ന പ്രായശസ്തപസ്വ്യേഷ ക്വ തപഃ ക്വാസ്ത്രധാരണമ്
ഇവന് സാധാരണയായി തപസ്സിനോടും കഠിനമായ വ്രതങ്ങളോടും ആസക്തനല്ല; അവനില് എന്ത് തപസ്സാണ്, എന്താണ് ആയുധവിദ്യയുടെ പാടവം?
അസൌ ന ബ്രഹ്മചാരീ സ്യാത്കൃതപാണിഗ്രഹ സ്ഥിതിഃ 4.2.87.
ഇവന് ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കില്ല, കാരണം അവന് വിവാഹിതനായി കുടുംബജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുന്നു.
ന ബ്രാഹ്മണോഭവത്യേഷ യതോ വേദോ ന വേത്ത്യമുമ്
വേദം അറിയാത്തതിനാല് അവന് ബ്രാഹ്മണനുമല്ല.
ക്ഷതാത്സംത്രാണനാത്ക്ഷത്രം തത്ക്വാസ്മിന്പ്രലയപ്രിയേ
പറ്റുപെട്ടവരെ രക്ഷിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ക്ഷത്രം എന്ന പേര്; പക്ഷേ, എല്ലാം നശിപ്പിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ള ഈയാളിൽ ആ ഗുണം എവിടെയാണ്?
ശൂദ്രോപി ന ഭവേത്പ്രായോ നാഗയജ്ഞോപവീതവാന്
അവന് നാഗയജ്ഞോപവീതം ധരിക്കുന്നില്ല; അതിനാല് അവന് ശൂദ്രനുമല്ല.
സര്വഃ പ്രകൃത്യാ ജ്ഞായേത സ്ഥാണുഃ പ്രകൃതിവര്ജിതഃ
എല്ലാവരെയും അവരുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് തിരിച്ചറിയേണ്ടത്; പക്ഷേ, അചഞ്ചലനായവന് സ്വഭാവം തന്നെ ഇല്ല.
യോഷാപി ന ഭവേദേഷ യതോസൌ ശ്മശ്രുലാനനഃ
അവന് സ്ത്രീയുമല്ല, കാരണം അവന്റെ മുഖം മുടിയും മീശയും കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബാലോപി ന ഭവത്യേഷ യതോഽയം ബഹുവാര്ഷികഃ
അവന് ബാലനുമല്ല, കാരണം അവന് അനേകം വര്ഷങ്ങള് പ്രായമായവനാണ്.
അതോ യുവത്വം സംഭാവ്യം നാത്ര നൂനം ചിരംതനേ
അതിനാല് യുവാവാണെന്ന് കരുതാം; പക്ഷേ, ഇവിടെ പ്രാചീനതയില്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ബ്രഹ്മാദീന്സംഹരേത്പ്രാംതേ തഥാപി ച ന പാതകീ
ബ്രഹ്മാദികളെ അവസാനം നശിപ്പിച്ചാലും, അവന് പാപിയല്ല.
അഹോ ധാര്ഷ്ട്യം മഹദ്ദൃഷ്ടം ജടിലസ്യാദ്യ ചാദ്ഭുതമ് 4.2.87.
ഇന്ന് ഈ ജടാധാരിയുടെ വലിയ ധൈര്യവും അത്ഭുതവും കാണുന്നു!
ഏവംഭൂതാ ഭവംത്യേവ മാതാപിതൃവിവര്ജിതാഃ
അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഇല്ലാത്തവര് ഇങ്ങനെയാണ്.
സ്വച്ഛംദചാരിണോഽനാഥാഃ സര്വത്ര സ്വാഭിമാനിനഃ
ആശ്രയമില്ലാത്തവര് തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടം പോലെ പെരുമാറുന്നു; എല്ലായിടത്തും അവര് അഭിമാനികളാണ്.
