കരോഷി മംത്രിണാ സാര്ധം പുരസ്യാഽസ്യ പ്രദക്ഷിണാമ് ൬.൧൪.
നീയും നിന്റെ മന്ത്രിയും ചേർന്ന് ഈ നഗരത്തെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം നടത്തണം.
അസ്മിന്ക്ഷേത്രേ സുതീര്ഥാനി സംതി പാര്ഥിവസത്തമ ॥ തഥാഽന്യാനി പ്രസിദ്ധാനി ദേവതായതനാനി ച
രാജാവേ, ഈ പ്രദേശത്ത് ഉത്തമമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ തന്നെ പ്രശസ്തമായ ദേവാലയങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം.
ആദരസ്തേഷു വൈ രാജന്നാസ്തി സ്വല്പോ ഽപി കര്ഹിചിത്
രാജാവേ, നീ അവയ്ക്ക് ഒരിക്കലും പോലും ചെറിയ ആദരവും കാണിച്ചിട്ടില്ല.
സ പ്രോവാച വചോ ഭൂപഃ കിംചിദ്വ്രീഡാസമന്വിതഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് അല്പം ലജ്ജയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യത്പൃഷ്ടോഽസ്മി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ യുഷ്മാഭിഃ സാംപ്രതം മമ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എന്നോടു ചോദിച്ചതെന്താണോ,
തഥാഽപി ഹി പ്രകര്തവ്യം യുഷ്മാകം സത്യമേവ ഹി
അത് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ നിർബന്ധമായും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
വൃത്താംതം തന്മുനീംദ്രാണാം തേഷാം ബ്രാഹ്മണസത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ മഹർഷിമാരുടെ കഥ,
യഥാ നഷ്ടഃ പശുസ്തസ്യ കൃതാ യദ്വദവേക്ഷണാ ॥ യഥാ പ്രദക്ഷിണാ ജാതാ ചമത്കാരപുരസ്യ തു
അവന്റെ നഷ്ടമായ പശുവിനെ അന്വേഷിച്ചതുപോലെയും, അതുപോലെ തന്നെ ചമത്കാരപുരം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുമാണ്.
ജാതിസ്മൃതിര്യഥാ ജാതാ പ്രാക്തനീ തത്പ്രഭാവതഃ
അത് കൊണ്ടു തന്നെ, പഴയ ജന്മത്തിന്റെ ഓർമ്മയും അവനിൽ ഉണർന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ മുനയഃ സര്വേ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പൃഥിവീപതേഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ മुनിമാരും രാജാവിൽ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സമുത്ഥായ തതശ്ചക്രുഃ പുരസ്തസ്യാഃ പ്രദക്ഷിണാമ് ൬.൧൪.
അതിനുശേഷം അവർ എഴുന്നേറ്റ് ആ നഗരത്തെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
ഗതാശ്ച പരമാം സിദ്ധിം തത്പ്രഭാവാത്സുദുര്ലഭാമ്
അതിന്റെ ഫലമായി അവർ വളരെ അപൂർവമായ പരമസിദ്ധി നേടി.
സോഽപി രാജാ സ മന്ത്രീ ച ജാതൌ വൈമാനികൌ സുരൌ
ആ രാജാവും മന്ത്രിയും ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാരായി മാറി.
സൂത ഉവാച തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ത്യക്ത്വാഽന്യാ നിഖിലാഃ ക്രിയാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവുംകൊണ്ട് മറ്റെല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച്,
കിം ദാനൈഃ കിം ക്രിയാകാംഡൈഃ കിം യജ്ഞൈഃ കിം വ്രതൈരപി
ദാനങ്ങൾക്കും കർമ്മങ്ങൾക്കും യജ്ഞങ്ങൾക്കും വ്രതങ്ങൾക്കും എന്ത് പ്രയോജനം?
