ക്രീഡംതി നകുലാ യത്ര സാര്ധം സര്പൈഃപ്രഹര്ഷിതാഃ। പഞ്ചാനനാശ്ച മാതംഗൈര്വൃഷദംശാസ്തഥാഖുഭിഃ। കാകാഃ കൌശികസംഘൈശ്ച വൈരഭാവവിവര്ജിതാഃ॥൬.൧.
അവിടെ നക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ പാമ്പുകളുമായി കളിക്കുന്നു; അഞ്ചുമുഖമുള്ള കുരങ്ങുകൾ ആനകളുമായി, വൃഷദംശുകൾ എലികളുമായി; കാക്കകൾ കൊക്കകളുടെ കൂട്ടങ്ങളുമായി, എല്ലാം വൈരാഗ്യമില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെ ഇടപെടുന്നു.
തതശ്ച ഭഗവാന്രുദ്രോ ദൃഷ്ട്വാശ്രമപദം തദാ। നഗ്നഃ കപാലമാദായ ഭിക്ഷാര്ഥം പ്രവിവേശ സഃ॥൬.൧.
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, ആ ആശ്രമം കണ്ടു, നഗ്നനായി, കപ്പാലം കൈയിൽ എടുത്ത് ഭിക്ഷയ്ക്കായി അകത്തു കടന്നു.
അഥ തസ്യ സമാലോക്യ രൂപം ഗാത്രസമുദ്ഭവമ്। അദൃഷ്ടപൂര്വം താപസ്യഃ സര്വാഃ കാമവശം ഗതാഃ॥൬.൧.
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്ന, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ആ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ തപസിനികൾക്കും മോഹം തോന്നി.
ഗൃഹകര്മ പരിത്യജ്യ ഗുരുശുശ്രൂഷണാനി ച। മിഥഃ സംഭാഷണം ചക്രുഃ സ്ഥാനേസ്ഥാനേ ച താഃ സ്ഥിതാഃ॥൬.൧.
അവർ വീട്ടുപണികളും ഗുരുസേവനവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഓരോ സ്ഥലത്തും നിന്നു തമ്മിൽ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഏകാ സാ കാപി ധന്യാ യാ ചക്രേ തസ്യാവഗൂഹനമ്। വിശ്രബ്ധാ സര്വഗാത്രേഷു താപസസ്യ മഹാത്മനഃ॥൬.൧.
അവരിൽ ഒരുത്തി, ഭാഗ്യശാലിയായവൾ, മഹാത്മാവായ ആ തപസ്സിയെ മുഴുവൻ ശരീരത്തോടും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ അണച്ചു പിടിച്ചു.
തഥാന്യാഃ കൌതുകാവിഷ്ടാ ധാവംത്യഃ സര്വതോദിശമ്। ദൃശ്യംതേ തം സമുദ്ദിശ്യ വിസ്താരിതവിലോചനാഃ॥൬.൧.
മറ്റുള്ളവർ കൗതുകത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടി, അവനെ വീണ്ടുമീണ്ടും നോക്കി കണ്ണുകൾ വലുതാക്കി.
കാശ്ചിദര്ദ്ധാനുലിപ്താംഗ്യഃ കാശ്ചിദേകാംജിതേക്ഷണാഃ। അര്ധസംയമിതൈഃ കൈശൈസ്തഥാന്യാസ്ത്യക്തബാലകാഃ॥൬.൧.
ചില സ്ത്രീകൾ ശരീരത്തിൽ പകുതി മാത്രം അണിയിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു; ചിലർക്ക് ഒരു കണ്ണിൽ മാത്രം അലങ്കാരം ചെയ്തിരുന്നതും, മറ്റുചിലർ മുടി പകുതി മാത്രം ചിട്ടപ്പെടുത്തി, കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നതുമാണ്.
ഏവമാലോക്യമാനഃ സ കാമിനീഭിര്മഹേശ്വരഃ। ബഭ്രാമ രാജമാര്ഗേണ ഭിക്ഷാം ദേഹീതി കീര്തയന്॥൬.൧.
അങ്ങനെ ആ സ്ത്രീകൾ മഹേശ്വരനെ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, മഹേശ്വരൻ രാജപഥത്തിൽ നടന്ന്, 'ഈ ശരീരത്തിന് ഭിക്ഷ നൽകൂ' എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.
അഥ തേ മുനയോ ദൃഷ്ട്വാ തം തഥാ വിഗതാംബരമ്। കാമോദ്ഭവകരംസ്ത്രീണാം പ്രോചുഃ കോപാരുണേക്ഷണാഃ॥൬.൧.
അപ്പോൾ, മഹേശ്വരനെ അങ്ങനെ വസ്ത്രമില്ലാതെ, സ്ത്രീകളിൽ ആസക്തി ഉണർത്തുന്നവനായി കണ്ട മുനികൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു.
