തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വേ തേ മുനിസത്തമാഃ। പരം കോപം സമാവിഷ്ടാസ്തമൂചുഃ പരുഷാക്ഷരൈഃ॥൬.൩.
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മഹർഷികൾ എല്ലാവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ കഠിനമായ വാക്കുകളിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
യസ്മാത്ത്വയാ ഗുരുസ്ത്യക്തോ ഹിതകൃത്പാപവാനസി। തസ്മാദ്ഭവാധുനാ പാപ ചംഡാലോ ലോകനിംദിതഃ॥൬.൩.
നീ ഗുരുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്റെ ഭാവുകം ആഗ്രഹിച്ചവനെ തള്ളിയതിനാൽ, നീ പാപി ആയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇനി നീ ലോകം നിന്ദിക്കുന്ന ചണ്ഡാളനായി മാറുക.
അഥ തദ്വചനാംതേ സ തത്ക്ഷണാത്പൃഥിവീപതിഃ। ബഭൂവാംത്യജരൂപാഢ്യോ വികൃതാകാരദേഹഭൃത്॥൬.൩.
അവരുടെ വാക്കുകൾ കഴിഞ്ഞ ഉടൻ തന്നെ, രാജാവ് ഉടനടി ചണ്ഡാളന്റെ രൂപവും വികൃതമായ ശരീരവും ലഭിച്ചു.
യവമധ്യഃ കൃശഗ്രീവഃ പിംഗാക്ഷോ ഭുഗ്നനാസികഃ। കൃഷ്ണാംഗഃ ശംകുവര്ണശ്ച ദുര്ഗംധേന സമാവൃതഃ॥൬.൩.
അവന്റെ നടുവ് വളരെ കുഴുങ്ങിയതും, കഴുത്ത് ക്ഷീണിച്ചതും, കണ്ണുകൾ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ളതും, മൂക്ക് വളഞ്ഞതും, ശരീരം കറുത്തതും, ഇരുമ്പ് നിറമുള്ളതും, ദുർഗന്ധം പടർന്നതുമായവനായി മാറി.
അഥാത്മാനം സമാലോക്യ വികൃതം സ നരാധിപഃ। ചണ്ഡാലധര്മിണം സദ്യോ ലജ്ജയാഽധോമുഖഃ സ്ഥിതഃ॥൬.൩.
അങ്ങനെ തന്നെ വികൃതനായി, ചണ്ഡാളന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ധരിച്ച്, രാജാവ് ഉടനെ ലജ്ജയിൽ തലകുനിഞ്ഞ് നിന്നു.
യാഹിയാഹീതി വിപ്രൈസ്തൈര്ഭര്ത്സ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ। സര്വതഃ സാരമേയൈശ്ച ക്ലിശ്യമാനോ നിരര്ഗലൈഃ। കാകകോകിലസംകാശോ ജീര്ണവസ്ത്രാവഗുംഠിതഃ॥൬.൩.
‘പോ, പോ’ എന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു തള്ളിയപ്പോൾ, ചുറ്റും അഴുക്കായ നായ്ക്കൾ അലട്ടിയപ്പോൾ, കാക്കയോ കുയിലോ പോലെ, പഴയ വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവൻ നിന്നു.
തതഃ സ ചിന്തയാമാസ ദുഃഖേന മഹതാ വൃതഃ। കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കഥം ശാംതിര്ഭവിഷ്യതി॥൬.൩.
അതിനുശേഷം, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അവൻ ആലോചിച്ചു: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എവിടേക്ക് പോകണം? എങ്ങനെ എനിക്ക് മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കും?'
കിം മയൈതത്സുമൂര്ഖേണ വാംഛിതം ദുര്ലഭം പദമ്। തത്പ്രഭാവേന വിഭ്രഷ്ടഃ കുലധര്മോഽപി മേ സ്വകഃ॥൬.൩.
