കോഽലം പാതയിതും ലിംഗം മമൈതദ്ഭുവനത്രയേ। ദേവോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാപി വേത്ഥ യൂയമപി സ്ഫുടമ്॥൬.൧.
'ഈ മൂന്നു ലോകത്തും എന്റെ ഈ ലിംഗം വീഴ്ത്താൻ ദേവനും ബ്രാഹ്മണനും ആരും കഴിയില്ല. നിങ്ങൾക്ക് ഇത് വ്യക്തമായി അറിയാം.'
തസ്മാന്നൈവ ധരിഷ്യാമി ലിംഗമേതദ്ധരാതലാത്। കിമനേന കരിഷ്യാമി ഭാര്യയാ പരിവര്ജിതഃ॥൬.൧.
'അതിനാൽ, ഞാൻ ഈ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് എടുക്കില്ല; ഭാര്യയില്ലാതെ എനിക്ക് ഇതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം?'
ദേവാ ഊചുഃ। തവ കാംതാ സതീ നാമ യാ മൃതാ പ്രാക്സുരോത്തമ। സാ ജാതാ മേനകാഗര്ഭേ ഗൌരീ നാമ ഹിമാചലാത്॥൬.൧.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നേരത്തെ മരിച്ച സതീ എന്ന നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ, മേനകയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ഹിമാചലനിൽ ജനിച്ച് ഗൗരിയായി പിറവിയെടുത്തു.
ഭവിഷ്യതി പുനര്ഭാര്യാ തവൈവ ത്രിപുരാംതക। തസ്മാല്ലിംഗം സമാദായ കുരു ക്ഷേമം ദിവൌകസാമ്॥൬.൧.
ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ചവനേ, അവൾ വീണ്ടും നിന്റെ ഭാര്യയാകും. അതിനാൽ, ലിംഗം എടുത്ത് ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കണം.
ദേവദേവ ഉവാച। അദ്യപ്രഭൃതി മേ ലിംഗം യദി ദേവാ ദ്വിജാതയഃ। പൂജയംതി പ്രയത്നേന തര്ഹീദം ധാരയാമ്യഹമ്॥൬.൧.
ദേവദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇന്നുമുതൽ ദേവന്മാരും ദ്വിജന്മാരും എന്റെ ലിംഗത്തെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, ഞാൻ അതിനെ നിലനിർത്തും.
ബ്രഹ്മോവാച। അഹം തവ സ്വയം ലിംഗം പൂജയിഷ്യാമി ശംകര। തഥാന്യേ വിബുധാഃ സര്വേ കിം പുനര്ഭുവി മാനവാഃ॥൬.൧.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ശങ്കരനേ, ഞാൻ തന്നെ നിന്റെ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കും. അതുപോലെ മറ്റു ദേവന്മാരും പൂജിക്കും. ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർക്ക് എളുപ്പം ആകില്ലേ?
തതഃ പ്രവിശ്യ പാതാലം ദേവൈഃ സാര്ധം പിതാമഹഃ। സ്വയമേവാകരോത്പൂജാം തസ്യ ലിംഗസ്യ ഭക്തിതഃ॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, പിതാമഹൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്ന്, ഭക്തിയോടെ ആ ലിംഗത്തെ സ്വയം പൂജിച്ചു.
തസ്മാദനംതരം വിഷ്ണുഃ ശ്രദ്ധാപൂതേന ചേതസാ। തഥാന്യേ വിബുധാഃ സര്വേ ശക്രാദ്യാഃ ശ്രദ്ധയാന്വിതാഃ॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, വിശ്ണു വിശ്വാസപൂർവ്വം മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച്, ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാവരും അതുപോലെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു.
തതസ്തുഷ്ടോ മഹാദേവഃ പിതാമഹമിദം വചഃ। പ്രോവാച വാസുദേവം ച വിനയാവനതം സ്ഥിതമ്॥൬.൧.
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ, പിതാമഹനോടും വിനയത്തോടെ നിന്ന വാസുദേവനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവദ്ഭ്യാം പരിതുഷ്ടോഽസ്മി തസ്മാന്മത്തഃ പ്രഗൃഹ്യതാമ്। വരമിഷ്ടം മഹാഭാഗൌ യദ്യപി സ്യാത്സുദുര്ലഭമ്॥൬.൧.
നിങ്ങളിൽ ഇരുവരോടും ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. അതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതും എത്രയെങ്കിലും ദുർലഭമായിരുന്നാലും, എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ഒരു വരം സ്വീകരിക്കൂ.
