അനേന നൃത്യമാനേന ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ്
ഈ നൃത്തംകൊണ്ട് സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലരുമായ ലോകം മുഴുവൻ ബാധിച്ചു.
നാന്യഃ ശക്തഃ സുരശ്രേഷ്ഠ മുനിമേനം കഥംചന
ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ഈ മഹർഷിയെ തുല്യനാക്കാൻ മറ്റാരും ഒരിക്കലുമാകില്ല.
അഥ തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്വൃഷഭധ്വജഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, കാളയെ പതാകയാക്കി ധരിക്കുന്ന ഭാഗവാൻ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
അബ്രവീച്ച മുനേ കസ്മാത്ത്വയൈതന്നൃത്യതേഽധുനാ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'മുനിയേ, നീ ഇപ്പോൾ എന്തുകൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു?'
ഏവമുക്തഃ സ വിപ്രേംദ്രഃ ശംകരേണ ദ്വിജോത്തമാഃ ൬.൪൦.
ശങ്കരൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതോടെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ആ വിശിഷ്ടൻ,
കിം നപശ്യസി മേ ബ്രഹ്മന്കരാച്ഛാകരസോ മഹാന്
'എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് മഹത്തായ അമൃതം ഒഴുകുന്നത് നീ കാണുന്നില്ലേ, ബ്രാഹ്മണനേ?'
ഏതസ്മാത്കാരണാദ്വിപ്ര നൃത്യമേതത്കരോമ്യഹമ്
'ഇതാണു കാരണം, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഈ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്.'
ഏവം തു വദതസ്തസ്യ ഭഗവാന്വൃഷഭധ്വജഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, കാളയെ പതാകയാക്കി ധരിക്കുന്ന ഭാഗവാൻ,
നിശ്ചക്രാമ തതോ ഭസ്മ ഹിമസ്ഫടികസംനിഭമ്
അവിടെ നിന്ന്, ഹിമം പോലെ തെളിഞ്ഞ് കണ്മണികൾ പോലെ ഭസ്മം പുറത്തുവന്നു.
തതഃ പ്രോവാച തം വിപ്രം സ ദേവോ ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം, ആ ദേവൻ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ,
തഥാപ്യഹം മുനിശ്രേഷ്ഠ ന നൃത്യം കര്തുമുത്സഹേ
'എങ്കിലും, മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ ഈ നൃത്തം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല.'
വിരാമം കുരു തസ്മാത്ത്വം നൃത്യാദസ്മാദ്വിഗര്ഹിതാത്
'അതിനാൽ, നീ ഈ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന നൃത്തം നിർത്തുക.'
അബ്രവീത്ത്വാമഹം മന്യേ നാന്യം ദേവാന്മഹേശ്വരാത്
'ദേവന്മാരിൽ മഹേശ്വരനല്ലാതെ മറ്റാരും നീയാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.'
സ്ഥാനേഽത്ര ഭവതാ സാര്ധമഹം സ്ഥാസ്യാമി സര്വദാ ॥ ൬.൪൦.
'അതിനാൽ, ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ നിന്നോടൊപ്പം ഇരിക്കും.'
ആനന്ദിതേന ഭവതാ പ്രാര്ഥിതോഽഹം യതോ മുനേ ഏതത്പുരം ച മേ നാമ്നാ ആനന്ദാഖ്യം ഭവിഷ്യതി
'നീ സന്തോഷത്തോടെ എന്നെ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, മുനിയേ, ഈ നഗരം എന്റെ പേരിൽ ആനന്ദം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.'
ഏവമുക്ത്വാ മഹാദേവോ ഗതശ്ചാദര്ശനം തതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മഹാദേവൻ അവിടെ നിന്ന് അദൃശ്യനായി.
അഥ തേ പന്നഗാഃ പ്രോചുഃ പ്രണിപത്യ മുനീശ്വരമ്
അതിനുശേഷം, ആ പാമ്പുകൾ മുനിശ്രേഷ്ഠനോട് നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു,
തസ്മാത്കുരു പ്രസാദം നോ യഥാ സ്യാദ്ദാരുണം വിഷമ്
'അതിനാൽ, ഞങ്ങളുടെ വിഷം ഭയാനകമാകാതിരിക്കാൻ ദയ കാണിക്കുക.'
തസ്മാദേവംവിധാഃ സര്വേ ജലസര്പാ ഭവിഷ്യഥ
'അതിനാൽ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ജലത്തിൽ താമസിക്കുന്ന പാമ്പുകളാകും.'
സൂത ഉവാച തതഃപ്രഭൃതി സംജാതാ ജലസര്പാ മഹീതലേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അന്ന് മുതൽ ഭൂമിയിൽ ജലത്തിൽ താമസിക്കുന്ന പാമ്പുകൾ ജനിച്ചു.
അഥ തസ്മിന്ഹ്രദേ മര്ത്യാഃ സ്നാത്വാ സാരസ്വതേ ശുഭേ
അതിനുശേഷം, ആ പുണ്യമായ സാരസ്വതി തടാകത്തിൽ മനുഷ്യർ സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ,
അഥ ഭീതഃ സഹസ്രാക്ഷോ ഗത്വാ ദേവം പിതാമഹമ്
അപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട സഹസ്രാക്ഷൻ ദേവനായ പിതാമഹനെ സമീപിച്ചു.
ത്വത്പ്രസാദാത്സമുദ്വീക്ഷ്യ ഗച്ഛംതി മനുജാ ദിവമ് സാരസ്വതം നരാസ്തത്ര സ്നാത്വാ യാംതി ത്രിവിഷ്ടപമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ, മനുഷ്യർ അവിടെ ദർശനം ചെയ്ത് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; സാരസ്വതത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ അത്യുച്ചമായ ലോകത്തിൽ എത്തുന്നു.
അപി പാപസമാചാരാഃ സര്വധര്മബഹിഷ്കൃതാഃ ൬.൪൦.
പാപം ചെയ്തവരും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞവരും,
ശുഭാശുഭപരിജ്ഞാനം സര്വേഷാമേവ ദേഹിനാമ്
ശുഭവും അശുഭവും അറിയാനുള്ള അറിവ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉണ്ടാണ്.
തസ്മാത്ത്യജ ത്വം മാം ദേവ യദ്വാ തത്തീര്ഥമുത്തമമ്
അതുകൊണ്ട്, ദേവാ, നീ എന്നെ അല്ലെങ്കിൽ ആ ഉത്തമമായ തീർത്ഥം ഉപേക്ഷിക്കണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ യമസ്യ പ്രപിതാമഹഃ
യമന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു, പിതാമഹൻ—
തതഃ ശക്രോ ഹ്രദം ഗത്വാ പൂരയാമാസ പാംസുഭിഃ
അതിനുശേഷം ശക്രൻ തടാകത്തിലേക്ക് പോയി മണ്ണുകൊണ്ട് അതിനെ നിറച്ചു.
അദ്യാപി മനുജഃ സമ്യക്ത സ്മിന്സ്ഥാനേ വ്യവസ്ഥിതഃ
ഇന്നും, ഈ സ്ഥലത്ത് ശരിയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ—
സോഽപി മംകണകസ്തത്ര സാര്ദ്ധം ദേവേന ശംഭുനാ
അവിടെ മങ്കണകനും ശംഭു ദേവനോടൊപ്പം,