'എന്താണ് ഈ അപൂർവമായ സ്ഥിതി ഞാൻ അത്യന്തം മണ്ടനായി ആഗ്രഹിച്ചത്? അതിന്റെ ഫലമായി എന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ പാരമ്പര്യ ധർമ്മം പോലും നഷ്ടമായി.'
കിം ജലം പ്രവിശാമ്യദ്യ കിം വാ ദീപ്തം ഹുതാശനമ്। ഭക്ഷയാമി വിഷം കിം വാ കഥം സ്യാന്മൃത്യുരദ്യ മേ॥൬.൩.
'ഇന്ന് ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ ചാടണമോ, അല്ലെങ്കിൽ കത്തുന്ന തീയിൽ കയറിയാലോ? വിഷം കഴിക്കണമോ? എങ്ങനെ എനിക്ക് ഇന്ന് മരണം സംഭവിക്കും?'
അനേന വപുഷാ ദാരാന്വീക്ഷയിഷ്യാമി താന്കഥമ്। താദൃശേന ശരീരേണ യാഭിഃ സംക്രീഡിതം മയാ॥൬.൩.
'ഇങ്ങനെയുള്ള ശരീരത്തിൽ, ഞാൻ എങ്ങനെ എന്റെ ഭാര്യമാരെ കാണും? ഒരിക്കൽ ഞാൻ അവരോടൊപ്പം കളിച്ചിരുന്നതെല്ലാം ഇനി എങ്ങനെ?'
കഥം പുത്രാംസ്തഥാ പൌത്രാന്സുഹൃത്സംബംധിബാംധവാന്। വീക്ഷയിഷ്യാമി താന്ഭൂയസ്തഥാന്യം സേവകം ജനമ്॥൬.൩.
'എനിക്ക് എങ്ങനെ വീണ്ടും എന്റെ മക്കളെയും മക്കളുടെ മക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും സേവകരെയും കാണാൻ കഴിയും?'
തേഽദ്യ മാമീദൃശം ശ്രുത്വാ ഹര്ഷം യാസ്യംതി നിര്ഭയാഃ॥൬.൩.
'ഇന്ന് ഞാൻ ഇങ്ങനെയാണെന്ന് കേട്ടാൽ, അവർ ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷിക്കും.'
യേ മയാ തര്പിതാ ദാനൈര്ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ। തേഽദ്യ മാമീദൃശം ശ്രുത്വാ സംഭവിഷ്യംതി ദുഃഖിതാഃ॥൬.൩.
'വേദപാരായണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഞാൻ പലതും നൽകിയ സന്തോഷം നൽകിയിരുന്നു. അവർ ഇന്ന് എന്റെ ഈ അവസ്ഥ കേട്ടാൽ ദുഃഖിതരാകും.'
തഥാ യേ സുഹൃദോഽഭീഷ്ടാ നിത്യം മമ ഹിതേ രതാഃ। കാമവസ്ഥാം പ്രയാസ്യന്തി ദൃഷ്ട്വാ മാം സ്ഥിതമീദൃശമ്॥൬.൩.
'അങ്ങനെ തന്നെ, എപ്പോഴും എന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കൾ, എന്നെ ഇങ്ങനെ കണ്ടാൽ അവർക്കെന്ത് സംഭവിക്കും എന്ന് അറിയില്ല.'
ഭദ്രജാത്യാ ഗജാ യേ മേ മദാന്ധാഃ ഷഷ്ടിഹായനാഃ। മയാ വിനാ മിഥോ യുദ്ധേ കസ്താനദ്യ നിയോക്ഷ്യതി॥൬.൩.
'എന്റെ ഉന്നത വംശത്തിൽ പെട്ട, മദം നിറഞ്ഞ അറുപത് വയസ്സുള്ള ആണാനകളെ, എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ഇന്ന് ആരാണ് തമ്മിൽ യുദ്ധത്തിന് അയയ്ക്കുക?'
