ബ്രഹ്മലോകം തദാ കൃത്സ്നം പ്ലാവയിത്വാ ജലം ഹി തത് മത്സ്യകച്ഛപസംകീര്ണം ഗ്രാഹയൂഥൈഃ സമാകുലമ്
അപ്പോൾ ആ ജലം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മലോകവും നിറച്ചു; അതിൽ മീനുകളും ആമകളും മറ്റു ജലജീവികളും നിറഞ്ഞു.
തതഃ പ്രഭൃതി സാ ലോകേ ഗംഗാ വിഷ്ണുപദീ സ്മൃതാ
അത് മുതൽ ലോകത്ത് ഗംഗയെ വിഷ്ണുവിന്റെ പദജലം എന്നാണു അറിയുന്നത്.
ഏവം വിഷ്ണോഃ പദം തത്ര സംജാതം മുനിസത്തമാഃ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വിഷ്ണുവിന്റെ തിരുവടിയുടെ അടയാളം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
യസ്തസ്യാം ശ്രദ്ധയാ യുക്തഃ സ്നാനം കൃത്വാ യഥോദിതമ്
ആ സ്ഥലത്ത് വിശ്വാസത്തോടെ, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ,
യസ്തത്രകുരുതേ ശ്രാദ്ധം സമ്യക്ഛ്രദ്ധാസമന്വിതഃ
അവിടെ പൂർണ്ണ വിശ്വാസത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ,
മാഘമാസേ നരഃ സ്നാനം പ്രാതരുത്ഥായ തത്ര യഃ
മാഘമാസത്തിൽ പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ,
അഥവാ വത്സരം യാവത്ക്ഷണം കൃത്വാത്ര ഭക്തിതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ഭക്തിയോടെ ഒരു നിമിഷം മുതൽ ഒരു വർഷം വരെ അവിടെ കഴിയുന്നവൻ,
യസ്യാസ്ഥീനി ജലേ തത്ര ക്ഷിപ്യംതേ മനുജസ്യ ച
ആ മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൾ അവിടെയുള്ള വെള്ളത്തിൽ ഇടുന്നവർക്കും,
അപി പക്ഷിപതംഗാ യേ പശവഃ കൃമയോ മൃഗാഃ
പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ പോലും,
തേഽപി പാപവിനിര്മുക്താ ദേഹാംതേ ചാതിദുര്ലഭമ് 6.24.
അവർക്കും പാപങ്ങൾ വിട്ട്, ശരീരം വിട്ടശേഷം അത്യന്തം ദുർലഭമായത് ലഭിക്കും.
കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയോപേതാഃ പര്വകാല ഉപസ്ഥിതേ
പിന്നെ, വിശ്വാസത്തോടെ പുണ്യകാലത്ത് അവിടെ എത്തുന്നവരുടെ കാര്യത്തിൽ പറയേണ്ടതെന്ത്?
തത്ര ഗാഥാ പുരാ ഗീതാ നാരദേന മഹര്ഷിണാ
അവിടെ മഹർഷി നാരദൻ പഴയകാലത്ത് പാടിയ ഒരു ഗാഥയുണ്ട്.
കിം വ്രതൈര്നിയമൈര്വാപി തപോഭിര്വിവിധൈര്മഖൈഃ
വ്രതങ്ങൾക്കും നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും വിവിധ തപസ്സുകൾക്കും യാഗങ്ങൾക്കും ആവശ്യമുണ്ടോ?
