അതിഥിര്യത്ര സംപ്രാപ്തഃ ശ്രാദ്ധകാല ഉപസ്ഥിതേ
ശ്രാദ്ധസമയത്ത്, അതായത് ശ്രാദ്ധം നടത്തേണ്ട സമയത്ത്, അതിഥി എത്തുന്നിടത്ത്,
കിം വാ തേ ബഹുനോക്തേന ശൃണു സംക്ഷേപതോ നൃപ
രാജാവേ, കൂടുതൽ പറഞ്ഞ് എന്ത്? ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയാം, കേൾക്കൂ.
യദന്നം കേശസൂത്രാസ്ഥിശ്ലേഷ്മാദിഭിരുപപ്ലുതമ്
തലമുടി, നൂല്, അസ്ഥി, കഫം മുതലായവ കൊണ്ട് മലിനമായ ആഹാരം,
ഏതന്മേ സര്വമാചക്ഷ്വ മാംസാദ മമ പൃച്ഛതഃ
മാംസം കഴിക്കുന്നവനേ, ഞാന് മാംസത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുമ്പോള് ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
പരദാരരതശ്ചൈവ പരവിത്താപഹാരകഃ
മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി ബന്ധം പുലര്ത്തുന്നവനും, മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് മോഷ്ടിക്കുന്നവനും,
കന്യാം യച്ഛതി വൃദ്ധായ നീചായ ധനലിപ്സയാ
ധനലോഭം കൊണ്ടു തന്റെ മകളെ വൃദ്ധനോ താഴ്ന്നവനോക്ക് നല്കുന്നവനും,
കുലേ ജാതാം വിനീതാം ച ധര്മപത്നീം സുഖോച്ഛ്രിതാമ്
കുടുംബത്തില് ജനിച്ച, വിനയമുള്ള, ധര്മ്മപത്നിയായും സൗഖ്യത്തില് വളര്ന്നവളായും ഒരാളെ മറ്റൊരാളിന് നല്കുന്നവനും,
ദേവസ്ത്രീഗുരുവിത്താനി യോ ഗൃഹീത്വാ ന യച്ഛതി
ദേവന്മാരുടേയും സ്ത്രീകളുടേയും ഗുരുക്കന്മാരുടേയും സമ്പത്ത് എടുത്ത് തിരിച്ചു നല്കാത്തവനും,
പരവ്യസനസംതുഷ്ടഃ കൃതഘ്നോ ഗുരുതല്പഗഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ദുരന്തത്തില് സന്തോഷിക്കുന്നവനും, കൃതഘ്നനും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവനും,
ദീയമാനസ്യ വിത്തസ്യ ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ സുപാപകൃത്
ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് സമ്പത്ത് നല്കുമ്പോള് വലിയ പാപം ചെയ്യുന്നവനും,
ശൂദ്രാന്നേനോദരസ്ഥേന ബ്രാഹ്മണോ മ്രിയതേ യദി
ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം വയറ്റില് ഉണ്ടായിരിക്കെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് മരിച്ചാല്,
കുലദേശോചിതം ധര്മം യസ്ത്യക്ത്വാഽന്യത്സമാചരേത്
തന്റെ കുടുംബത്തിനും ദേശത്തിനും യോജിച്ച ധര്മ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊന്നാണ് ആചരിക്കുന്നത് എങ്കില്,
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മയാ പാര്ഥിവസത്തമ ൬.൧൮.
രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.
തന്മേ കീര്തയ മാംസാദ വിസ്തരേണ വിശേഷതഃ
മാംസം കഴിക്കുന്നവനേ, ഇനി നീ വിശദമായി, പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
യഃ പശ്യത്യാത്മവജ്ജംതൂന്ന പ്രേതോ ജായതേ നരഃ
ജീവജന്തുക്കളെ സ്വയം പോലെ കാണുന്നവന് പ്രേതനായി ജനിക്കില്ല.