അശ്വാസ്തിത്തിരകല്മാഷാഃ സുദാംതാഃ സാദിഭിര്ദൃഢൈഃ। കസ്താംശ്ചിത്രപദന്യാസൈര്നിയാമ്യതി മയാ വിനാ॥൬.൩.
'അതിനുപുറമെ, എന്റെ നല്ല പരിശീലനം ലഭിച്ച, ശക്തരായ, കലങ്കമുള്ള കുതിരകളെ, ഞാൻ ഇല്ലാതെ ഇവരെ അവരുടെ വ്യത്യസ്ത ചുവടുകളോടെ ആരാണ് നിയന്ത്രിക്കുക?'
തഥാ മേ ഭൃത്യവര്ഗാസ്തേ കുലീനാ യുദ്ധദുര്മദാഃ। മാം വിനാ കസ്യ യാസ്യംതി സമീപേഽദ്യ സുദുഃഖിതാഃ॥൬.൩.
'അങ്ങനെ തന്നെ, യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള എന്റെ ഉന്നതവംശീയ ഭൃത്യവർഗങ്ങൾ, എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ഇന്ന് അവർ ആരുടെ അടുത്തേക്ക് ദുഃഖത്തോടെ പോകും?'
സംഖ്യാഹീനസ്തഥാ കോശസ്താദൃങ്മേ ബഹുരത്നഭാക്। കസ്യ യാസ്യതി സംഭോഗം മയാ ഹീനസ്തു രക്ഷിതഃ॥൬.൩.
'എന്റെ ഒരുപാട് രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്ന, ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞുപോയ ധനശേഖരം, എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ആരുടെ സംരക്ഷണത്തിലാണ് ഇനി ഉണ്ടാവുക?'
തഥാ മേ സംഖ്യയാ ഹീനം ധാന്യം ഗോജാവികം മഹത്। ഭവിഷ്യതി കഥം ഹീനം മയാഭീഷ്ടൈസ്തു രക്ഷിതമ്॥൬.൩.
'അങ്ങനെ തന്നെ, എന്റെ വലിയ ധാന്യശേഖരവും പശുക്കളും ആടുകളും, ഇപ്പോൾ കുറവായതിൽ, എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരും ഞാൻ ഇല്ലാതെ അവയെ ആരാണ് സംരക്ഷിക്കുക?'
ഏവം ബഹുവിധം രാജാ സ വിലപ്യ ച ദുഃഖിതഃ। ജഗാമ നഗരാഭ്യാശം പദ്ഭ്യാമേവ ശനൈഃശനൈഃ॥൬.൩.
'ഇങ്ങനെ പലവിധം വിലപിച്ച്, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ രാജാവ്, കാലിൽ നടന്ന് പതുക്കെ നഗരത്തിന്റെ അതിരുകളിലേക്ക് പോയി.'
തതോ രാത്രൌ സമാസാദ്യ സ്വം പുരം ജനവര്ജിതമ്। ദ്വാരേ സ്ഥിത്വാ സമാഹൂയ പുത്രം മംത്രിഭിരന്വിതമ്॥൬.൩.
'ശേഷം, രാത്രി സമയത്ത് ജനങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞ തന്റെ നഗരത്തിലെത്തിയ രാജാവ്, വാതിലിൽ നിന്നു നിന്നുകൊണ്ട്, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം തന്റെ മകനെ വിളിച്ചു.'
കഥയാമാസ വൃത്താംതം സര്വം ശാപസമുദ്ഭവമ്। ദൂരേ സ്ഥിതഃ സ പുത്രാണാം വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ॥൬.൩.
'മക്കളിൽ നിന്ന് അകലെ നിന്ന്, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ആ ശാപം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നു മുഴുവൻ കഥയും പറഞ്ഞു.'
