യംയം പശ്യാമി തത്രാഹം ഭ്രമമാണോ മഹാവനേ
വലിയ കാട്ടിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ ഞാൻ കാണുന്ന എല്ലാം—
ത്വദ്ദംതമുസലപ്രഖ്യം യസ്യാ ഊരുയുഗം ഗജ ൭൪ ത്വയാ ജംബൂക ചേദ്ദൃഷ്ടാ ബിംബാഫലനിഭാധരാ
ആനേ, ഉമ്മരപ്പൊല്ലിനപോലെയുള്ള ഉരുക്കളും ബിംബഫലത്തിൻറെ നിറമുള്ള അധരങ്ങളും ഉള്ള അവളെ നീ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? നരിയേ,
അഥവാ ബില്വ ശംസ ത്വം യദി ബില്വോപമസ്തനീ
അല്ലെങ്കില്, ബില്വവൃക്ഷമേ, നിന്നെപ്പോലെ ഫലങ്ങള് അവളുടെ നെഞ്ച് പോലെ ആണോ എന്ന് പറയൂ.
ത്വത്പുഷ്പസദൃശാംഗീ സാ മമ ഭാര്യാ മനസ്വിനീ
നിന്റെ പൂക്കളെപ്പോലെ അവളുടെ ശരീരഭാഗങ്ങള് മനോഹരമാണ്; ആ മനസ്സുള്ളവളാണ് എന്റെ ഭാര്യ.
മധൂക തവ പുഷ്പേണ ദയിതായാഃ സമൌ ശുഭൌ
മധൂകവൃക്ഷമേ, നിന്റെ പൂക്കളെപ്പോലെ എന്റെ പ്രിയയുടെ ഇരുചെവികളും ഒരുപോലെ മനോഹരമാണ്.
കദലീസ്തംഭ സുവ്യക്തം പ്രിയായാശ്ച സുകോമലൌ
വാഴക്കൊമ്പേ, എന്റെ പ്രിയയുടെ തോളുകള് നിന്നെപ്പോലെ മൃദുവാണ് എന്ന് വ്യക്തമാണ്.
ഭോഭോ മൃഗ ന മേ ഭാര്യാ ത്വയാ ദൃഷ്ടാഽത്ര കാനനേ ൬.൨൯.
ഹരിണമേ, ഈ കാടില് നീ എന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടിട്ടില്ലല്ലോ.
കാംതായാഃ പുരതോ നിത്യം വിധത്തേംഽഗം കലാപകൃത്
എന്റെ പ്രിയയുടെ മുമ്പില് നീ എപ്പോഴും നിന്റെ ആകൃതിയെ അലങ്കരിച്ച് കാണിക്കുന്നു.
യോഽയം സംദൃശ്യതേ ഹംസോ ഹംസീമനുസ്മരത്യസൌ
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ ഹംസന് തന്റെ സഹചാരിയെ ഓര്ക്കുന്നു.
ഏക ഏവ സുധന്യോഽയം ചക്രവാകോ വിഹംഗമഃ
ഈ ചക്രവാകപ്പക്ഷിയാണ് യഥാര്ത്ഥത്തില് ഭാഗ്യവാന്.
യ ഏഷ ശ്രൂയതേ രാവോ വിഭ്രമം ജനയന്മമ
ഇവിടെ കേള്ക്കുന്ന ഈ ശബ്ദം എന്റെ മനസ്സില് ആഗ്രഹം ഉണര്ത്തുന്നു.
മാം ദൃഷ്ട്വാഽയം മൃഗോ യാതി തം മൃഗീ യാതി പൃഷ്ഠതഃ
എന്നെ കണ്ടപ്പോള് ഈ കുരങ്ങന് പോകുന്നു, പിന്നെ ആ കുരങ്ങിക്കുട്ടി അവനെ പിന്തുടരുന്നു.
വാരണോഽയം പ്രിയാം കാംതാമനുരാഗാനുയായിനീമ്
ഈ ആന തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൂട്ടുകാരിയെ സ്നേഹത്തോടെ പിന്തുടരുന്നു.
ഹാ പ്രിയേ മൃഗശാവാക്ഷി തപ്തകാംചനസംനിഭേ
ഹാ പ്രിയേ, മൃഗശാവിന്റെ കണ്ണുപോലുള്ളവളേ, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നവളേ!
