തതോഽരണ്യം സമാസാദ്യ വീക്ഷാംചക്രേ സമംതതഃ ॥ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ട്യാ സ ദുര്ഗാണി ഗഹനാനി വനാനി ച
അവന് കാടിലെത്തിയ ശേഷം എല്ലായിടത്തും അന്വേഷിച്ചു; സൂക്ഷ്മമായ കണ്ണോടെ ദുഷ്കരവും കനത്തവുമായ കാടുകള് പരിശോധിച്ചു.
അഥ തേന ക്വചിദ്ദൃഷ്ടം പദം തസ്യ പശോഃ സ്ഫുടമ് ൬.൧൪.
അവിടെ എവിടെയോ അവന് ആ പശുവിന്റെ വ്യക്തമായ കുരുക്കടയാളം കണ്ടു.
തതശ്ച തത്പദാന്വേഷീ സ ജഗാമ വനാദ്വനമ്
അതിനുശേഷം ആ പാതകളെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ കാടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കാടിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു.
ഏവം പ്രദക്ഷിണാ തസ്യ ജാതാ പശുദിദൃക്ഷയാ
അങ്ങനെ ആ മൃഗത്തെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ ചുറ്റി നടന്നു.
പ്രദക്ഷിണാവസാനേ ച പശുര്ലബ്ധോ ഹി തേന സഃ
അവൻ ചുറ്റി നടന്നതിന്റെ അവസാനം ആ മൃഗത്തെ കണ്ടെത്തി.
ചൈത്രേ പുണ്യതമേ മാസി കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശീമ്
ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ള ചൈത്രമാസത്തിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ,
ഏവമജ്ഞാനഭാവേന കൃതാ താഭ്യാം പ്രദക്ഷിണാ
ഇങ്ങനെ അവരിരുവരും അജ്ഞതയിൽ ആ ചുറ്റിവെപ്പ് നടത്തി.
നിരാഹാരസ്യ മൂകസ്യ സാഹാരസ്യ പശോസ്തഥാ
ഉപവാസം ചെയ്തും വാക്കില്ലാതെയും ഇരുന്നവനും, ഭക്ഷണം കഴിച്ച മൃഗവും അങ്ങനെ ചെയ്തു.
വിനാ സ്നാനേന ഭക്ഷാച്ച ദൈവാദ്ദ്വിജവരോത്തമാഃ ഉഭൌ പംചത്വമാപന്നൌ പൃഥക്ത്വേനായുഷഃ ക്ഷയേ
കുളിയില്ലാതെ, ഭക്ഷണമില്ലാതെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വിധിയുടെ പ്രകാരം ഇരുവരുടെയും ആയുസ്സ് തീർന്നപ്പോൾ അവർ വേർപിരിഞ്ഞ് മരണപ്പെട്ടു.
തതശ്ച പശുപാലസ്തു ദശാര്ണാധിപതേഃ സുതഃ
അതിനുശേഷം ദശാർണരാജാവിന്റെ മകനായ ആ മൃഗപാലകൻ
അഥാഗത്യ സ രാജേംദ്രസ്തേനൈവ സഹ മംത്രിണാ ൬.൧൪.
അതിനുശേഷം രാജാവും ആzelfde മന്ത്രിയുമൊത്ത് അവിടെ എത്തി.
ചക്രേ സംവത്സരസ്യാംതേ ശ്രദ്ധയാ പരയാ യുതഃ
വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വലിയ വിശ്വാസത്തോടെ, അവൻ ആ ചടങ്ങ് നടത്തി.
ഏകദാ തത്ര ചാഽഽയാതാ മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ
ഒരു ദിവസം അവിടെ വ്രതനിഷ്ഠരായ മുനികൾ എത്തി.