വജ്രപാതോപമം വാക്യം തേഽപി തസ്യ നിശമ്യ തത്। ബാഷ്പപര്യാകുലൈരാസ്യൈ രുരുദുഃ ശോകസംയുതാഃ॥൬.൩.
'ആ വാക്കുകൾ മിന്നൽപോലെ കേട്ടപ്പോൾ, അവരുടെ മുഖങ്ങൾ കണ്ണീരിൽ മുങ്ങി, അവർ ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു.'
ഹാ നാഥ ഹാ മഹാരാജ ഹാ നിത്യം ധര്മവത്സല। ത്വയാ ഹീനാ ഭവിഷ്യാമഃ കഥമദ്യ സുദുഃഖിതാഃ॥൬.൩.
'ഹായ് നാഥാ! ഹായ് മഹാരാജാവേ! ഹായ് എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയനേ! നിനക്ക് ഇല്ലാതെ, ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?'
കിമേതദ്യുജ്യതേ തേഷാം വാസിഷ്ഠാനാം ദുരാത്മനാമ്। ശാപം ദദുഃ സ്വയാജ്യസ്യ വിശേഷാദ്വിനതസ്യ ച॥൬.൩.
ഇത് വസിഷ്ഠന്മാരായ ആ ദുഷ്ടന്മാർ ചെയ്തതെന്താണ്? അവർ, പ്രത്യേകിച്ച് താനേ യാഗം നടത്തിയവനും വിനതയെയും, ശാപം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
തേ വയം രാജശാര്ദൂല പരിത്യജ്യ ഗൃഹാദികമ്। അന്ത്യജത്വം ഗമിഷ്യാമസ്ത്വയാ സാര്ധമസംശയമ്॥൬.൩.
രാജാവേ, നമ്മൾ വീടും സമ്പത്തും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, സംശയമില്ലാതെ, നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേര്ന്ന് ചണ്ഡാളരായി മാറും.
ത്രിശംകുരുവാച। ഭക്തിശ്ചേദസ്തി യുഷ്മാകം മമോപരി നിരര്ഗല। തന്മേ പുത്രസ്യ മംത്രിത്വം സര്വേ കുരുത സാംപ്രതമ്॥൬.൩.
തൃശങ്കു പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾക്കു എന്നിലേക്കു സ്നേഹവും വിശ്വാസവും ഉണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ മകനെ ഇപ്പോൾ തന്നെ യാഗത്തിൽ മുഖ്യനായി നിയമിക്കൂ.
ഹരിശ്ചംദ്രഃ സുപുത്രോയം മമ ജ്യേഷ്ഠഃ സുവല്ലഭഃ। നിയോജയധ്വമവ്യഗ്രാഃ പദവ്യാം മമ സത്വരമ്॥൬.൩.
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്റെ നല്ല മകനാണ്, മൂത്തവനും ഏറ്റവും പ്രിയനുമാണ്; നിങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ, വൈകാതെ, ആശങ്കയില്ലാതെ, അവനെ എന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിയമിക്കൂ.
അഹം പുനഃ കരിഷ്യാമി യന്മേ മനസി സംസ്ഥിതമ്। മൃത്യും വാ സംപ്രയാസ്യാമി സദേഹോ വാ സുരാലയമ്॥൬.൩.
എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പായതെന്താണോ, അതാണ് ഞാൻ ചെയ്യുക. അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ മരണമെത്തും, അല്ലെങ്കിൽ ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി ദേവലോകത്തിൽ എത്തും.
ഏവമുക്ത്വാ പരിത്യജ്യ സര്വാംസ്താന്സ മഹീപതിഃ। ജഗാമാരണ്യമാശ്രിത്യ പദ്ഭ്യാമേവ ശനൈഃ ശനൈഃ॥൬.൩.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ എല്ലാവരെയും വിട്ട്, ആ രാജാവ് കാലിൽ നടന്ന്, പതുക്കെ, കാടിലേക്ക് പോയി.