ക്വ സാ ഭക്തിഃ ക്വ സാ പ്രീതിഃ ക്വ സാ തുഷ്ടിഃ ക്വ സാ ദയാ
എവിടെയാണ് ആ ഭക്തി, എവിടെയാണ് ആ സ്നേഹം, എവിടെയാണ് ആ തൃപ്തി, എവിടെയാണ് ആ കരുണ?
ഏവം പ്രലപമാനസ്യ മമ പ്രാപ്താഃ സുഹൃജ്ജനാഃ ൬.൨൯.
ഇങ്ങനെ ദുഃഖിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോള് എന്റെ സുഹൃത്തുക്കള് എത്തി.
തതസ്തൈഃ കോപരക്താക്ഷൈഃ പ്രോക്തോഽഹം സൂതനംദന
പിന്നീട്, കോപത്തില് കണ്ണുകള് ചുവപ്പിച്ച് അവര് എന്നോട് പറഞ്ഞു, സൂതപുത്രാ.
ത്വം കിം ശോചസി മൂഢാത്മന്നശോച്യം ജീവിതം നൃണാമ്
നീ എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു, മണ്ടനേ? മനുഷ്യരുടെ ജീവന് ദുഃഖിക്കേണ്ടതല്ല.
യൂയം വയം തഥാ ചാന്യേ സംജാതാഃ പ്രാണിനോ ഭുവി
നിങ്ങളും ഞങ്ങളുമാണ്, മറ്റുള്ളവരും ഈ ഭൂമിയില് ജീവികള് ആയി ജനിച്ചിരിക്കുന്നത്.
അദര്ശനാത്പ്രിയാ പ്രാപ്താ പുനശ്ചാദര്ശനം ഗതാ
ദൂരവാസം കാരണം പ്രിയയെ ലഭിച്ചു, വീണ്ടും അവള് അപ്രത്യക്ഷയായി.
നായമത്യംതസംവാസഃ കസ്യചിത്കേനചിത്സഹ
ഏതൊരാളിനും മറ്റൊരാളുമായി ശാശ്വതമായ കൂട്ടായ്മയില്ല.
മൃതം വാ യദി വാ നഷ്ടം യോതീതമനുശോചതി
മരിച്ചാലോ അല്ലെങ്കിൽ കാണാതായാലോ, അവരെ ഓർത്ത് ശേഷിക്കുന്നവർ ദുഃഖിക്കുന്നു.
ഏവം സംബോധയിത്വാ മാം ഗൃഹീത്വാ തേ മുഹുര്ജനൈഃ
ഇങ്ങനെ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, നീ എന്നെ പലതവണ ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ കൊണ്ടുപോയി.
തതോ മമ ഗൃഹസ്ഥസ്യ സ്മരമാണസ്യ താം പ്രിയാമ്
അതിനുശേഷം, വീട്ടുകാരനായ ഞാൻ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഓർത്ത്,
തതഃ കോപപരീതേന പ്രതിജ്ഞാതം മയാ സ്ഫുടമ്
അപ്പോൾ കോപത്തിൽ നിറഞ്ഞ് ഞാൻ വ്യക്തമായി ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു.
അദ്യപ്രഭൃതി ചേന്നാഹം സര്പം ദൃഷ്ടിവശം ഗതമ് ൬.൨൯.
ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ എന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഒരു പാമ്പിനെ കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ,
യച്ച നിക്ഷേപഹര്തൄണാം യച്ച വിശ്വാസഘാതിനാമ്
അമാനതുകൾ മോഷ്ടിക്കുന്നവർക്കും വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവർക്കും ഉണ്ടാകുന്ന പാപം,
യത്പാപം സാധുനിംദായാം മാതാപിതൃവധേ ച യത്
നല്ലവരെയെ അപമാനിക്കുന്നതിലും അമ്മയെയോ അച്ഛനെയോ കൊല്ലുന്നതിലും ഉണ്ടാകുന്ന പാപം,
പരദാരരതാനാം ച യത്പാപം ജീവഘാതിനാമ്
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവർക്കും ജീവികളെ കൊല്ലുന്നവർക്കും ഉണ്ടാകുന്ന പാപം,
ഉക്തൌ ചാഭിരതാനാം ച യത്പാപം ഗരദായിനാമ്
വിഷം പറയുന്നവർക്കും വിഷം കൊടുക്കുന്നവർക്കും ഉണ്ടാകുന്ന പാപം,