ഏകഃ സര്വേഷു തീര്ഥേഷു സ്നാനം മര്ത്യഃ സമാചരേത്
ഒരു മനുഷ്യൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഒരിക്കൽ മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താൽ,
ഏകോ ദാനാനി സര്വാണി ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി
ഒരാൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് എല്ലാ ദാനങ്ങളും നൽകിയാൽ,
പഞ്ചാഗ്നിസാധകോ ഗ്രീഷ്മേ വര്ഷാസ്വാകാശമാശ്രിതഃ
മറ്റൊരാൾ വേനലിൽ അഗ്നിചുറ്റം ചെയ്തോ, മഴക്കാലത്ത് തുറസ്സിൽ താമസിച്ചോ,
അന്യോ വിഷ്ണുപദീതോയേ സ്നാത്വാ വിഷ്ണുപദം സ്പൃശേത്
മറ്റൊരാൾ വിഷ്ണുപദി തീർത്ഥജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വിഷ്ണുവിന്റെ തിരുവടിയെ സ്പർശിച്ചാൽ,
ഏകാംതരോപവാസീ യ ഏകഃ സ്യാജ്ജീവിതാവധി
ഒരാൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഒരു ദിവസം ഇടവിട്ട് ഉപവാസം ചെയ്താൽ,
ത്രിരാത്രോപോഷിതസ്ത്വേകോ യാവദ്വര്ഷശതം നരഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ഒരാൾ മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവസിച്ചാൽ, നൂറുവർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ പോലും,
വിരരാമ മുനീനാം സ ബഹൂനാം പുരതോഽസകൃത് ॥ 6.24.
അവൻ പല മഹർഷിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ പലതവണയും നിശ്ശബ്ദനായി നിന്നു.
തസ്മാത്സര്വ പ്രയത്നേന സ്നാനം തത്ര സമാചരേത
അതിനാല് അവിടെ കുളിക്കേണ്ടത് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ചെയ്യണം.
വിഷ്ണോഃ പദസ്യ സംപ്രാപ്തേ അയനേ ദക്ഷിണോത്തരേ
വിഷ്ണുവിന്റെ പാദസാന്നിധ്യം ലഭിക്കുന്ന സമയത്ത്, സൂര്യന് ദക്ഷിണയിലേക്കോ ഉത്തരയിലേക്കോ തിരിയുമ്പോള്—
തത്കേന വിധിനാ സൂത മന്ത്രൈശ്ച വദ സത്വരമ്
എന്ത് വിധിയനുസരിച്ചാണ് അത് ചെയ്യേണ്ടത്? എങ്ങനെയുള്ള മന്ത്രങ്ങള് ഉപയോഗിക്കണം? സുതാ, ദയവായി വേഗം പറയൂ.
ദക്ഷിണേ ചോത്തരേ ചാപി സംപ്രാപ്തേ ചായനദ്വയേ
ദക്ഷിണായനവും ഉത്തരായനവും എത്തുന്ന സമയത്ത്,
ഷണ്മാസാഭ്യംതരേ മൃത്യുര്യദ്യകസ്മാദ്ഭവേന്മമ
ആറ് മാസത്തിനുള്ളില് എനിക്ക് അപ്രതീക്ഷിതമായി മരണം സംഭവിച്ചാല്—
ഏവം പ്രോച്യ ഹരിം പശ്ചാത്പൂജയേദ്ബ്രാഹ്മണാംസ്തതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ആദ്യം ഹരിയെ ആരാധിക്കണം, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും.
തദ്വോഽഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ഗംഗാമാഹാത്മ്യസംഭവമ്
ഇനി ഞാന് നിങ്ങളോട് ഗംഗയുടെ മഹത്വം എങ്ങനെയാണ് ഉത്ഭവിച്ചത് എന്നത് പറയാം.
ചമത്കാരപുരേ വിപ്രഃ പുരാസീത്സംശിതവ്രതഃ
ചമത്കാരപുരം എന്ന നഗരത്തില് ഒരിക്കല് കര്ശനവ്രതം പാലിക്കുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ യദാ യൌവനോപേതസ്തദാ വേശ്യാനുരാഗകൃത്
അവന് യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തിയപ്പോള് ഒരു വേശ്യയോടു ആകര്ഷണം തോന്നി.
സ കദാചിന്നിശീഥേഽഥ തൃഷാര്തശ്ച സമുത്ഥിതഃ
ഒരു ദിവസം അർദ്ധരാത്രിയില്, ദാഹം കൊണ്ട് പീഡിതനായി അവന് എഴുന്നേറ്റു.