ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ധുന്ധുമാരേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമാഷ്ടാത്രിംശോ അധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കന്ദപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്ര മഹാത്മ്യത്തിൽ ധുന്ധുമാരേശ്വര മഹാത്മ്യം എന്ന അമ്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യയാതിനാ നരേംദ്രേണ സ്ഥാപിതം ലിംഗമുത്തമമ്
രാജാവായ യയാതി അത്യുത്തമമായ ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ദേവയാന്യാ തഥാന്യച്ച തഥാ ശര്മിഷ്ഠയാ ദ്വിജാഃ
ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ഠയും ഓരോ ശിവലിംഗവും അങ്ങനെ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു, മഹർഷിമാരേ.
സ യദാ സര്വഭോഗാനാം തൃപ്തിം പ്രാപ്തോ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവൻ, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എല്ലാ ഭോഗങ്ങളിലും തൃപ്തി പ്രാപിച്ചപ്പോൾ,
ജരാമാദായ തദ്ഗാത്രാദ്ഭാര്യാഭ്യാം സഹിതസ്തദാ
വയസ്സായ ശരീരവുമായി ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവൻ അവിടെ ഉണ്ടായി.
ഭഗവന്സര്വതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച വദസ്വ മേ
"പ്രഭോ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും എനിക്കു പറയൂ."
ശ്രീമാര്കംഡേയ ഉവാച ക്ഷേത്രാണാമിഹ സര്വേഷാം തീര്ഥൈഃ സര്വൈരലംകൃതമ്
ശ്രീമാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും വിശുദ്ധജലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു."
യത്ര വിഷ്ണുപദീ ഗംഗാ ജംതൂനാം പാപനാശിനീ
അവിടെ, വിഷ്ണുപദി എന്ന പേരിൽ ഗംഗാ ഒഴുകുന്നു, ജീവജാലങ്ങൾക്കു പാപനാശിനിയായത്.
തഥാന്യാനി ച തീര്ഥാനി യാനി സംതി ധരാതലേ
അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ ഉള്ള മറ്റു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
ശിലാ യത്ര ദ്വിപഞ്ചാശദ്ധസ്താനാം പരിസംഖ്യയാ
അവിടെ അമ്പത്തിരണ്ട് മുഴം നീളമുള്ള ഒരു ശിലയും ഉണ്ട്.
യദന്യത്ര ശുഭം കര്മ വര്ഷേണൈകേന സിധ്യതി ൬.൩൯.
മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ഒരു വർഷം കൊണ്ട് നേടുന്ന സുകൃതഫലം,
തസ്മാത്തത്ര ദ്രുതം ഗത്വാ തപഃ കുരു മഹീപതേ
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, നീ വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു തപസ്സു ചെയ്യണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സ രാജാ നഹുഷാത്മജഃ
അവൻ, നഹുഷന്റെ പുത്രൻ, ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു,
തതഃ സംസ്ഥാപ്യ തല്ലിംഗം ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ
ശിവഭഗവാന്റെ ആ ലിംഗം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
തതസ്തസ്യ പ്രഭാവേന ഭാര്യാഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ
അതിന്റേയും മഹത്വംകൊണ്ട്, രാജാവ് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
കിന്നരൈര്ഗീയമാനശ്ച സ്തൂയമാനശ്ച ചാരണൈഃ
അവിടെ കിന്നരന്മാർ പാടിയും ചാരണന്മാർ സ്തുതിച്ചും അവനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ യയാതീശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമൈകോനചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കാന്ദത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, യയാതീശ്വരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മോക്ഷദാ സര്വജംതൂനാം തഥാ പാതകനാശിനീ
സകല ജന്തുക്കൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്നവളും, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
സാ കഥം സ്ഥാപിതാ തത്ര കിംപ്രഭാവാ ച സൂതജ
അവളെ അവിടെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചു, അവളുടെ മഹത്വം എന്താണ്, സൂതാ, എന്നെ അറിയിക്കൂ.
പുരാഽഭൂന്മഹതീ ചിന്താ തീര്ഥയാത്രാസമുദ്ഭവാ
പണ്ടൊരു കാലത്ത് തീർത്ഥയാത്രകളെക്കുറിച്ച് വലിയൊരു ആശങ്ക ഉദിച്ചു.
സര്വേഷാമേവ ദേവാനാം സംതി തീര്ഥാനി ഭൂതലേ
ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്.
യത്ര ത്രികാലമാസാദ്യ കര്മ സംധ്യാസമുദ്ഭവമ്
അവിടെ, മൂന്നു സമയത്തും സംധ്യാക്രമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
തഥാന്യദപി യത്കിഞ്ചിത്കര്മ ധര്മ്യം ഹിതാവഹമ്
അത് പോലെ, മറ്റേതെങ്കിലും ധാർമ്മികവും ഉപകാരപ്രദവുമായ കര്മ്മം അവിടെ നടക്കുന്നു.
ന സ്വര്ഗേഽസ്തി ഹി കൃത്യാനാമധികാരോഽത്ര കശ്ചന
സ്വർഗത്തിൽ ഭൂമിയിലെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം ഇല്ല.
തസ്മാദ്യത്ര ധരാപൃഷ്ഠേ ശിലേയം നിപതിഷ്യതി
അതിനാൽ, ഈ ശില ഭൂമിയുടെ മേൽ എവിടെ വീഴുന്നുവോ—
ഏവമുക്ത്വാ സുവിസ്തീര്ണാം ശിലാം താമാ സനോദ്ഭവാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ വിശാലമായ പർവതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശില അവിടെ വീണു.
അഥ സാ പതിതാ ഭൂമൌ സര്വരത്നമയീ ശിലാ ൬.൪൦.
അപ്പോൾ, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും നിർമ്മിതമായ ആ ശില ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.
തത ആഗത്യ ലോകേശഃ സ്വയമേവ ധരാതലമ്
തുടർന്ന് ലോകനാഥൻ സ്വയം ഭൂമിയിൽ എത്തി.
തതഃ പുണ്യതമേ ദേശേ ദൃഷ്ട്വാ താം സമുപസ്ഥിതാമ്
അവിടത്തെ അതി പുണ്യമായ ദേശത്ത് അവളെ കാണുമ്പോൾ—
സലിലേന വിനാ യസ്മാന്ന ക്രിയാ സംപ്രവര്തതേ
ജലം ഇല്ലാതെ യാതൊരു കര്മ്മവും നടക്കില്ലല്ലോ.