തസ്യൈവം വദതോഽപ്യാശു ബലാത്സ പൃഥിവീപതിഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ, രാജാവ് ബലപ്രയോഗം കൊണ്ട് ഉടൻ പിടിക്കപ്പെട്ടു.
തതഃ സംവത്സരസ്യാംതേ ചംഡാലേന ദ്വിജോത്തമാഃ
അതിനുശേഷം, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഉത്തമബ്രാഹ്മണേ, ചണ്ഡാളൻ...
സ്വാമിംസ്തവ കുലേപ്യേവം ഗൂഥാശോധനകര്മകൃത്
സ്വാമി, നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിൽ നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ മലശുദ്ധീകരണ ജോലി ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
അഥ ശ്രുത്വാ ച തദ്വാക്യം സ പ്രാഹ ദ്വിജസത്തമഃ അധികാരസ്ത്വയാത്മീയസ്തഥാ കാര്യോ യഥാ പുരാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ അധികാരം നിങ്ങളുടെതായിരിക്കും, നിങ്ങളുടെ ജോലി മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം.'
തദാന്യദിവസേ പ്രാപ്തേ സോംഽത്യജഃ കോപസംയുതഃ ൬.൩൧.
അടുത്ത ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ആ ചണ്ഡാളൻ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ശസ്ത്രോദ്യതകരം ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹാരേകൃതനിശ്ചയമ്
അവൻ കൈയിൽ ആയുധം ഉയർത്തി, അടിക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തോടെ നിന്നത് കണ്ടു.
തതസ്തസ്യ വിനിഷ്ക്രാംതേ ലോചനേ തത്ക്ഷണാദ്ദ്വിജാഃ
അവന്റെ കണ്ണ് പുറത്തു വന്നപ്പോൾ, അതേ നിമിഷം, ദ്വിജന്മാർ കണ്ടു.
തം ശ്രുത്വാ നിഹതം തേന ചംഡാലം നിജകിംകരമ്
അവൻ തന്റെ ചണ്ഡാള സേവകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കേട്ടു.
തതഃ പുത്രൈശ്ച പൌത്രൈശ്ച സഹിതോഽന്യൈശ്ച ബന്ധുഭിഃ
അവൻ തന്റെ പുത്രന്മാരും, പൗത്രന്മാരും, മറ്റു ബന്ധുക്കളും കൂടെ ചേർന്നു.
സോഽപി സംതാഡ്യമാനസ്തു പ്രഹാരൈര്ജര്ജരീകൃതഃ
അവനും അടികൾ കൊണ്ട് മർദിക്കപ്പെട്ടു, ശരീരം തകർന്നുപോയി.
അഥ തേ വിസ്മിതാഃ സര്വേ ദേവശര്മപുരഃസരാഃ
അപ്പോൾ ദേവശർമൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
പൃഷ്ടശ്ച കിമിദം കര്മ തവാംത്യജജനോചിതമ് തത്കിം ശാപപരിഭ്രഷ്ടസ്ത്വം കശ്ചിദ്ബ്രാഹ്മണോത്തമഃ
അവർ ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്, ചണ്ഡാളന്മാർക്ക് യോജിച്ച പ്രവർത്തി? നിങ്ങൾ ശാപം കൊണ്ടു വീണ ഒരു ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനാണോ?'
യേനൈവം കുരുഷേ കര്മ ഗര്ഹിതം ചാംത്യജൈരപി വിഷ്ണുസേന ഇതി ഖ്യാതോ ഹൈഹയാന്വയസംഭവഃ
ഇങ്ങനെ ചണ്ഡാളന്മാരിലും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തിയാണോ നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്? നിങ്ങൾ ഹൈഹയ വംശത്തിൽ ജനിച്ച വിഷ്ണുസേന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനാണ്.
സോഹമാരാധനാര്ഥായ ത്വസ്മിന്സ്ഥാന ഉപാഗതഃ
ഞാൻ ആരാധനയ്ക്കായി ഈ സ്ഥലത്ത് എത്തിയതാണ്.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ തമുവാച മഹീപതിമ്॥൬.൩൧.