താവൂചതുഃ। യദി തുഷ്ടോസി ദേവേശ ത്രിഭാഗേന സമാശ്രയമ്। ആവാഭ്യാം ദേഹി ലിംഗേന യേനൈകത്രാശ്രയോ ഭവേത്॥൬.൧.
അവർ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ അധിപനേ, നിങ്ങൾ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, ഈ ലിംഗത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും മൂന്നിലൊന്ന് പങ്ക് ലഭിക്കുമാറാകട്ടെ. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾക്കൊരു ഏകാശ്രയം ഉണ്ടാകട്ടെ.
സൂത ഉവാച। സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ ലിംഗമാദായ ച പ്രഭുഃ। സ്ഥാനേ നിയോജയാമാസ സര്വദേവാധിപൂജിതമ്॥൬.൧.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ തന്നെ എന്നു സമ്മതിച്ച്, പ്രഭു ആ ലിംഗം എടുത്ത്, എല്ലാ ദേവന്മാരും പൂജിച്ച സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.
തതോ ഹാടകമാദായ തദാകാരം പിതാമഹഃ। കൃത്വാ ലിംഗം സ്വയം തത്ര സ്ഥാപയാമാസ ഹര്ഷിതഃ॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, പിതാമഹൻ പൊന്നെടുത്ത് അതിന്റെ രൂപത്തിൽ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രോവാച ചാഥ ഭോ വിപ്രാഃ സാധുനാദേന നാദയന്। ലോകത്രയം സമസ്താനാം ശൃണ്വതാം ത്രിദിവൌകസാമ്॥൬.൧.
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അദ്ദേഹം നല്ല ശബ്ദത്തിൽ മുഴക്കിച്ച്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ദേവന്മാരും കേൾക്കുന്ന വിധത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
മയാ ഹ്യാദ്യം ത്വിദം ലിംഗം ഹാടകേന വിനിര്മിതമ്। ഖ്യാതിം യാസ്യതി സര്വത്ര പാതാലേ ഹാടകേശ്വരമ്॥൬.൧.
ഞാനാണ് ഈ ആദ്യ ലിംഗം പൊന്നുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് പാതാളത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഹാടകേശ്വരമെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തിയെത്തും.
തഥാന്യേ മനുജാ യേ ച ഹാടകാദീനി ഭക്തിതഃ। മണിമുക്താസുരത്നൈശ്ച കൃത്വാ ലിംഗാനി കൃത്സ്നശഃ॥൬.൧.
അതുപോലെ, ഭക്തിയോടെ മനുഷ്യർ പൊന്നും മറ്റും, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, ദൈവിക രത്നങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായും ലിംഗങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചാൽ—
ത്രികാലം പൂജയിഷ്യംതി തേ യാസ്യംതി പരാം ഗതിമ്। മൃന്മയം സംപരിത്യജ്യ നീചധാതുമയം തഥാ॥൬.൧.
അവർ മൂന്നു സമയത്തും പൂജിച്ചാൽ, മണ്ണിനോ ചീത്ത ലോഹങ്ങളിലോ നിർമ്മിച്ചതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമഗതിയിലേക്കുയരും.
ഏവമുക്ത്വാ ചതുര്വക്ത്രഃ സഹ സര്വൈര്ദിവാലയൈഃ। ജഗാമ ത്രിദിവം സോഽപി കൈലാസം ശശിശേഖരഃ॥൬.൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാലുമുഖൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്കും, ചന്ദ്രകിരീടധാരിയായവൻ കൈലാസത്തിലേക്കും പോയി.
ഏതസ്മാത്കാരണാല്ലിംഗം പൂജ്യതേഽത്ര സുരാസുരൈഃ। ഹരസ്യ ചോത്തമാംഗാനി പരിത്യജ്യ വിശേഷതഃ॥൬.൧.
ഈ കാരണത്താൽ, ഇവിടെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. ഹരന്റെ മേൽഭാഗങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ഒഴിവാക്കി.
തതഃ പ്രഭൃതി തല്ലിംഗം സ്വയം ബ്രഹ്മാ വ്യവസ്ഥിതഃ। ഭഗവാന്വാസുദേവശ്ച തേന പൂജ്യം ശിവം ഹി തത്॥൬.൧.
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും മഹാഭാഗ്യനായ വാസുദേവനും സ്വയം ആ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കാൻ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു. അതാണ് ശിവൻ.
യസ്തു പൂജയതേ നിത്യം ശ്രദ്ധായുക്തേന ചേതസാ। ത്ര്യംബകാച്യുതബ്രഹ്മാദ്യാസ്തേന സ്യുഃ പൂജിതാസ്ത്രയഃ॥൬.൧.