യസ്മാത്പാപ ത്വയാസ്മാകമാശ്രമോഽയം വിഡംബിതഃ। തസ്മാല്ലിംഗം പതത്വാശു തവൈവ വസുധാതലേ॥൬.൧.
നീ പാപി, ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമം അശുദ്ധമാക്കിയതിനാൽ, നിന്റെ ലിംഗം ഉടൻ ഭൂമിയിൽ വീഴട്ടെ.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ഭൂമൌ ലിംഗം തസ്യ പപാത തത്। ഭിത്ത്വാഥ ധരണീപൃഷ്ഠം പാതാലം പ്രവിവേശ ഹ॥൬.൧.
അത് പറഞ്ഞ ഉടൻ, മഹേശ്വരന്റെ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ വീണു, ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം തുളച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു പോയി.
സോഽപി ലിംഗപരിത്യക്തോ ലജ്ജായുക്തോ മഹേശ്വരഃ। ഗര്താം ഗുര്വീം സമാശ്രിത്യ ഭ്രൂണരൂപഃ സമാവിശത്॥൬.൧.
ലിംഗം നഷ്ടപ്പെട്ട മഹേശ്വരൻ ലജ്ജയിൽ ആഴ്ന്ന്, ഒരു വലിയ കുഴിയിൽ അഭയം തേടി, ഭ്രൂണരൂപം ധരിച്ചു അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
അഥ ലിംഗസ്യ പാതേന ത്രൈലോക്യഭയശംസിനഃ। ഉത്പാതാ ദാരുണാസ്തസ്ഥുഃ സര്വത്ര ദ്വിജസത്തമാഃ॥൬.൧.
ലിംഗം വീണതോടെ, മൂന്നു ലോകത്തെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകൾ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായി, മഹർഷിമാരേ.
ശീര്യതേ ഗിരിശൃങ്ഗാണി പതംത്യുല്കാ ദിവാപി ച। ത്യജംതി സാഗരാഃ സര്വേ മര്യാദാം ച ശനൈഃ ശനൈഃ॥൬.൧.
പർവതശിഖരങ്ങൾ തകർന്നു വീണു; പകൽപോലും ഉൽക്കകൾ വീണു; സമുദ്രങ്ങൾ എല്ലാം പതിയെ പതിയെ അതിരുകൾ വിട്ടൊഴിഞ്ഞു.
അഥ ദേവഗണാഃ സര്വേ ഭയസംത്രസ്തമാനസാഃ। ശക്രവിഷ്ണുമുഖാ ജഗ്മുര്യത്ര ദേവഃ പിതാമഹഃ॥൬.൧.
അപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന മനസ്സോടെ, എല്ലാ ദേവതകളും ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിന്ന്, പിതാമഹൻ ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
പ്രോചുശ്ച പ്രണതാഃ സ്തുത്വാ സ്തോത്രൈഃ സുശ്രുതിസംഭവൈഃ। ത്രൈലോക്യേ സൃഷ്ടിരൂപം യത്കമലാസനസംസ്ഥിതമ്॥൬.൧.
അവർ നമസ്കരിച്ചു, ശ്രുതികളിൽ നിന്നുള്ള സ്തോത്രങ്ങൾ പാടി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരമായ കമലാസനനോട് പറഞ്ഞു.
കിമിദം കിമിദം ദേവ വര്തതേ ഹ്യധരോത്തരമ്। ത്രൈലോക്യം സകലം യേന വ്യാകുലത്വമുപാഗതമ്॥൬.൧.
ദേവനേ, ഇതെന്താണ്, മുകളിൽ താഴെ എല്ലായിടത്തും എന്താണ് നടക്കുന്നത്? മൂന്നു ലോകവും ഇത്രയും വിഷമത്തിലാകാൻ കാരണമെന്താണ്?
പ്രലയസ്യേവ ചിഹ്നാനി ദൃശ്യംതേ പദ്മസംഭവ। കിം സാംപ്രതമകാലേഽപി ഭവിഷ്യതി പരിക്ഷയഃ॥൬.൧.
പ്രളയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു, കമലജനനായവാ; ഇപ്പോൾ തന്നെ നാശം സംഭവിക്കുമോ?
സര്വേഷാം സുരമര്ത്യാനാം ദൈത്യാനാം മന്ത്രകോവിദഃ। ഗതിര്ഭയാര്തദേഹാനാം സര്വലോകപിതാമഹഃ॥൬.൧.
ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും അസുരന്മാർക്കും, മന്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, ഭയത്തിൽ കുലുങ്ങുന്നവർക്കെല്ലാം അഭയമായ, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പിതാമഹനാണ് നീ.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവാനാം ചതുരാനനഃ। ഉവാച സുചിരം ധ്യാത്വാ ജ്ഞാത്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ॥൬.൧.
