയും പഴയ കഥകളും, മറ്റുള്ളവരുടെ കഥകളും, യാഗങ്ങളുടെ സമുദ്രങ്ങളും, മനോഹരമായ ദ്വീപുകളും—
അഥ താന്പൃഥിവീപാലഃ സ പ്രണമ്യ യഥാക്രമമ്
അവരെല്ലാവരെയും ഭൂമിയുടെ അധിപന് യഥാക്രമം വന്ദിച്ചു—
കസ്മിംശ്ചിദഥ സംപ്രാപ്തേ കഥാംതേ തേ മുനീശ്വരാഃ
ഒരു സമയത്ത്, കഥ അവസാനിച്ചപ്പോള്, ആ മഹാനായ മുനിമാരെ—
വൈശാഖീദിവസേ രാജംസ്ത്വം സദാഭ്യേത്യ ദൂരതഃ
വൈശാഖദിനത്തില് രാജാവേ, നീ എപ്പോഴും ദൂരത്ത് നിന്ന് സമീപിക്കുന്നു—
പ്രകരോഷി പ്രയത്നേന ത്യക്ത്വാന്യാഃ സകലാഃ ക്രിയാഃ
മറ്റെല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ പരിശ്രമത്തോടെ അവയെ നടത്തുന്നു—
ന തേ യദി രഹസ്യം സ്യാത്തദാഽശേഷം പ്രകീര്തയ ൬.൪൭.
നിനക്ക് രഹസ്യം ഒന്നുമില്ലെങ്കില്, എല്ലാം പൂര്ണമായി പറയണം.
യുഷ്മാഭിഃ കീര്തയിഷ്യാമി തഥാപ്യഖിലമേവ ഹി ॥ ൨൧൦ അഹമാസം വണിഗ്ജാത്യാ പുരാ വൈ വൈദിശേ പുരേ
നിങ്ങള്ക്കായി ഞാനും എല്ലാം വിശദമായി പറയും. മുമ്പ്, ഞാന് വൈദിശാപുരത്തില് ഒരു വ്യാപാര കുടുംബത്തില് ജനിച്ചു.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ഭഗവാന്പാകശാസനഃ
പിന്നീട്, ഒരു സമയത്ത്, ഭാഗവാന് പാകശാസനം—
തതോ വൃഷ്ടിനിരോധേന സര്വേ ലോകാഃ ക്ഷുധാര്ദ്ദിതാഃ
അതിനുശേഷം, മഴ നില്ക്കുന്നതിനാല് എല്ലാവരും വിശപ്പാല് ബുദ്ധിമുട്ടി.
തതോഽഹം സ്വാം സമാദായ പത്നീം ക്ഷുത്ക്ഷാമഗാത്രികാമ്
അതിനുശേഷം, ഞാന് വിശപ്പാല് ക്ഷീണിച്ച ദേഹമുള്ള ഭാര്യയെ കൂട്ടി എടുത്തു.
സൌരാഷ്ട്രം മനസി ധ്യാത്വാ പ്രസ്ഥിതസ്തദനന്തരമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ സൌരാഷ്ട്രത്തെ ആലോചിച്ച് ഞാൻ ഉടൻ യാത്രയായി.
ക്രമേണ ഗച്ഛമാനോഽഥ ഭിക്ഷാന്നകൃതഭോജനഃ
അവിടെ ഞാൻ ക്രമമായി നടന്ന് ഭിക്ഷയോടെ കിട്ടിയ അന്നം കഴിച്ചു.