ആശ്വാസത്തോടെ മനസ്സോടെ ശിവലിംഗത്തെ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, ത്രയമ്പകൻ, അച്യുതൻ, ബ്രഹ്മാവ് ഇവരും അവൻ വഴി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ശിവലിംഗം പ്രപൂജയേത്। സ്പര്ശയേദീക്ഷയേന്നിത്യം കീര്തയേച്ച ദ്വിജോത്തമാഃ॥൬.൧.
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ടും ശിവലിംഗത്തെ ആരാധിക്കണം, അതിനെ സ്പർശിക്കണം, ദിവസവും ദർശിക്കണം, സ്തുതിക്കണം എന്നും, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ.
സൂത ഉവാച। തസ്മിന്നുത്പാടിതേ ലിംഗേ ഭൂതലാദ്ദ്വിജസത്തമാഃ। പാതാലാജ്ജാഹ്നവീതോയം തേന മാര്ഗേണ നിഃസൃതമ്। സര്വപാപഹരം നൄണാം സര്വകാമപ്രദായകമ്॥൬.൨.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിഴുതെടുത്തപ്പോൾ, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ, ആ വഴിയിലൂടെ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗാജലം പുറത്ത് വന്നു, അത് മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു.
തത്ര സ്വയമഭൂത്പൂര്വം യത്തദ്ദ്വിജവരോത്തമാഃ। ശൃണുധ്വം വദതോ മേഽദ്യ ലോകവിസ്മയകാരകമ്॥൬.൨.
അവിടെ മുമ്പ് സ്വയം സംഭവിച്ച അത്ഭുതകരമായ സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ ഇന്ന് പറയുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരേ.
ത്രിശംകുര്നാമ രാജേംദ്രശ്ചംഡാലത്വം സമാഗതഃ। തത്ര സ്നാതഃ പുനര്ലേഭേ ശരീരം പാര്ഥിവോചിതമ്॥൬.൨.
ത്രിശങ്കു എന്ന രാജാവ്, ചണ്ഡാളനായതിനു ശേഷം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വീണ്ടും രാജാവിന് യോജിച്ച ശരീരം വീണ്ടെടുത്തു.
ഋഷയഃ ഊചുഃ। ചംഡാലത്വം കഥം പ്രാപ്തസ്ത്രിശംകുര്നൃപസത്തമഃ। ഏതത്ത്വം സര്വമാചക്ഷ്വ വിസ്തരാത്സൂതനന്ദന॥൬.൨.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: ഉത്തമനായ രാജാവായ ത്രിശങ്കു എങ്ങനെ ചണ്ഡാളനായി? ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറയണം, സൂതപുത്രാ.
സൂത ഉവാച। അഹം വഃ കീര്തയിഷ്യാമി കഥാമേതാം പുരാതനീമ്। സര്വപാപഹരാം മേധ്യാം ത്രിശംകുനൃപസംഭവാമ്॥൬.൨.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഈ പുരാതനകഥ പറയാം; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന, വിശുദ്ധമായ, ത്രിശങ്കു രാജാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ.
സൂര്യവംശോദ്ഭവഃ പൂര്വം ത്രിശംകുരിതി വിശ്രുതഃ। ആസീത്പാര്ഥിവശാര്ദൂലഃ ശാര്ദൂലസമവിക്രമഃ॥൬.൨.
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, ത്രിശങ്കു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ രാജാവ്, രാജാക്കന്മാരിൽ കടുവപോലെയുള്ളവനും, ശക്തിയിൽ കടുവയെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
വസിഷ്ഠസ്യ മുനേഃ ശിഷ്യോ യജ്വാ ദാനപതിഃ പ്രഭുഃ। തേനേഷ്ടം ച മഖൈഃ സര്വൈരഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിഃ സദാ॥൬.൨.
വസിഷ്ഠമുനിയുടെ ശിഷ്യനും, യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും, ധാന്യവും ശക്തിയും ഉള്ളവനും ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം, അഗ്നിഷ്ടോമം തുടങ്ങിയ എല്ലാ യാഗങ്ങളും എപ്പോഴും നടത്തി.
സംപൂര്ണദക്ഷിണൈരേവ വത്സരം വത്സരം പ്രതി। തഥാ ദാനാനി സര്വാണി പ്രദത്താനി മഹാത്മനാ॥൬.൨.
പ്രതിവർഷം സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി, അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവ് എല്ലാ ദാനങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.