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാ ദീർഘമായി ധ്യാനം ചെയ്ത്, ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ അറിയുകയും, പിന്നെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രലയസ്യ ന കാലോഽയം സാംപ്രതം സുരസത്തമാഃ। ശൃണുധ്വം യന്നിമിത്തോത്ഥാ മഹോത്പാതാ ഭവന്ത്യമീ॥൬.൧.
ഇപ്പോൾ പ്രളയകാലം അല്ല, ദേവന്മാരേ; ഈ മഹാ അശുഭങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ കാരണമെന്തെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഋഷിഭിഃ പാതിതം ലിംഗം ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ। ശാപേനാനര്തകേ ദേശേ കലത്രാര്ഥേ മഹാത്മഭിഃ॥൬.൧.
ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയുടെ ലിംഗം, മഹർഷിമാർ അവരുടെ ഭാര്യമാരുടെ കാരണത്താൽ, ശാപം നൽകി, അശുഭമായ സ്ഥലത്ത് താഴെ വീഴ്ത്തി.
തേനൈതദ്വ്യാകുലീഭൂതം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്। തസ്മാദ്ഗച്ഛാമഹേ തത്ര യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ॥൬.൧.
അതുകൊണ്ടാണ് മൂന്നു ലോകവും, ചലനസ്ഥിരങ്ങളായ സകല ജീവികളും, വിഷമത്തിലായിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, നാം മഹേശ്വരൻ ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം.
യേനാസ്മദ്വചനാച്ഛീഘ്രം തല്ലിംഗം നിദധാതി സഃ। നോ ചേദ്ഭവിഷ്യതി വ്യക്തമകാലേ ചാപി സംക്ഷയഃ। ത്രൈലോക്യസ്യാപി കൃത്സ്നസ്യ സത്യമേതന്മയോദിതമ്॥൬.൧.
നമ്മുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, അവൻ ഉടൻ തന്റെ ലിംഗം തിരിച്ചിടണം; അല്ലെങ്കിൽ, മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും നേരത്തെയുള്ള നാശം തീർച്ചയായിരിക്കും. ഞാൻ ഈ സത്യം നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
അഥ ദേവഗണാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുപുരഃസരാഃ। ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ വിശ്വേദേവാസ്തഥാശ്വിനൌ॥൬.൧.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിന്ന്, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ എന്നിവരടക്കം ദേവതകൾ എല്ലാം ഒരുമിച്ചു,
പ്രജഗ്മുസ്ത്വരിതാസ്തത്ര യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ। ഗര്താമധ്യഗതഃ സുപ്തോ ലജ്ജയാ പരയാ വൃതഃ॥൬.൧.
അവരൊക്കെയും അതിവേഗം മഹേശ്വരൻ കുഴിയിലിരുത്തി, അത്യന്തം ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ചെന്നു.
ദേവാ ഊചുഃ। നമസ്തേ ദേവദേവേശ ഭക്താനാമഭയപ്രദ। നമസ്തേ ജഗദാധാര ശശിരാജിതശേഖര॥൬.൧.
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവദേവനേ, ഭക്തന്മാർക്ക് ഭയം ഇല്ലാതാക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം. ലോകത്തിന് ആധാരമായവനേ, ചന്ദ്രൻ ചൂടിയ കിരീടമുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.'
ത്വം യജ്ഞസ്ത്വം വഷട്കാരസ്ത്വമാപസ്ത്വം മഹീ വിഭോ। ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്॥൬.൧.
നീ യജ്ഞവും, വഷട് എന്ന പുണ്യശബ്ദവും, ജലവും, ഭൂമിയും ആകുന്നു, മഹാശക്തനേ. നീയാണല്ലോ ഈ മൂന്നു ലോകവും, സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചത്.
ത്വം പാസി ച സുരശ്രേഷ്ഠ തഥാ നാശം നയിഷ്യസി। ത്വം വിഷ്ണുസ്ത്വം ചതുര്വക്ത്രസ്ത്വം ചംദ്രസ്ത്വം ദിവാകരഃ॥൬.൧.
സുരേശ്വരനേ, നീ രക്ഷിക്കുകയും, നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നീയാണ് വിഷ്ണു, നീയാണ് നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ്, നീയാണ് ചന്ദ്രൻ, നീയാണ് സൂര്യൻ.
ത്വയാ വിനാ മഹാദേവ ന കിംചിദിഹ വിദ്യതേ। അപി കൃത്വാ മഹത്പാപം നരോ ദേവ ധരാതലേ॥൬.൧.
മഹാദേവാ, നിന്നില്ലാതെ ഇവിടെ ഒന്നും നിലനിൽക്കില്ല. ഭൂമിയിൽ ഒരുവൻ വലിയ പാപം ചെയ്താലും, ദേവനേ,