താവൂചതുഃ। യദി തുഷ്ടോസി ദേവേശ ത്രിഭാഗേന സമാശ്രയമ്। ആവാഭ്യാം ദേഹി ലിംഗേന യേനൈകത്രാശ്രയോ ഭവേത്॥൬.൧.
അവർ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ അധിപനേ, നിങ്ങൾ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, ഈ ലിംഗത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും മൂന്നിലൊന്ന് പങ്ക് ലഭിക്കുമാറാകട്ടെ. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾക്കൊരു ഏകാശ്രയം ഉണ്ടാകട്ടെ.
സൂത ഉവാച। സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ ലിംഗമാദായ ച പ്രഭുഃ। സ്ഥാനേ നിയോജയാമാസ സര്വദേവാധിപൂജിതമ്॥൬.൧.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ തന്നെ എന്നു സമ്മതിച്ച്, പ്രഭു ആ ലിംഗം എടുത്ത്, എല്ലാ ദേവന്മാരും പൂജിച്ച സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.
തതോ ഹാടകമാദായ തദാകാരം പിതാമഹഃ। കൃത്വാ ലിംഗം സ്വയം തത്ര സ്ഥാപയാമാസ ഹര്ഷിതഃ॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, പിതാമഹൻ പൊന്നെടുത്ത് അതിന്റെ രൂപത്തിൽ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രോവാച ചാഥ ഭോ വിപ്രാഃ സാധുനാദേന നാദയന്। ലോകത്രയം സമസ്താനാം ശൃണ്വതാം ത്രിദിവൌകസാമ്॥൬.൧.
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അദ്ദേഹം നല്ല ശബ്ദത്തിൽ മുഴക്കിച്ച്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ദേവന്മാരും കേൾക്കുന്ന വിധത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
മയാ ഹ്യാദ്യം ത്വിദം ലിംഗം ഹാടകേന വിനിര്മിതമ്। ഖ്യാതിം യാസ്യതി സര്വത്ര പാതാലേ ഹാടകേശ്വരമ്॥൬.൧.
ഞാനാണ് ഈ ആദ്യ ലിംഗം പൊന്നുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് പാതാളത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഹാടകേശ്വരമെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തിയെത്തും.
തഥാന്യേ മനുജാ യേ ച ഹാടകാദീനി ഭക്തിതഃ। മണിമുക്താസുരത്നൈശ്ച കൃത്വാ ലിംഗാനി കൃത്സ്നശഃ॥൬.൧.
അതുപോലെ, ഭക്തിയോടെ മനുഷ്യർ പൊന്നും മറ്റും, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, ദൈവിക രത്നങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായും ലിംഗങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചാൽ—
ത്രികാലം പൂജയിഷ്യംതി തേ യാസ്യംതി പരാം ഗതിമ്। മൃന്മയം സംപരിത്യജ്യ നീചധാതുമയം തഥാ॥൬.൧.
അവർ മൂന്നു സമയത്തും പൂജിച്ചാൽ, മണ്ണിനോ ചീത്ത ലോഹങ്ങളിലോ നിർമ്മിച്ചതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമഗതിയിലേക്കുയരും.
ഏവമുക്ത്വാ ചതുര്വക്ത്രഃ സഹ സര്വൈര്ദിവാലയൈഃ। ജഗാമ ത്രിദിവം സോഽപി കൈലാസം ശശിശേഖരഃ॥൬.൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാലുമുഖൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്കും, ചന്ദ്രകിരീടധാരിയായവൻ കൈലാസത്തിലേക്കും പോയി.
ഏതസ്മാത്കാരണാല്ലിംഗം പൂജ്യതേഽത്ര സുരാസുരൈഃ। ഹരസ്യ ചോത്തമാംഗാനി പരിത്യജ്യ വിശേഷതഃ॥൬.൧.
ഈ കാരണത്താൽ, ഇവിടെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. ഹരന്റെ മേൽഭാഗങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ഒഴിവാക്കി.
തതഃ പ്രഭൃതി തല്ലിംഗം സ്വയം ബ്രഹ്മാ വ്യവസ്ഥിതഃ। ഭഗവാന്വാസുദേവശ്ച തേന പൂജ്യം ശിവം ഹി തത്॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും മഹാഭാഗ്യനായ വാസുദേവനും സ്വയം ആ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കാൻ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു. അതാണ് ശിവൻ.
യസ്തു പൂജയതേ നിത്യം ശ്രദ്ധായുക്തേന ചേതസാ। ത്ര്യംബകാച്യുതബ്രഹ്മാദ്യാസ്തേന സ്യുഃ പൂജിതാസ്ത്രയഃ॥൬.൧.
