അര്ഥഹീനാ യഥാ വാണീ ധര്മഹീനാ യഥാ തനുഃ ।। 4.2.87.
അർത്ഥമില്ലാത്ത വാക്കും, ധർമ്മമില്ലാത്ത ശരീരവും ഫലപ്രദമല്ല.
ഗംഗാഹീനാ യഥാ ദേശാഃ പുത്രഹീനാ യഥാ ഗൃഹാഃ
ഗംഗയില്ലാത്ത ദേശങ്ങൾ, മകനില്ലാത്ത വീടുകൾപോലെ,
മംത്രിഹീനം യഥാ രാജ്യം ശ്രുതിഹീനാ യഥാ ദ്വിജാഃ
മന്ത്രിയില്ലാത്ത രാജ്യം, വേദമില്ലാത്ത ദ്വിജന്മാർപോലെ,
ദര്ഭഹീനാ യഥാ സംധ്യാ തിലഹീനം ച തര്പണമ്
ദർഭയില്ലാത്ത സന്ധ്യ, എള്ളില്ലാത്ത തർപ്പണംപോലെ,
ഇത്ഥം ദധീചിനാഖ്യാതം ജഗ്രാഹ വചനം ന തത്
ഇങ്ങനെ ദധീചി പറഞ്ഞു, പക്ഷേ അവൻ ആ വാക്കുകൾ സ്വീകരിച്ചില്ല.
പ്രോവാച ച ഭൃശം ക്രുദ്ധഃ കാ ചിംതാ തവ മേ ക്രതോഃ
അവൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ യാഗത്തിൽ നിന്നെന്താണ് കാര്യം?'
താനി സിദ്ധ്യംതി നിയതം യഥാര്ഥകരണാദിഹ
ശരിയായി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഇവിടെ ഉറപ്പായും ഫലം ലഭിക്കും.
സ്വകര്മസിദ്ധയേ ചാഥ സര്വ ഏവ ഹി ചേശ്വരഃ
സ്വന്തം കര്മ്മഫലത്തിന് സർവ്വരിലും ഈശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്തഥാസ്തു പരം സാക്ഷീ നാര്ഥം ദദ്യാച്ച കുത്രചിത്
അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരിക്കട്ടെ; പരമസാക്ഷി എവിടെയും ഫലം നൽകരുത്.
ജഡാനി സര്വകര്മാണി ന ഫലംതീശ്വരം വിനാ
ഈശ്വരനെ കൂടാതെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ജഡമാണ്, ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
ജഡാന്യപി ച ബീജാനി കാലം സംപ്രാപ്യവാത്മനഃ 4.2.87.
ജഡമായ വിത്തുകളും ശരിയായ സമയത്ത് സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിക്കും.
ആദിദേശ സമീപസ്ഥാനാലോക്യ പരിതസ്ത്വിതി 4.2.87.
ചുറ്റും നോക്കി, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നവരെ ആജ്ഞാപിച്ചു.
ബ്രഹ്മഘോഷേണ താരേണ വ്യോമശബ്ദഗുണം സ്ഫുടമ് 4.2.87.
ബ്രഹ്മശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോള്, ആ സ്വരത്തില് ആകാശത്തിലെ ശബ്ദഗുണം വ്യക്തമായി പ്രകടമായി.
വിദ്യാധരൈര്നനംദേ ച വസുധാ വവൃധേ ഭൃശമ് ഇത്ഥം പ്രവൃത്തേഽഥ മുനിഃ കൈലാസം നാരദോ യയൌ
വിദ്യാധരന്മാരുടെ സന്തോഷത്തില് ഭൂമി വളരെ സമൃദ്ധിയായി. ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോള്, നാരദമുനി കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി.
അഗസ്ത്യ ഉവാച ശിവലോകം സമാസാദ്യ മുനിനാ ബ്രഹ്മസൂനുനാ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ മുനി ശിവലോകത്തെ എത്തി.