അഗ്നിഷ്ടോമാദയോ യജ്ഞാഃ സര്വേ സംപൂര്ണദക്ഷിണാഃ
അഗ്നിഷ്ടോമം തുടങ്ങി എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ദക്ഷിണ നൽകി നടത്തുന്നതും,
ചാന്ദ്രായണാനി കൃച്ഛ്രാണി തഥാ സാംതപനാനി ച
ചാന്ദ്രായണം, കൃച്ച്രം, സാന്തപനം തുടങ്ങിയ വ്രതങ്ങളും,
പ്രഭാസാദ്യാനി തീര്ഥാനി ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതസ്തഥാ
പ്രഭാസം തുടങ്ങി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഗംഗാ തുടങ്ങി എല്ലാ നദികളും,
ഭൂമിദാനാനി സര്വാണി ധര്മാഃ സര്വേ ദയാദികാഃ
ഭൂമിദാനങ്ങളും, കരുണയെയും പോലെയുള്ള എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും,
തത്ര രാജര്ഷയഃ പൂര്വം പ്രഭൂതാഃ സിദ്ധിമാഗതാഃ
അവിടെ പഴയകാലത്ത് രാജർഷിമാർ ധാരാളമായി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ പരിപൂർണ്ണത നേടിയവരാണ്.
തത്ര കാലവശാന്നഷ്ടാസ്തേഽപി പ്രാപ്താ ദിവാലയമ്
അവിടെ തന്നെ, കാലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ പോലും ദൈവാലയത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ശ്രൂയതാം പരമം ഗുഹ്യം തസ്യ ക്ഷേത്രസ്യ സംഭവമ് ൬.൧൬.
അവിടത്തെ അത്യന്തം രഹസ്യമായ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഹാടകേശ്വരജം ക്ഷേത്രം പുനാതി സ്മരണാദപി
ഹാടകേശ്വരത്തിൽ നിന്നുള്ള ആ സ്ഥലം ഓർക്കുന്നതു മാത്രം മതിയാകുന്നു ശുദ്ധീകരിക്കാൻ.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ നാഗരഖണ്ഡേ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യേ രക്തശൃങ്ഗസാംനിധ്യസേവനഫലശ്രൈഷ്ഠ്യവര്ണനംനാമ ഷോഡശോഽ ധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, എൺപതിനായിരത്തി ഒന്ന് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന രക്തശൃംഗസാന്നിധ്യസേവനഫലശ്രേഷ്ഠ്യവിവരണം എന്ന പതിനാറാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.
തത്ക്ഷേത്രസ്യ പ്രമാണം യത്തദസ്മാകം പ്രകീര്തയ । യാനി തത്ര ച പുണ്യാനി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച
ആ സ്ഥലത്തിന്റെ വിസ്തൃതിയും അവിടെ ഉള്ള പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ആയാമവ്യാസതശ്ചൈവ ചമത്കാരപുരോത്തമമ്
അത് നീളത്തിലും വീതിയിലും അത്ഭുതകരമായതും തീർച്ചയായും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതവുമാണ്.
പ്രാച്യാം തസ്യ ഗയാശീര്ഷം പശ്ചിമേന ഹരേഃ പദമ്
അത് കിഴക്കോട്ട് ഗയാശീർഷവും, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഹരിയുടെ പാദവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ഹാടകേശ്വര സംജ്ഞം തു പൂര്വമാസീദ്ദ്വിജോത്തമാഃ
പണ്ടുകാലത്ത്, മഹാന്മാരേ, അതിന് ഹാടകേശ്വര എന്ന പേരായിരുന്നു.
യതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രേഭ്യോ ദത്തം തേന മഹാത്മനാ
അപ്പോൾ മുതൽ ആ മഹാത്മാവ് ആ സ്ഥലം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ചു.
മാഹാത്മ്യം തസ്യ നോ ബ്രൂഹി സൂതപുത്ര സവിസ്തരമ്
സൂതപുത്രാ, ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.