തതശ്ച കുതപേ പ്രാപ്തേ കാലേ തേ ദ്വിജസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം കുതപ സമയമെത്തിയപ്പോൾ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ,
ഏതസ്മിന്നംതരേ സീതാ പ്ലക്ഷവൃക്ഷാംതരേ സ്ഥിതാ ൬.൨൦.൨൦ സ താം സീതേതി സീതേതി വ്യാഹൃത്യാഥ മുഹുര്മുഹുഃ
അവിടെ സീതാ ഒരു അത്തിവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇടയിൽ നിന്നു; അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'സീതേ, സീതേ' എന്നു വിളിച്ചു.
വത്സ ലക്ഷ്മണ ശുശ്രൂഷാം വിപ്രാണാം ശ്രാദ്ധസംഭവാമ്
പ്രിയമായ ലക്ഷ്മണാ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ സേവനം ചെയ്യണം.
ബാഢമിത്യേവ സംപ്രോക്തോ ലക്ഷ്മണഃ ശുഭലക്ഷണഃ
ശുഭലക്ഷണമുള്ള ലക്ഷ്മണൻ 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതോ നിര്വര്തിതേ ശ്രാദ്ധേ ബ്രാഹ്മണേഷു ഗതേഷ്വഥ
ശ്രാദ്ധം പൂർത്തിയായി ബ്രാഹ്മണന്മാർ പോയശേഷം,
താം ദൃഷ്ട്വാ രാഘവഃ സീതാം കോപസംരക്തലോചനഃ
സീതയെ കണ്ടപ്പോൾ, രാഘവന്റെ കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പായി.
ആയാതേഷു ദ്വിജാതേഷു ശ്രാദ്ധകാല ഉപസ്ഥിതേ
ദ്വിജന്മാർ എത്തിയശേഷം ശ്രാദ്ധസമയം എത്തിയപ്പോൾ,
നൈതദ്യുക്തം കുലസ്ത്രീണാം വിശേഷാദത്ര കാനനേ
ഇത് നല്ല കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്കു യോജിച്ചതല്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ഈ കാടിൽ.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഭീതാ സാ ജനകോദ്ഭവാ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ജനകന്റെ മകൾ ഭയപ്പെട്ടു.
ന മാമര്ഹസി കാര്യേഽസ്മിന്ഗര്ഹിതും രഘുസത്തമ
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ കാര്യത്തിൽ നീ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല.
പിതാ തവ മയാ ദൃഷ്ടഃ സാക്ഷാദ്ദശരഥഃ സ്വയമ് ൬.൨൦.
നിന്റെ അച്ഛനായ ദശരഥൻ നേരിട്ട് ഞാനു കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
പിതുഃ പിതാമഹോഽന്യസ്യ തൃതീയസ്യ രഘൂത്തമ
നിന്റെ അച്ഛന്റെ അച്ഛനും, മറ്റൊരു മൂവന്നും, രഘുവംശത്തിലെ ഉത്തമനേ,
ബ്രാഹ്മണാനാം മയാ ദൃഷ്ടാഃ ശരീരസ്ഥാഃ സുഹര്ഷിതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ ശരീരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കാണുകയും ചെയ്തു.
തതോ ഽഹം ലജ്ജയാ നഷ്ടാ ദൃഷ്ട്വാ ശ്വശുരസംഗമാന്
അതിനാൽ, എന്റെ ശ്വശുരന്മാരുടെ സംഗമം കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി.
തഥാ ഖാദ്യാനി ലേഹ്യാനി ചോഷ്യാണി ച വിശേഷതഃ ഭക്ഷയിഷ്യതി ദത്താനി സ്വഹസ്തേന മയാ വിഭോ
അങ്ങനെ, ഭക്ഷിക്കാനും ലേഹിക്കാനും ഉറ്റിക്കാനും ഉള്ള വിഭവങ്ങൾ ഞാൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് തന്നു, പ്രഭുവേ, അവ ഭക്ഷിക്കും.
ഏതസ്മാത്കാരണാന്നഷ്ടാ ത്വത്സമീപാദഹം വിഭോ
ഇതുകൊണ്ടാണ്, പ്രഭുവേ, ഞാൻ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷയായത്.
തച്ഛ്രുത്വാ സംപ്രഹൃഷ്ടാത്മാ രാമോ രാജീവലോചനഃ
അത് കേട്ടപ്പോൾ കമലനയനായ രാമന് ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തതോ ഭുക്ത്വാ സ്വയം രാമോ ലക്ഷ്മണേന സമന്വിതഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ഇരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
പ്രോവാച ലക്ഷ്മണം വത്സ പര്ണാന്യാസ്തീര്യ ഭൂതലേ
അപ്പോൾ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: "മകനേ, നിലത്ത് ഇലകൾ വിരിച്ചു വയ്ക്കൂ."
തതഃ കോപപരീതാത്മാ സൌമിത്രിഃ പ്രാഹ രാഘവമ്
അതിനുശേഷം കോപത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ സൌമിത്രി രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
തഥാഽന്യദപി യത്കിംചിത്കര്മ സ്വല്പമപി പ്രഭോ ॥ ൬.൨൦.
പ്രഭോ, ഇതിന് പുറമെ മറ്റേതെങ്കിലും ചെറിയ ജോലി ഉണ്ടായിരുന്നാലും,
പ്രേഷ്യത്വേന രഘുശ്രേഷ്ഠ സത്യമേതന്മയോദിതമ് അപി സ്വല്പതരം രാമ മയാ ത്വം കിം കരിഷ്യസി
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ദാസനാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. രാമാ, ഏറ്റവും ചെറുതായാലും നീ എനിക്ക് ചെയ്യാൻ എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വികൃതം ചാപി രാഘവഃ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടും രാഘവന്റെ മുഖഭാവം മാറിയതും കണ്ടുമാണ്,
തതഃ സ്വയം സമുത്ഥായ കൃത്വാ സ്വാ സ്തരകം ശുഭമ്
അതിനുശേഷം രാമൻ സ്വയം എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ ശുദ്ധമായ കിടക്ക ഒരുക്കി.
ലക്ഷ്മണോഽപി വിദൂരസ്ഥഃ കോപസംരക്തലോചനഃ
ലക്ഷ്മണനും ദൂരത്ത് നിന്നുകൊണ്ട്, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് നിന്നു.
ഹത്വൈനം രാഘവം സുപ്തം സീതാം പത്നീം വിധായ ച
രാഘവനെ ഉറങ്ങുമ്പോൾ കൊന്നു, സീതയെ ഭാര്യയാക്കണമെന്ന് അവൻ ആലോചിച്ചു.
ഏവം ചിംതയതസ്തസ്യ ബഹുധാ ലക്ഷ്മണസ്യ സാ
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ,
ന തസ്യ നിശ്ചയോ ജജ്ഞേ തസ്മിന്കൃത്യേ കഥംചന
അവൻ ആ കാര്യത്തിൽ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഒരു തീരുമാനവും എടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃതപൂര്വാഹ്ണികക്രിയഃ
അതിനുശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ, രാവിലെ വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാക്കി,
ലക്ഷ്മണോഽപി ധനുഃ സജ്യം കൃത്വാ സംധായ സായകമ്
ലക്ഷ്മണനും തന്റെ വില്ല് ഒരുക്കി, അമ്പ് കയറ്റി,