ആശ്വാസത്തോടെ മനസ്സോടെ ശിവലിംഗത്തെ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, ത്രയമ്പകൻ, അച്യുതൻ, ബ്രഹ്മാവ് ഇവരും അവൻ വഴി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ശിവലിംഗം പ്രപൂജയേത്। സ്പര്ശയേദീക്ഷയേന്നിത്യം കീര്തയേച്ച ദ്വിജോത്തമാഃ॥൬.൧.
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ടും ശിവലിംഗത്തെ ആരാധിക്കണം, അതിനെ സ്പർശിക്കണം, ദിവസവും ദർശിക്കണം, സ്തുതിക്കണം എന്നും, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ.
സൂത ഉവാച। തസ്മിന്നുത്പാടിതേ ലിംഗേ ഭൂതലാദ്ദ്വിജസത്തമാഃ। പാതാലാജ്ജാഹ്നവീതോയം തേന മാര്ഗേണ നിഃസൃതമ്। സര്വപാപഹരം നൄണാം സര്വകാമപ്രദായകമ്॥൬.൨.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിഴുതെടുത്തപ്പോൾ, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ, ആ വഴിയിലൂടെ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗാജലം പുറത്ത് വന്നു, അത് മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു.
തത്ര സ്വയമഭൂത്പൂര്വം യത്തദ്ദ്വിജവരോത്തമാഃ। ശൃണുധ്വം വദതോ മേഽദ്യ ലോകവിസ്മയകാരകമ്॥൬.൨.
അവിടെ മുമ്പ് സ്വയം സംഭവിച്ച അത്ഭുതകരമായ സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ ഇന്ന് പറയുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ.
ത്രിശംകുര്നാമ രാജേംദ്രശ്ചംഡാലത്വം സമാഗതഃ। തത്ര സ്നാതഃ പുനര്ലേഭേ ശരീരം പാര്ഥിവോചിതമ്॥൬.൨.
ത്രിശങ്കു എന്ന രാജാവ്, ചണ്ഡാളനായതിനു ശേഷം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വീണ്ടും രാജാവിന് യോജിച്ച ശരീരം വീണ്ടെടുത്തു.
ഋഷയഃ ഊചുഃ। ചംഡാലത്വം കഥം പ്രാപ്തസ്ത്രിശംകുര്നൃപസത്തമഃ। ഏതത്ത്വം സര്വമാചക്ഷ്വ വിസ്തരാത്സൂതനന്ദന॥൬.൨.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: ഉത്തമനായ രാജാവായ ത്രിശങ്കു എങ്ങനെ ചണ്ഡാളനായി? ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറയണം, സൂതപുത്രാ.
സൂത ഉവാച। അഹം വഃ കീര്തയിഷ്യാമി കഥാമേതാം പുരാതനീമ്। സര്വപാപഹരാം മേധ്യാം ത്രിശംകുനൃപസംഭവാമ്॥൬.൨.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഈ പുരാതനകഥ പറയാം; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന, വിശുദ്ധമായ, ത്രിശങ്കു രാജാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ.
സൂര്യവംശോദ്ഭവഃ പൂര്വം ത്രിശംകുരിതി വിശ്രുതഃ। ആസീത്പാര്ഥിവശാര്ദൂലഃ ശാര്ദൂലസമവിക്രമഃ॥൬.൨.
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, ത്രിശങ്കു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ രാജാവ്, രാജാക്കന്മാരിൽ കടുവപോലെയുള്ളവനും, ശക്തിയിൽ കടുവയെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
വസിഷ്ഠസ്യ മുനേഃ ശിഷ്യോ യജ്വാ ദാനപതിഃ പ്രഭുഃ। തേനേഷ്ടം ച മഖൈഃ സര്വൈരഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിഃ സദാ॥൬.൨.
വസിഷ്ഠമുനിയുടെ ശിഷ്യനും, യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും, ധാന്യവും ശക്തിയും ഉള്ളവനും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം, അഗ്നിഷ്ടോമം തുടങ്ങിയ എല്ലാ യാഗങ്ങളും എപ്പോഴും നടത്തി.
സംപൂര്ണദക്ഷിണൈരേവ വത്സരം വത്സരം പ്രതി। തഥാ ദാനാനി സര്വാണി പ്രദത്താനി മഹാത്മനാ॥൬.൨.
പ്രതിവർഷം സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി, അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവ് എല്ലാ ദാനങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വിശിഷ്ടേഭ്യോ ദീനേഭ്യശ്ച വിശേഷതഃ। വ്രതാനി ച പ്രചീര്ണാനി രക്ഷിതാഃ ശരണാഗതാഃ॥൬.൨.
