ഏവം തത്ര സമുത്പന്നം തീര്ഥം തദ്ബാലമംഡനമ് ॥। സ്വാമിദ്രോഹകൃതാത്പാപാന്മുച്യംതേ യത്ര മാനവാഃ
അങ്ങനെ, അവിടെ ബാലമണ്ഡനം എന്ന തീർത്ഥം ഉദിച്ചു; അപ്പോൾ, സ്വാമിയെ ദ്രോഹിച്ചതിന്റെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ മോചിതരാകുന്നു.
ഏതദ്വഃ സര്വമാഖ്യാതം ബാലമംഡനസംഭവമ്
ബാലമണ്ഡനത്തിന്റെ ഉത്ഭവം മുഴുവൻ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ആശ്വിനസ്യ സിതേ പക്ഷേ ദശമ്യാദി യഥാക്രമമ്
ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, പത്താം തീയതി മുതൽ ക്രമമായി—
തീര്ഥാനാം സ ഹി സര്വേഷാം സ്നാനജം ലഭതേ ഫലമ് ൬.൨൨.
അവിടെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
തസ്മിന്കാലേ സഹസ്രാക്ഷഃ സമാഗച്ഛതി ഭൂതലേ
ആ സമയത്ത്, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ ഭൂമിയിൽ വരുന്നു.
യാവദ്ഭൂമിതലേ ശക്രസ്തിഷ്ഠത്യേവം ദ്വിജോത്തമാഃ
ശക്രൻ ഭൂമിയിൽ ഇങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നവരെ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ—
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന തസ്മിന്കാലേ വിശേഷതഃ
അതിനാല് എല്ലാ ശ്രമവും ഉപയോഗിച്ച്, പ്രത്യേകിച്ച് ആ സമയത്ത്,
അത്ര ശ്ലോകൌ പുരാ ഗീതൌ നാരദൈന സുര ഷിംണാ
ഇവിടെ നാരദന് ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ഇടയില് പാടിയ ശ്ലോകങ്ങള് ഉണ്ട്:
ബാലമംഡനകേ സ്നാത്വാ ശക്രേശ്വരമഥേക്ഷയേത് സ പാപൈര്മുച്യതേ സര്വൈരാജന്മമരണാദ്ഭുവി
ബാലമണ്ഡനത്തില് സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം ശക്രന്റെ ദൈവത്തെ ദര്ശിക്കണം; അങ്ങനെ ഭൂമിയില് ജനനം മരണം ഉള്പ്പെടെ എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും, രാജാവേ.
പ്രഭാവാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ സത്യമേതദ്ദ്വിജോത്തമാഃ
ആ തീര്ത്ഥത്തിന്റെ ശക്തിയാല് ഇതെല്ലാം സത്യമാണെന്ന്, ദ്വിജന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠരായവരേ.
സൂത ഉവാച അസ്തി പുണ്യതമം ഖ്യാതം സമസ്തേ ധരണീതലേ । തത്ര യേ മാനവാസ്തീര്ഥേ സമ്യക്ഛ്രദ്ധാസമന്വിതാഃ
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും പുണ്യമായ, പ്രശസ്തമായ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്; അവിടെ, ശരിയായ വിശ്വാസത്തോടെ തീര്ത്ഥത്തില് എത്തുന്ന മനുഷ്യര്—
മധ്യേ സ്ഥിതേ ന തേ യാംതി തിര്യഗ്യോനൌ കഥംചന
അവിടെ നിലകൊള്ളുമ്പോള് അവര് ഒരിക്കലും താഴ്ന്ന ജന്മത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
കൃതഘ്നാ നാസ്തികാശ്ചൌരാ മര്യാദാഭേദകാസ്തഥാ വിമാനവരമാരൂഢാഃ സ്തൂയമാനാശ്ച കിംനരൈഃ
അവിടെ കൃതഘ്നര്, നാസ്തികര്, കള്ളന്മാര്, അതിരുകള് ലംഘിക്കുന്നവര് എന്നിവരും കിന്നരന്മാര് പ്രശംസിക്കുന്ന ഉത്തമമായ ആകാശയാനങ്ങളില് കയറിയിരിക്കുന്നു.
കിം പ്രഭാവം സമാചക്ഷ്വ പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
അത് എത്ര വലിയ ശക്തിയാണെന്ന് പറയൂ; ഞങ്ങള്ക്ക് അതിനേക്കുറിച്ച് വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്.