അന്നദാനപരോ നിത്യം വിശേഷേണാതിഥിപ്രിയഃ
ആഹാരം നല്കുന്നതിലും, അതിഥികളെ പ്രത്യേകമായി സ്നേഹിക്കുന്നതിലും എപ്പോഴും താല്പര്യമുള്ളവന്,
സമഃ ശത്രൌ ച മിത്രേ ച സമലോഷ്ടാശ്മകാംചനഃ
ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും ഒരുപോലെ കാണുന്നവനും, മണ്ണ്, കല്ല്, പൊന്നു എന്നിവയെ സമമായി കാണുന്നവനും,
ദാനധര്മപ്രവൃത്താനാം ധര്മമാര്ഗാ നുയായിനാമ്
ദാനം ചെയ്യുന്നതിലും ധര്മ്മത്തില് നിലകൊള്ളുന്നതിലും താല്പര്യമുള്ളവരും, നീതിപഥം പിന്തുടരുന്നവരും,
യൂകാമത്കുണദംശാദീന്സര്വസത്ത്വാനി യോ നരഃ
യൂക്ക, പുഴു, കടി ചെയ്യുന്ന കീടങ്ങള് ഉള്പ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നവന്,
സദാ യജ്ഞക്രിയോപേതഃ സദാ തീര്ഥപരായണഃ
എപ്പോഴും യജ്ഞകര്മ്മകളിലും തിര്ഥയാത്രകളിലും അർപ്പിതനായവന്,
വാപീകൂപതഡാഗാനാമാരാമാണാം വിശേ ഷതഃ
കിണറുകളും കുളം, തടാകം, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രത്യേകമായ മഹത്വം.
ഗത്വാ ഗയാശിരഃ പുണ്യമേകൈകസ്യ പൃഥക്പൃഥക് ൬.൧൮.
ഗയാശിരസെന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തെ ഓരോരുത്തരും വേർവേറെ ചെന്നെത്തുന്നു.
പ്രേതത്വം യാതി യേനേദം ത്വത്പ്ര സാദാത്സുദാരുണമ്
നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഏറ്റവും ഭയങ്കരമായ പ്രേതാവസ്ഥയിലേക്ക് ഒരാൾ പതിക്കുന്നത്.
ധര്മാധര്മപരിജ്ഞാനം തച്ച കസ്മാത്പ്രനിംദസി
ധർമ്മവും അധർമ്മവും അറിയുന്നതിനെന്തിനാണ് നീ കുറ്റം പറയുന്നത്?
ഗുണത്രയസമായുക്താ ശേഷൈര്ദോഷൈഃ സമംതതഃ
മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കും ശേഷമുള്ള എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ അടിമയായവരാണ്.
ഏകാ ജാതിസ്മൃതിഃ സമ്യഗസ്യാമേവപ്രജായതേ
നമ്മിൽ ഒരാൾക്കേ ശരിയായ ജന്മസ്മരണ ഉണ്ടാകൂ.
ഏതദ്ഗുണത്രയം പ്രോക്തം പ്രേതയോനൌ നൃപോത്തമ
പ്രേതാവസ്ഥയിൽ ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് മഹാരാജാവേ, പറയപ്പെടുന്നു.
യദി താവദ്വനാദസ്മാദ്യാമോന്യത്ര വയം നൃപ
രാജാവേ, ഈ കാടിൽ നിന്ന് വേറെ സ്ഥലത്തേക്ക് നമ്മൾ പോയാൽ
തഥാ ധര്മക്രിയാഃ സര്വാ മാനുഷാണാമുദാഹൃതാഃ
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യർക്കുള്ള എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളും വിശദീകരിച്ചു.
പശ്യാമോ ദൂരതോ രാജഞ്ജലപൂര്ണാഞ്ജലാ ശയാന്
രാജാവേ, ദൂരത്ത് നിന്ന് നമ്മൾ കാണുന്നു—ജലം കൈയിലേറ്റി കിടക്കുന്നവരെ.