ഖ്യാതഃ കുവലയാശ്വേതി ധംധുമാരസ്തഥൈവ സഃ
അവന് കുവലയാശ്വനും ധുന്ധുമാരനും എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനായി.
തേന ധുന്ധുര്മഹാദൈത്യോ നിഹതോ മരുജാംഗലേ
അവന് മരുജാംഗലത്തില് ധുന്ധു എന്ന മഹാദാനവനെ സംഹരിച്ചു.
ചമത്കാരപുരം ക്ഷേത്രം സ ഗത്വാ പാവനം മഹത്
അവന് വലിയ പവിത്രമായ ചമത്കാരപുരം എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
സംസ്ഥാപ്യ സുമഹല്ലിംഗം പ്രാസാദേ രത്നമംഡിതേ
അവിടെ രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച ക്ഷേത്രത്തില് മഹാലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു.
തതസ്തസ്യ മഹാദേവഃ സ്വയമേവ മഹേശ്വരഃ ൬.൩൮.
അതിനുശേഷം മഹാദേവന് സ്വയം അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി.
ഉവാച വരദോഽസ്മീതി പ്രാര്ഥയസ്വ യഥേപ്സിതമ്
അവന് പറഞ്ഞു: 'ഞാന് വരദാനദായകന്; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊന്നും ചോദിക്കൂ.'
സംനിധാനം പ്രകര്തവ്യം ലിംഗേഽസ്മിന്വൃഷഭധ്വജ
'വൃഷഭധ്വജന്, ഈ ലിംഗത്തില് സ്ഥിരമായ സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിക്കണം.'
അഹം സദാ കരിഷ്യാമി ഗൌര്യാ സാര്ധം ന സംശയഃ
'ഞാനും ഗൗരിയും ഒരുമിച്ച് എപ്പോഴും അങ്ങനെ ചെയ്യും; ഇതില് സംശയമില്ല.'
തത്ര വാപ്യാം നരഃ സ്നാത്വാ യോ മാം സംപൂജയിഷ്യതി
അവിടെ ആ കുളത്തിൽ ആരെങ്കിലും കുളിച്ച് എന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ,
സോഽപി രാജാ പ്രഹൃഷ്ടാ ത്മാ സ്ഥിതസ്തത്രൈവ മുക്തിഭാക്
അവനും രാജാവിനെപോലെ സന്തോഷപൂർവ്വം അവിടെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു, മോക്ഷം പ്രാപിച്ച്.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ധുന്ധുമാരേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമാഷ്ടാത്രിംശോ അധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപതിനൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കന്ദപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്ര മഹാത്മ്യത്തിൽ ധുന്ധുമാരേശ്വര മഹാത്മ്യം എന്ന അമ്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യയാതിനാ നരേംദ്രേണ സ്ഥാപിതം ലിംഗമുത്തമമ്
രാജാവായ യയാതി അത്യുത്തമമായ ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ദേവയാന്യാ തഥാന്യച്ച തഥാ ശര്മിഷ്ഠയാ ദ്വിജാഃ
ദേവയാനിയും ശർമിഷ്ഠയും ഓരോ ശിവലിംഗവും അങ്ങനെ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു, മഹർഷിമാരേ.
സ യദാ സര്വഭോഗാനാം തൃപ്തിം പ്രാപ്തോ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവൻ, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എല്ലാ ഭോഗങ്ങളിലും തൃപ്തി പ്രാപിച്ചപ്പോൾ,
ജരാമാദായ തദ്ഗാത്രാദ്ഭാര്യാഭ്യാം സഹിതസ്തദാ
വയസ്സായ ശരീരവുമായി ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവൻ അവിടെ ഉണ്ടായി.
ഭഗവന്സര്വതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച വദസ്വ മേ
"പ്രഭോ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും എനിക്കു പറയൂ."
ശ്രീമാര്കംഡേയ ഉവാച ക്ഷേത്രാണാമിഹ സര്വേഷാം തീര്ഥൈഃ സര്വൈരലംകൃതമ്
ശ്രീമാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും വിശുദ്ധജലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു."
യത്ര വിഷ്ണുപദീ ഗംഗാ ജംതൂനാം പാപനാശിനീ
അവിടെ, വിഷ്ണുപദി എന്ന പേരിൽ ഗംഗാ ഒഴുകുന്നു, ജീവജാലങ്ങൾക്കു പാപനാശിനിയായത്.
തഥാന്യാനി ച തീര്ഥാനി യാനി സംതി ധരാതലേ
അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ ഉള്ള മറ്റു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
ശിലാ യത്ര ദ്വിപഞ്ചാശദ്ധസ്താനാം പരിസംഖ്യയാ
അവിടെ അമ്പത്തിരണ്ട് മുഴം നീളമുള്ള ഒരു ശിലയും ഉണ്ട്.
യദന്യത്ര ശുഭം കര്മ വര്ഷേണൈകേന സിധ്യതി ൬.൩൯.
മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ഒരു വർഷം കൊണ്ട് നേടുന്ന സുകൃതഫലം,
തസ്മാത്തത്ര ദ്രുതം ഗത്വാ തപഃ കുരു മഹീപതേ
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, നീ വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു തപസ്സു ചെയ്യണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സ രാജാ നഹുഷാത്മജഃ
അവൻ, നഹുഷന്റെ പുത്രൻ, ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു,
തതഃ സംസ്ഥാപ്യ തല്ലിംഗം ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ
ശിവഭഗവാന്റെ ആ ലിംഗം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
തതസ്തസ്യ പ്രഭാവേന ഭാര്യാഭ്യാം സഹിതോ നൃപഃ
അതിന്റേയും മഹത്വംകൊണ്ട്, രാജാവ് ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
കിന്നരൈര്ഗീയമാനശ്ച സ്തൂയമാനശ്ച ചാരണൈഃ
അവിടെ കിന്നരന്മാർ പാടിയും ചാരണന്മാർ സ്തുതിച്ചും അവനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ യയാതീശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമൈകോനചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കാന്ദത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ, യയാതീശ്വരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മോക്ഷദാ സര്വജംതൂനാം തഥാ പാതകനാശിനീ
സകല ജന്തുക്കൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്നവളും, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
സാ കഥം സ്ഥാപിതാ തത്ര കിംപ്രഭാവാ ച സൂതജ
അവളെ അവിടെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചു, അവളുടെ മഹത്വം എന്താണ്, സൂതാ, എന്നെ അറിയിക്കൂ.
പുരാഽഭൂന്മഹതീ ചിന്താ തീര്ഥയാത്രാസമുദ്ഭവാ
പണ്ടൊരു കാലത്ത് തീർത്ഥയാത്രകളെക്കുറിച്ച് വലിയൊരു ആശങ്ക ഉദിച്ചു.