യാജ്ഞവല്ക്യോ ഭരദ്വാജഃ ശുനഃശേപോഽഥ ഗാലവഃ
യാജ്ഞവൽക്യൻ, ഭരദ്വാജൻ, ശുനശ്ശേപൻ, ഗാലവൻ,
തഥാന്യേ ശംസിതാഽഽത്മാനോ ബ്രഹ്മചര്യപരായണാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്ന, ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മറ്റു ചിലരും,
താന്ദൃഷ്ട്വാ സ മഹീപാലഃ പ്രണിപത്യ കൃതാംജലിഃ
അവരെ കണ്ട രാജാവ് കയ്യുകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു.
തതസ്തേഷാം സ മധ്യേ ച സംനിവിഷ്ടോ മഹീപതിഃ
അതിനുശേഷം അവരുടെയിടയിൽ രാജാവ് ഇരുന്നു.
തതശ്ചക്രുഃ കഥാ ദിവ്യാ മുനയസ്തേ മഹീപതേഃ । പുരതോ മുനിമുഖ്യാനാം ചരിതാനി മഹാത്മനാമ്
അതിനുശേഷം ആ മുനികൾ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ മഹാത്മാക്കളായ മുനിമാരുടെ ദിവ്യചരിതങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
രാജര്ഷീണാം പുരാണാനാം ധര്മശാസ്ത്രസമുദ്ഭവാഃ
പഴയ രാജർഷിമാരുടെയും, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച കഥകളുമായിരുന്നു അവ.
അഥ ക്വാഽപി കഥാംതേ സ പാര്ഥിവസ്തൈര്മഹര്ഷിഭിഃ
അങ്ങനെ ഒരു സമയത്ത് കഥയുടെ അവസാനം ആ മഹർഷിമാർ ആ രാജാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കരോഷി മംത്രിണാ സാര്ധം പുരസ്യാഽസ്യ പ്രദക്ഷിണാമ് ൬.൧൪.
നീയും നിന്റെ മന്ത്രിയും ചേർന്ന് ഈ നഗരത്തെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം നടത്തണം.
അസ്മിന്ക്ഷേത്രേ സുതീര്ഥാനി സംതി പാര്ഥിവസത്തമ ॥ തഥാഽന്യാനി പ്രസിദ്ധാനി ദേവതായതനാനി ച
രാജാവേ, ഈ പ്രദേശത്ത് ഉത്തമമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ തന്നെ പ്രശസ്തമായ ദേവാലയങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം.
ആദരസ്തേഷു വൈ രാജന്നാസ്തി സ്വല്പോ ഽപി കര്ഹിചിത്
രാജാവേ, നീ അവയ്ക്ക് ഒരിക്കലും പോലും ചെറിയ ആദരവും കാണിച്ചിട്ടില്ല.
സ പ്രോവാച വചോ ഭൂപഃ കിംചിദ്വ്രീഡാസമന്വിതഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് അല്പം ലജ്ജയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യത്പൃഷ്ടോഽസ്മി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ യുഷ്മാഭിഃ സാംപ്രതം മമ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എന്നോടു ചോദിച്ചതെന്താണോ,
തഥാഽപി ഹി പ്രകര്തവ്യം യുഷ്മാകം സത്യമേവ ഹി
അത് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ നിർബന്ധമായും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
വൃത്താംതം തന്മുനീംദ്രാണാം തേഷാം ബ്രാഹ്മണസത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആ മഹർഷിമാരുടെ കഥ,
യഥാ നഷ്ടഃ പശുസ്തസ്യ കൃതാ യദ്വദവേക്ഷണാ ॥ യഥാ പ്രദക്ഷിണാ ജാതാ ചമത്കാരപുരസ്യ തു
അവന്റെ നഷ്ടമായ പശുവിനെ അന്വേഷിച്ചതുപോലെയും, അതുപോലെ തന്നെ ചമത്കാരപുരം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുമാണ്.
ജാതിസ്മൃതിര്യഥാ ജാതാ പ്രാക്തനീ തത്പ്രഭാവതഃ
അത് കൊണ്ടു തന്നെ, പഴയ ജന്മത്തിന്റെ ഓർമ്മയും അവനിൽ ഉണർന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ മുനയഃ സര്വേ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പൃഥിവീപതേഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ മुनിമാരും രാജാവിൽ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.