പ്രശസ്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ദരിദ്രർക്കും ദാനം നൽകി, വ്രതങ്ങൾ ആചരിച്ചു, അഭയം തേടിയവരെ സംരക്ഷിച്ചു.
പുത്രവല്ലാലിതാ ലോകാഃ ശത്രവശ്ച നിഷൂദിതാഃ। ഭ്രാംതാനി ഭൂതലേ യാനി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച। തപസ്വിഭ്യോ യഥാകാമം യച്ഛതാ വാംഛിതം ധനമ്॥൬.൨.
ജനങ്ങളെ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ സ്നേഹിച്ചു, ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു, തപസ്സുകാരെ അവരുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ധനം നൽകി.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന്മുനിഃ। തേന പ്രോക്തഃ സഭാമധ്യേ സംസ്ഥിതോ നതിപൂര്വകമ്॥൬.൨.
ഒരു സമയത്ത്, വസിഷ്ഠമഹർഷി സഭാമധ്യേ നില്ക്കുമ്പോൾ, ആദരപൂർവ്വം അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു.
ത്രിശംകുരുവാച। ഭഗവന്യഷ്ടുമിച്ഛാമി തേന യജ്ഞേന സാംപ്രതമ്। ഗമ്യതേ ത്രിദിവം യേന സശരീരേണ സത്വരമ്॥൬.൨.
ത്രിശങ്കു പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, ഞാൻ ആ യജ്ഞം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിലൂടെ ശരീരത്തോടെ ദൈവലോകത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോകാൻ കഴിയുമല്ലോ.
തസ്മാത്കുരു പ്രസാദം മേ സംഭാരാനാഹര ദ്രുതമ്। തസ്യ യജ്ഞസ്യ സിദ്ധ്യര്ഥം യഥാര്ഹാന്ബ്രാഹ്മണാംസ്തഥാ॥൬.൨.
അതിനാൽ ദയവായി എനിക്ക് അനുഗ്രഹം കാണിക്കണം; ആ യജ്ഞത്തിന് വേണ്ട സാധനങ്ങൾയും, യോജിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഉടൻ ഒരുക്കണം.
വസിഷ്ഠ ഉവാച। ന സ കശ്ചിത്ക്രതുര്യേന ഗമ്യതേ ത്രിദിവം നൃപ। അനേനൈവ ശരീരേണ സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്॥൬.൨.
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഈ ശരീരത്തിൽ തന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയുന്ന യജ്ഞം ഇല്ല; ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
അഗ്നിഷ്ടോമാദയോ യജ്ഞാ യേ പ്രോക്താഃ പ്രാക്സ്വയംഭുവാ। അന്യദേഹാംതരേ സ്വര്ഗഃ പ്രാപ്യതേ തൈഃ കൃതൈര്നൃപ॥൬.൨.
സ്വയമ്പുവാൽ പറഞ്ഞ അഗ്നിഷ്ടോമം തുടങ്ങിയ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താൽ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ സ്വർഗം ലഭിക്കും, രാജാവേ.
യദി വാ പൃഥിവീപാല ത്വയാ യജ്ഞപ്രഭാവതഃ। പാര്ഥിവോ വാ ദ്വിജോ വാഥ വൈശ്യോ വാന്യതരോഽപി വാ॥൬.൨.
ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ രാജാവേ, യജ്ഞശക്തിയാൽ രാജാവായാലും, ബ്രാഹ്മണനായാലും, വൈശ്യനായാലും, മറ്റാരായാലും,
സ്വയം ദൃഷ്ടഃ ശ്രുതോ വാപി സംജാതോഽത്ര ധരാതലേ। സ്വര്ഗം ഗതഃ ശരീരേണ സഹിതസ്തത്പ്രകീര്തയ॥൬.൨.
നീ ഭൂമിയിൽ ആരെയെങ്കിലും ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ കേട്ടിട്ടുണ്ടോ, അറിയുന്നുണ്ടോ? അങ്ങനെയുണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ.
ത്രിശംകുരുവാച। നാസാധ്യം വിദ്യതേ ബ്രഹ്മംസ്തവാഹം വേദ്മി തത്ത്വതഃ। തസ്മാത്കുരു പ്രസാദം മേ യഥാ സ്യാന്മനസേപ്സിതമ്॥൬.൨.
തൃശങ്കു പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, നിനക്കു അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് ഞാൻ ശരിക്കും അറിയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ദയവായി എന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ സഹായിക്കണം.