ഏകശ്ചണ്ഡീശ്വരം പശ്യേദയനേ ചോത്തരേ നരഃ
ഉത്തരദ്വാരത്തിൽ ഒരാൾ ഏകചണ്ഡീശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നു.
ഭൃഗുപാതം പതേദേകഃ കേദാരം വീക്ഷ്യ ഭക്തിതഃ
ഭൃഗുവിന്റെ പതനസ്ഥലത്ത് ഭക്തിയോടെ വീണു കെടാരനാഥനെ ഒരാൾ ദർശിക്കുന്നു.
കരീഷം സാധയേദന്യോ ദത്ത്വാ സര്വസ്വമാദിതഃ
മറ്റൊരാൾ തന്റെ എല്ലാ സ്വത്തും ദാനം ചെയ്ത് കരീഷവ്രതം നിർവഹിക്കുന്നു.
സര്വ സംഗപരിത്യാഗം കൃത്വൈകോ ജ്ഞാനമാപ്നുയാത്
എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച ഒരാൾ ജ്ഞാനം നേടുന്നു.
ഏതത്തേ പരമം ഗുഹ്യം മയാ വിപ്ര പ്രകീര്തിതമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ പരമഗുഹ്യമായ രഹസ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തഥാന്യദപി വക്ഷ്യാമി ഹിതബുദ്ധ്യാ ദ്വിജോത്തമ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ ഹിതത്തിനായി മറ്റൊരു കാര്യവും ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും.
അഹിംസാ പരമോ ധര്മഃ സര്വവേദേ പ്രകീര്തിതഃ
അഹിംസയാണ് സർവ്വവേദങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം.
അഹിംസകാനി ഭൂതാനി യോ ഹിനസ്തി സുനിര്ദയഃ
അഹിംസയുള്ള ജീവികളെ ക്രൂരതയോടെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവൻ—
ചരാചരാണാം ഭൂതാനാമഭയം യഃ പ്രയച്ഛതി ൬.൨൯.
എന്നാൽ ചലിച്ചും അചലിച്ചും ഉള്ള എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം ഇല്ലെന്നു നൽകുന്നവൻ—
നാസ്തി ഭര്ഗസമോ ദേവോ നാസ്തി ഗംഗാസമാ നദീ
ഭർഗ്ഗനെ തുല്യമായ ദൈവം ഇല്ല, ഗംഗയെ തുല്യമായ നദിയും ഇല്ല.
അഥാഹമബ്രുവം തം ച തച്ഛ്രുത്വാ തസ്യ ജല്പിതമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഞാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
മന്യതേ വൃദ്ധലോകാനാമേതദ്വാക്യം ശ്രുതം മയാ
വൃദ്ധന്മാരിൽ നിന്നു ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്രവദംതി തഥാ വൈദ്യാ വൈദ്യശാസ്ത്രവിചക്ഷണാഃ
വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വൈദ്യന്മാരും ഇതേപോലെ പറയുന്നു.
തദത്ര വിഷയേ ബ്രൂഹി പരം നിഃശ്രേയസം വചഃ
ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഉപദേശം ദയവായി പറയൂ.
അഥ മാം സ പുനഃ പ്രാഹ വദ മൈവം ദ്വിജോത്തമ
അപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ പറയരുത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.'
അഹോ ശോച്യതമാ ലോകേ പാപാത്മാനഃ സുനിര്ദയാഃ
ഇഹലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ദയനീയർ പാപാത്മാക്കളും അത്യന്തം ക്രൂരന്മാരുമാണ്.
ന മാംസമായുഷോ ഹേതുരാരോഗ്യസ്യ ബലസ്യ വാ
മാംസം കഴിക്കുന്നത് ആയുസ്സിനോ ആരോഗ്യത്തിനോ ബലത്തിനോ കാരണമല്ല.
മാംസാശിനോഽപി ദൃശ്യംതേ രോഗാര്താ ദുര്ബലാസ്തഥാ
മാംസം കഴിക്കുന്നവരിലും രോഗവും ദൗർബല്യവും കാണാം.
അമാംസാദാ അപി ക്ഷ്മായാം ദൃശ്യംതേ രോഗവര്ജിതാഃ ൬.൨൯.
മാംസം ഒഴിവാക്കുന്നവരും ഈ ഭൂമിയിൽ രോഗരഹിതരായി ജീവിക്കുന്നതായി കാണാം.
യോ ഭക്ഷയതി മാംസാനി സത്ത്വാനാം ജീവിതൈഷിണാമ്
ജീവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജീവികളുടെ മാംസം ആരെങ്കിലും കഴിച്ചാൽ—
ന ഹി മാംസം തൃണാത്കാഷ്ഠാദുപലാദപി ജായതേ
മാംസം പുല്ലിൽ നിന്നോ മരത്തിൽ നിന്നോ കല്ലിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാകുന്നില്ലല്ലോ.
ഏതദേവ ഹി ദൃഷ്ടാംതം മാംസസ്യ പരിവര്ജനേ
ഇത് തന്നെയാണ് മാംസം ഒഴിവാക്കേണ്ടതിന്റെ ഉദാഹരണം.
ആത്മൌപമ്യേന ഭൂതാനി തസ്മാത്സര്വാണി പംഡിതൈഃ
അതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ എല്ലാ ജീവികളെയും തങ്ങളോടു സമാനമായി കാണുന്നു.
ഹംതാ ചൈവാനുമംതാ ച വിശസ്താ ക്രയവിക്രയീ
കൊല്ലുന്നവനും സമ്മതിക്കുന്നവനും അറപ്പുകാരനും വാങ്ങുന്നവനും വിൽക്കുന്നവനും—
ധനേന ക്രയകൃദ്ധംതി ഭക്ഷണേന ച ഖാദകഃ
പണംകൊണ്ട് വാങ്ങുന്നവൻ കൊല്ലുന്നു; ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഭക്ഷണത്തിലൂടെ കൊല്ലുന്നു.
കര്മണാ മനസാ വാചാ യോ ഹിനസ്തി ന കിംചന
പ്രവർത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ആരെയും ദോഷപ്പെടുത്താത്തവൻ—
ശാകമൂലഫലാഹാരോ ബ്രഹ്മചര്യപരായണഃ
പച്ചക്കറികളും കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും മാത്രം കഴിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ—
ഏകോ വര്ഷശതം സാഗ്രം തപസ്തപതി ദുസ്തരമ്
അവൻ ഒരുവൻ മാത്രം നൂറുവർഷത്തോളം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
യംയം കാമയതേ കാമം ദുഷ്പ്രാപമപി മാനവഃ ൬.൨൯.
മനുഷ്യൻ എത്രയെങ്കിലും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഇഷ്ടം ആഗ്രഹിച്ചാലും—
കാമഗേന വിമാനേന ദിവ്യസ്ത്രീശതസേവിതഃ
ആ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ രഥത്തിൽ, നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യസ്ത്രികൾ സേവിക്കുന്നവനായി—