അഞ്ചലികൾ ചേർത്തു, അവൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
നാസ്തി മേ കിഞ്ചിദപ്രാപ്തം തഥാഽസാധ്യം മഹീപതേ
രാജാവേ, എനിക്ക് ലഭിക്കാത്തതൊന്നുമില്ല, സാധ്യമല്ലാത്തതൊന്നുമില്ല.
സോഽത്ര നാഗഹ്രദേ ശ്രാദ്ധേ കൃതേ മുക്തിമവാപ്നുയാത്
ഇവിടെ നാഗസരസ്സിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
തസ്മാത്തത്താരണാര്ഥായ വിപ്രകൃത്യം സമാചര
അതിനാൽ അവനെ രക്ഷിക്കാൻ, ബ്രാഹ്മണനു വേണ്ടി ആ പ്രവർത്തി ചെയ്യണം.
ദേവശര്മോവാച ഏവം കുരു നൃപശ്രേഷ്ഠ ശ്രാദ്ധേഽഹം തേ പിതുഃ സ്വയമ്
ദേവശർമൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ, രാജാവേ, ഞാൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ പിതാവിനു വേണ്ടി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യും.'
പ്രോചുര്നൈതത്പ്രയുക്തം തേ ശ്രാദ്ധം ഭോക്തും വിഗര്ഹിതമ്
അവർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ചെയ്ത ഈ ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല; ഇത് നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ്.'
തസ്മാദ്യദി ഭവാനസ്യ ശ്രാദ്ധേ ഭോക്താ തതഃ സ്വയമ്
അതിനാൽ, ഭവാൻ തന്നെയാണ് ഈ ശ്രാദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്താൽ—
മയൈവാസ്യ പ്രതിജ്ഞാതം ഭോക്തും ശ്രാദ്ധേ മഹീപതേഃ
ഈ രാജാവിന്റെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഞാൻ തന്നെ പങ്കെടുക്കുമെന്ന് ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ സ വിപ്രേംദ്രസ്തേനൈവ സഹിതസ്തദാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അവനോടൊപ്പം അപ്പോൾ—
ഭുക്തമാത്രേ തതസ്തസ്മിന്വാഗുവാചാശരീരിണീ ൬.൩൧.
അവിടെ അന്നം കഴിച്ച ഉടനെ, ഒരു ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദം കേട്ടു.
പ്രേതഭാവാദ്വിനിര്മുക്തഃ പുത്രാഹം ത്വത്പ്രഭാവതഃ
പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ഞാൻ നിന്റെ ശക്തിയാൽ നിന്നെ പിറന്ന മകനാണ്.
തത്കൃത്വാ നൃപതിര്ഹൃഷ്ടസ്തം പ്രണമ്യ ദ്വിജോത്തമമ്
ഇത് ചെയ്ത ശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനോട് വന്ദിച്ചു.
അസ്തി മാഹിഷ്മതീനാമ നഗരീ നര്മദാതടേ
നർമദാ നദിയുടെ തീരത്ത് മാഹിഷ്മതീ എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ട്.
അഹം യച്ഛാമി തേ ബ്രഹ്മന്സമസ്തവിഷയാന്വിതാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, അതിനോടൊപ്പം അതിന്റെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു.
സ്വം ദേശം ഹര്ഷസംയുക്തഃ കൃതകൃത്യോ ദ്വിജോത്തമാഃ
സന്തോഷത്തോടെ, തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയവനായി, ആ മഹാബ്രാഹ്മണൻ സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് മടങ്ങി.
സോഽപി സര്വൈഃ പരിത്യക്തോ ബ്രാഹ്മണൈഃ പുരവാസിഭിഃ
അവനും എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും നഗരവാസികളും ചേർന്ന് ഉപേക്ഷിച്ചു.