നാനാവിഹംഗസംഘുഷ്ടേ നാനാവൃക്ഷസമാകുലേ
അവിടം പലതരം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങള് നിറഞ്ഞതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങള് അടങ്ങിയതുമാണ്.
സമായാതാ മഹാരൌദ്രാ ലുബ്ധ കാശ്ചാപപാണയഃ
അവിടെ ഭയാനകമായ വേട്ടക്കാര്, ദ്രവ്യലോഭികളും, ദുഷ്ടായുധങ്ങളുമായി എത്തിയിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദൃഷ്ടം മൃഗയൂഥം തരോരധഃ
അന്നേ സമയം, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴില് മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടം കണ്ടു.
അഥ താഁല്ലുബ്ധകാന്ദൃഷ്ട്വാ ദൂരതോഽപി ഭയാതുരാഃ
അവ വേട്ടക്കാര് ദൂരത്ത് നിന്ന് കണ്ടതോടെ, മൃഗങ്ങള് ഭയത്തോടെ വിറച്ചു.
അഥ തേ സന്നിധൌ ദൃഷ്ട്വാ ഗംഭീരം സലിലാശയമ് ൬.൨൩.
അവിടെ അടുത്ത് ആഴമുള്ള വെള്ളക്കുളം കണ്ടു.
തതസ്തത്സലിലസ്യാംതസ്തേ മൃഗാഃ സര്വ ഏവ ഹി
അവ മൃഗങ്ങള് എല്ലാവരും ആ വെള്ളത്തില് കയറി.
അഥ താന്മാനുഷീഭൂതാന്പപ്രച്ഛുര്ലുബ്ധകാ മൃഗാന് കേന മാര്ഗേണ നിര്യാതം തസ്മാദ്വദത മാ ചിരമ്
അവ മൃഗങ്ങള് മനുഷ്യരായി മാറിയതോടെ, വേട്ടക്കാര് ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങള് ഏതു വഴി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു? ദയവായി വേഗം പറയൂ.'
തീര്ഥസ്യാഽസ്യ പ്രഭാവേന പ്രാപ്താഃ സത്യം ന സംശയഃ
ഈ തീര്ത്ഥത്തിന്റെ ശക്തിയാല് നിങ്ങള് ഇതു നേടിയതാണ്; സത്യമാണിത്, സംശയമില്ല.
സ്നാനമാത്രാത്തതഃ സര്വേ ദിവ്യമാല്യാനുലേപനാഃ
സ്നാനം ചെയ്തതോടെ, എല്ലാവരും ദൈവീയമായ പൂമാലകളും ഉണക്കുകളും അണിഞ്ഞു.
സ്നാനമാത്രേണ തേ പ്രാപ്താ ലുബ്ധകാസ്താദൃശം വപുഃ
സ്നാനമാത്രം കൊണ്ട്, വേട്ടക്കാര്ക്കും അത്തരം രൂപം ലഭിച്ചു.
തഥാ മാനുഷ്യമാപന്നാ മൃഗാസ്തോയാവഗാഹനാത്
അങ്ങനെ, മാനുഷരൂപം സ്വീകരിച്ച Hirschം വെള്ളത്തിൽ കയറി.
ആച്ഛന്നം പാംസുഭിഃ കൃത്സ്നം വായുനാ ശക്രശാസനാത്
ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കാറ്റ് അതിനെ മുഴുവൻ മണ്ണുകൊണ്ട് മൂടി.
വല്മീകരംധ്രമാസാദ്യ തന്നിഷ്ക്രാംതം പുനര്ദ്വിജാഃ
അവിടെ പുഴുവിന്റെ കുഴിയുടെ വാതിൽവഴി അച്ചാര്യന്മാർ പുറത്തേക്ക് വന്നു.
യത്ര സ്നാതഃ പുരാ സദ്യസ്ത്രിശംകുഃ പൃഥിവീപതിഃ ൬.൨൩.
അവിടെ, ഒരിക്കൽ, ത്രിശങ്കു എന്ന രാജാവ് സ്നാനം ചെയ്തിരുന്നു.
ഏതസ്മാത്കാരണാത്തത്ര സ്നാതാഃ സാരംഗലുബ്ധകാഃ
ഈ കാരണത്താൽ, അവിടെയുള്ള Hirsch വേട്ടക്കാർ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ മൃഗതീര്ഥമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമത്രയോവിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ എൺപത്തൊന്നു ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹാപുരാണത്തിലെ നഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്ര മഹാത്മ്യത്തിൽ മൃഗതീർത്ഥ മഹാത്മ്യവിവരണം എന്ന ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.