യത്ര പൂര്വം തപസ്തപ്തം വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ ൬.൨൮.
അവിടെ പഴയകാലത്ത് ജ്ഞാനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ കഠിനതപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.
യത്ര സ്ഥിത്വാ സഭൂപാലസ്ത്രിശംകുഃ പാപവര്ജിതഃ
അവിടെ രാജാക്കളോടൊപ്പം ത്രിശങ്കു പാപരഹിതനായി പാർത്തു.
യത്ര ശക്രസമാദേശാത്പൂരിതം പാംസുഭിഃ പുരാ
അവിടെ, ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഒരിക്കൽ മണ്ണുകൊണ്ട് നിറച്ചിരുന്നു.
യത്ര രക്ഷത്യധസ്താച്ച സ സ്വയം ഹാടകേശ്വരഃ
അവിടെ, അകത്തായി, ഹാടകേശ്വരൻ തന്നെയാണ് അതിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നത്.
ഹാടകേശ്വരമാഹാത്മ്യാദസ്പൃഷ്ടം കലിനാ ഹി തത്
ഹാടകേശ്വരന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം കലിയുഗം സ്പർശിക്കാത്തതായത്.
തസ്മാസ്വാംശേന ഗച്ഛംതു തത്ര തീര്ഥാന്യശേഷതഃ
അതിനാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ ഭാഗികമായി പോകട്ടെ.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ സര്വതീര്ഥാനി തത്ക്ഷണാത്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ സമയത്തുതന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും
യജ്ഞോപവീതമാത്രാണി കൃത്വാ സ്ഥാനാനി ചാത്മനഃ
തങ്ങളുടെ സ്ഥലം യജ്ഞോപവീതത്തിന്റെ അളവിൽ മാത്രം നിർമിച്ചു.
ഏതസ്മാത്കാരണാജാത ക്ഷേത്രം പുണ്യതമം ഹി തത്
ഈ കാരണം കൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം ഏറ്റവും പുണ്യമായതായത്.
സംഗമം സര്വതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രേ തത്ര പ്രകീര്തിതമ്
അവിടെ, ആ സ്ഥലത്ത്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും സംഗമം പ്രസിദ്ധമാണ്.
താവന്മാത്രപ്രഭാവാണി തത്സ്ഥാനി പ്രഭവംതി കിമ് ൬.൨൮.
അവിടെ ഉള്ളവരുടെ ശക്തി അത്രയും വലിയതാണ്—കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല.
നാമതഃ സ്ഥാനതശ്ചൈവ തഥാ ചൈവ പ്രഭാവതഃ
പേര് കൊണ്ടും, സ്ഥലം കൊണ്ടും, അതുപോലെ ശക്തി കൊണ്ടും,
ഹാടകേശ്വരജം ക്ഷേത്രം വ്യാപ്യ സര്വം വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഹാടകേശ്വരനിൽ നിന്നുള്ള ആ സ്ഥലമാകെ അവയെല്ലാം വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു.
ന തേഷാം കീര്തനം ശക്യം കര്തും വര്ഷശതൈരപി
അവയുടെ മഹത്വം നൂറു വർഷം പറഞ്ഞാലും പൂര്ത്തിയാക്കാൻ കഴിയില്ല.
കൃതഃ സമാശ്രയസ്തത്ര ക്ഷേത്രേ തീര്ഥൈഃ ശുഭാവഹേ
അവിടെ, ആ സ്ഥലത്ത്, പുണ്യമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളാൽ ആശ്രയം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഉച്ഛേദം സംപ്രയാതാനി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച താനി വഃ കീര്തയിഷ്യാമി ശൃണുധ്വം സുസമാഹിതാഃ
അവിടെ കൂടിച്ചേർന്ന് സ്ഥാപിതമായ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് വിവരിക്കാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യേഷാം സംശ്രവണാദേവ നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ ധ്യാനാത്സ്നാനാത്തഥാ ദാനാത്സ്പര്ശനാദ്വിജസത്തമാഃ
അവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും—ധ്യാനം, സ്നാനം, ദാനം, സ്പർശനം എന്നിവയാൽ അതുപോലെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രേ സര്വതീര്ഥസമാശ്രയവര്ണനംനാമാഷ്ടാവിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, എൺപതിനായിരത്തി ഒന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം ഭാഗമായ നഗരഖണ്ഡത്തിൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ സംഗമം എന്ന അദ്ധ്യായം ഇരുപത്തിയെട്ടാമത്തേത് സമാപിക്കുന്നു.
തത്ക്ഷേത്രം ഖ്യാതിമാപന്നം സമസ്തേ ധരണീതലേ
ആ സ്ഥലം ഭൂമിയിലെങ്ങും പ്രശസ്തി നേടിയിരിക്കുന്നു.
സമസ്തേഭ്യസ്തതോഽദൂരാന്മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ
എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്ന് ദൂരം കൂടാതെ, വ്രതനിഷ്ഠരായ മുനികൾ അവിടെ എത്തി.
തഥാ തേ ലിംഗിനോ ദാന്താഃ സിദ്ധികാമാഃ സമംതതഃ
ഇങ്ങനെ, ലിംഗം ധരിച്ചും ആത്മസംയമനം പാലിച്ചും സിദ്ധി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചും ഉള്ളവർ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്ര സിദ്ധേശ്വരംനാമ ലിംഗമസ്തി ദ്വിജോത്തമാഃ
അവിടെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സിദ്ധേശ്വരമെന്ന പേരിൽ ഒരു ലിംഗം ഉണ്ട്.
നിര്വിദ്യ ഭൂതലേ ശര്വഃ സര്വവ്യാപീ സദാ ശിവഃ
ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും എപ്പോഴും മംഗളസ്വരൂപനായ ശർവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ലിംഗരൂപേണ ഭഗവാന്പ്രാദുര്ഭൂതഃ സ്വയം ഹരഃ
ഭഗവാൻ ഹരൻ സ്വയം ലിംഗരൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
സിദ്ധേനാരാധിതോ യസ്മാത്തസ്മാത്സിദ്ധേശ്വരഃ സ്മൃതഃ
ഒരു സിദ്ധൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചതിനാൽ, അവനെ സിദ്ധേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ ഓർക്കുന്നു.
യസ്തം പശ്യതി സദ്ഭക്ത്യാ ശുചിഃ സ്പൃശതി വാ നരഃ
ആ ലിംഗത്തെ സത്യഭക്തിയോടെ കാണുന്നവനും ശുദ്ധതയോടെ സ്പർശിക്കുന്നവനും
തത്ര സിദ്ധിം ഗതാഃ പൂര്വം ശതശഃ പുരുഷാ ഭുവി
അവിടെ, പഴയകാലത്ത് നൂറുകണക്കിന് പുരുഷന്മാർ ഭൂമിയിൽ സിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ദക്ഷിണാമൂര്തിമാസാദ്യ മന്ത്രം തസ്യ ഷഡക്ഷരമ് ൬.൨൯.
ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ സമീപിച്ച്, അതിന്റെ ആറക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കണം.
യാവത്സംഖ്യം ജപേന്മത്രം താവത്സംഖ്യാന്യഹാനി സഃ
എത്ര ദിവസത്തേക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അത്ര തവണ ആ മന്ത്രം ജപിക്കണം.
ആയുഷോഽപ്യധികം മര്ത്യോ ജീവതേ യദി മാനവഃ
മനുഷ്യൻ ആണെങ്കിൽ, തന്റെ ആയുസ്സിനേക്കാൾ കൂടുതലും ജീവിക്കാൻ കഴിയും.