ശൂദ്രാന്നേനോദരസ്ഥേന ബ്രാഹ്മണോ മ്രിയതേ യദി
ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം വയറ്റില് ഉണ്ടായിരിക്കെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് മരിച്ചാല്,
കുലദേശോചിതം ധര്മം യസ്ത്യക്ത്വാഽന്യത്സമാചരേത്
തന്റെ കുടുംബത്തിനും ദേശത്തിനും യോജിച്ച ധര്മ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊന്നാണ് ആചരിക്കുന്നത് എങ്കില്,
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മയാ പാര്ഥിവസത്തമ ൬.൧൮.
രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.
തന്മേ കീര്തയ മാംസാദ വിസ്തരേണ വിശേഷതഃ
മാംസം കഴിക്കുന്നവനേ, ഇനി നീ വിശദമായി, പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
യഃ പശ്യത്യാത്മവജ്ജംതൂന്ന പ്രേതോ ജായതേ നരഃ
ജീവജന്തുക്കളെ സ്വയം പോലെ കാണുന്നവന് പ്രേതനായി ജനിക്കില്ല.
അന്നദാനപരോ നിത്യം വിശേഷേണാതിഥിപ്രിയഃ
ആഹാരം നല്കുന്നതിലും, അതിഥികളെ പ്രത്യേകമായി സ്നേഹിക്കുന്നതിലും എപ്പോഴും താല്പര്യമുള്ളവന്,
സമഃ ശത്രൌ ച മിത്രേ ച സമലോഷ്ടാശ്മകാംചനഃ
ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും ഒരുപോലെ കാണുന്നവനും, മണ്ണ്, കല്ല്, പൊന്നു എന്നിവയെ സമമായി കാണുന്നവനും,
ദാനധര്മപ്രവൃത്താനാം ധര്മമാര്ഗാ നുയായിനാമ്
ദാനം ചെയ്യുന്നതിലും ധര്മ്മത്തില് നിലകൊള്ളുന്നതിലും താല്പര്യമുള്ളവരും, നീതിപഥം പിന്തുടരുന്നവരും,
യൂകാമത്കുണദംശാദീന്സര്വസത്ത്വാനി യോ നരഃ
യൂക്ക, പുഴു, കടി ചെയ്യുന്ന കീടങ്ങള് ഉള്പ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നവന്,
സദാ യജ്ഞക്രിയോപേതഃ സദാ തീര്ഥപരായണഃ
എപ്പോഴും യജ്ഞകര്മ്മകളിലും തിര്ഥയാത്രകളിലും അർപ്പിതനായവന്,
വാപീകൂപതഡാഗാനാമാരാമാണാം വിശേ ഷതഃ
കിണറുകളും കുളം, തടാകം, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രത്യേകമായ മഹത്വം.
ഗത്വാ ഗയാശിരഃ പുണ്യമേകൈകസ്യ പൃഥക്പൃഥക് ൬.൧൮.
ഗയാശിരസെന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തെ ഓരോരുത്തരും വേർവേറെ ചെന്നെത്തുന്നു.
പ്രേതത്വം യാതി യേനേദം ത്വത്പ്ര സാദാത്സുദാരുണമ്
നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഏറ്റവും ഭയങ്കരമായ പ്രേതാവസ്ഥയിലേക്ക് ഒരാൾ പതിക്കുന്നത്.
ധര്മാധര്മപരിജ്ഞാനം തച്ച കസ്മാത്പ്രനിംദസി
ധർമ്മവും അധർമ്മവും അറിയുന്നതിനെന്തിനാണ് നീ കുറ്റം പറയുന്നത്?
ഗുണത്രയസമായുക്താ ശേഷൈര്ദോഷൈഃ സമംതതഃ
മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കും ശേഷമുള്ള എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ അടിമയായവരാണ്.
ഏകാ ജാതിസ്മൃതിഃ സമ്യഗസ്യാമേവപ്രജായതേ
നമ്മിൽ ഒരാൾക്കേ ശരിയായ ജന്മസ്മരണ ഉണ്ടാകൂ.
ഏതദ്ഗുണത്രയം പ്രോക്തം പ്രേതയോനൌ നൃപോത്തമ
പ്രേതാവസ്ഥയിൽ ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് മഹാരാജാവേ, പറയപ്പെടുന്നു.
യദി താവദ്വനാദസ്മാദ്യാമോന്യത്ര വയം നൃപ
രാജാവേ, ഈ കാടിൽ നിന്ന് വേറെ സ്ഥലത്തേക്ക് നമ്മൾ പോയാൽ
തഥാ ധര്മക്രിയാഃ സര്വാ മാനുഷാണാമുദാഹൃതാഃ
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യർക്കുള്ള എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളും വിശദീകരിച്ചു.
പശ്യാമോ ദൂരതോ രാജഞ്ജലപൂര്ണാഞ്ജലാ ശയാന്
രാജാവേ, ദൂരത്ത് നിന്ന് നമ്മൾ കാണുന്നു—ജലം കൈയിലേറ്റി കിടക്കുന്നവരെ.
ഗച്ഛാമഃ സംനിധൌ തേഷാം യദി പാര്ഥിവസതമ
രാജാവേ, നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകുമെങ്കിൽ, ആർക്കടുത്തേക്ക് പോകാമോ?
തഥാ രസവതീ സിദ്ധാഃ പശ്യാമോ ദൂരസംസ്ഥിതാഃ ൬.൧൮.
അങ്ങനെ തന്നെ, ദൂരത്ത് നിന്ന് രസം നിറഞ്ഞ സിദ്ധന്മാരെയും കാണുന്നു.
തഥാ സുഫലിനോ വൃക്ഷാന്കലപക്ഷിഭിരാവൃതാന്
അതിനുപോലെ, പഴങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തോടെ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കിംവാ തേ ബഹുനോക്തേന യദ്യത്കര്മ വിഗര്ഹിതമ്
നിനക്കു കൂടുതൽ പറഞ്ഞ് എന്ത് പ്രയോജനം? അപവാദം കേൾക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ എന്തായാലും...
ന ച്ഛിദ്രേണ വിനാഽസ്മാകം പ്രാണയാത്രാ പ്രജായതേ
ഒരു ദോഷം കൂടാതെ ഞങ്ങളുടെ ജീവനം നടക്കാറില്ല.
ഏതസ്മാത്കാരണാന്നിത്യം ഭ്രമാമശ്ഛിദ്രഹേതവേ
ഇതിനാലാണ്, ഒരു ദോഷം കണ്ടെത്താൻ ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും അലഞ്ഞുതിരിയുന്നത്.
യത്ത്വം ശംസസി ചാഽസ്മാകം ഖേചരത്വം മഹീപതേ
രാജാവേ, ഞങ്ങൾ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്നു നീ പറഞ്ഞത് സംബന്ധിച്ച്,
ക്രിയതേ ഖേചരത്വേന കിംകിം ധര്മം വിനിശ്ചയൈഃ
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്ത് ധർമ്മം നേടാനാകും?
തസ്മാദ്ദോഷാദിമേ രാജന്ഗുണാ യദ്യപി കീര്തിതാഃ
രാജാവേ, ഈ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ ദോഷത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
വിഷാദോ ജായതേ ഭൂയോ ഗുണൈരേതൈര്നരാധിപ
നരാധിപനേ, ഈ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖം ജനിക്കുന്നു.