സ്കംദ ഉവാച ശൃണു കുംഭജ വക്ഷ്യാമി നാരദേന മഹാത്മനാ
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: കുംഭജന്മാവേ, മഹാത്മാവായ നാരദൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു, കേൾക്കു.
മുനിര്ഗഗനമാര്ഗേണ പ്രാപ്യ തദ്ധാമ ശാംഭവമ്
മുനി ആകാശമാർഗം വഴി ശംഭുവിന്റെ ആ ഭവനത്തിലെത്തി.
തദുദ്ദിഷ്ടാസനം ഭേജേ പശ്യംസ്തത്ക്രീഡനം പരമ്
അവന് വേണ്ടി സൂചിപ്പിച്ചിരുന്ന ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ചു, ആ പരമമായ ക്രീഡ കാണുമ്പോള്.
തദൌത്സുക്യേന സ മുനിഃ പ്രേര്യമാണ ഉവാച ഹ നാരദ ഉവാച ദേവദേവ തവ ക്രീഡാഖിലം ബ്രഹ്മാംഡഗോലകമ്
അപ്പോൾ അത്യന്തം ആകാംക്ഷയോടെ ആ മുനി ചോദിച്ചു: നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, നിന്റെ ക്രീഡ മുഴുവൻ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡമാണ്.
കൃഷ്ണാഃ കൃഷ്ണേതരാ യാ വൈ തിഥയസ്താശ്ച സാരികാഃ
കറുത്തതും കറുപ്പല്ലാത്തതുമായ തിഥികൾ ആ ക്രീഡയിലെ പക്ഷികളാണ്.
സൃഷ്ടിപ്രലയ സംജ്ഞൌ ദ്വൌ ഗ്ലഹൌ ജയപരാജയൌ
സൃഷ്ടിയും പ്രളയവും ആ കളിയിലെ ചലനങ്ങൾ, ജയവും പരാജയവും കൂടിയാണ്.
ഭവതോഃ ഖേലസമയോ യഃ സാ സ്ഥിതിരുദാഹൃതാ
നിങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും കളിക്കാലം തന്നെ നിലനിൽപ്പെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ന ദേവീ ജേഷ്യതി പതിം നേശഃ ശക്തിം വിജേഷ്യതി
ദേവി ഭർത്താവിനെ ജയിക്കില്ല, ഈശ്വരനും തന്റെ ശക്തിയെ ജയിക്കില്ല.
ദേവഃ സര്വജ്ഞനാഥോപി ന കിംചിദവബുധ്യതി 4.2.88.
സർവ്വജ്ഞനായ ദേവനും ഒന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ലീലാത്മാ ഗുണവാനേഷ വിചാരാദതിനിര്ഗുണഃ
ലീലാമയനും ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും വിവേകത്തിൽ നിന്ന് മുഴുവനും ഗുണാതീതനുമാണ്.
മധ്യസ്ഥോപി ഹി സര്വസ്യ മാധ്യസ്ഥ്യമവലംബതൈ
അവൻ എല്ലാവരോടും സമഭാവന പുലർത്തുന്നു, എപ്പോഴും മധ്യസ്ഥത തന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
ത്വം ശക്തിരസ്യ ദേവസ്യ സര്വേഷാം മാന്യഭൂഃ പരാ
നീയാണ് ഈ ദേവന്റെ ശക്തി, എല്ലാവരുടെയും പരമാദരമുള്ളവളും.
പരം ത്വം സര്വജഗതാം ജനയിത്ര്യേകികാ ധ്രുവമ്
നീ മാത്രമാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പരമമായ മാതാവ് എന്ന് നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്വമാത്മാനം ന ജാനാസി ത്ര്യക്ഷമായാവിമോഹിതാ
നീ സ്വയം അറിയുന്നില്ല, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
അന്യാ അപി ഹി യാഃ സത്യഃ പാതിവ്രത്യപരായണാഃ
മറ്റുള്ളവരും സത്യമാർഗത്തിൽ ഭർത്തൃഭക്തിയുള്ളവരാണെങ്കിലും—