ജാമാതൄണാം സ്വഭാവോയം പ്രായശോ ഗര്വഭാജനമ്
ജാമാതാക്കളുടെ സ്വഭാവം സാധാരണയായി അഭിമാനത്തിനാണ് കാരണമാകുന്നത്.
ദ്വിജരാജഃ സ ഗര്വിഷ്ഠോ രോഹിണീപ്രേമനിര്ഭരഃ
അവന് ദ്വിജന്മാരുടെ രാജാവാണ്; രോഹിണിയോടുള്ള സ്നേഹത്തില് മുഴുകിയ അഭിമാനിയുമാണ്.
അസ്യാഹം ഗര്വസര്വസ്വം ഹരിഷ്യാമ്യേവ ശൂലിനഃ
ഈ ത്രിശൂലധാരിയുടെ മുഴുവന് അഭിമാനവും ഞാന് ഇല്ലാതാക്കും.
തഥാസ്യാഹം കരിഷ്യാമി മാനഹാനിം ച സര്വതഃ
അവന്റെ എല്ലാ മാനവും ഞാന് പൂര്ണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെടുത്തും.
പ്രാപ്യ സ്വഭവനം ദേവാനാജുഹാവ സവാസവാന്
സ്വഭവനത്തില് എത്തിയ ശേഷം, അവന് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി.
ഭവംതു യജ്ഞസംഭാരാനാനയംതു ത്വരാന്വിതാഃ
യജ്ഞത്തിനാവശ്യമായ സാമഗ്രികൾ അതിവേഗം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
മഹാക്രതൂപദ്രഷ്ടാരം യജ്ഞപൂരുഷമേവ ച
മഹായജ്ഞങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നവനെയും യജ്ഞസ്വരൂപനെയും കൂടി ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
പ്രാവര്തത തതസ്തസ്യ ദക്ഷസ്യ ച മഹാധ്വരഃ 4.2.87.
അതിനുശേഷം ദക്ഷന്റെ മഹായജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
അനീശ്വരാംസ്തതോ വേധാ വ്യാജം കൃത്വാ ഗൃഹം യയൌ
പിന്നീട് സൃഷ്ടികർത്താവ് ഒരു بہാനയുണ്ടാക്കി ശക്തിയില്ലാതെ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
ദക്ഷയജ്ഞേ സമായാതാന്സതീശ്വരവിവര്ജിതാന്
ദക്ഷന്റെ യജ്ഞത്തിൽ എത്തിയവർക്ക് ഭർത്താവിനെയും സതിയെയും ഇല്ലായിരുന്നു.
ദക്ഷസ്യ ഹി ശുഭോദര്കമിച്ഛന്പ്രോവാച ചേതി വൈ ദധീചിരുവാച
ദക്ഷന് നല്ല ഫലമുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് ദധീചി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന ചാസ്തി തവ സാമര്ഥ്യം ക്വാപി കസ്യാപി നിശ്ചിതമ്
നിനക്ക് എവിടെയും, ഏതെങ്കിലും കാര്യത്തിലും കഴിവ് ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ന താദൃങ്നേദസി പ്രായഃ ക്വാപി ജ്ഞാതോ മഹാമതേ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ എവിടെയും സാധാരണയായി ചെയ്യുന്നതല്ല.
കര്തവ്യശ്ചേത്തദാകാര്യഃ സ്യാച്ചേത്സംപത്തി രീദൃശീ
ചെയ്യേണ്ട കാര്യമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ചെയ്യട്ടെ; ഇങ്ങനെയുള്ള ഐശ്വര്യം ലഭ്യമാണെങ്കിൽ അതും ഉണ്ടാകട്ടെ.
സാക്ഷാച്ച സര്വേ മംത്രാ വൈ സാക്ഷാദ്യജ്ഞപുമാനസൌ സാക്ഷാദ്ബ്രഹ്മാ സ്വയം ചൈഷ ഭൃഗുര്വൈ കര്മകാംഡവിത്
സകല മന്ത്രങ്ങളും നേരിട്ട് ഇവിടെ ഉണ്ട്, യജ്ഞപുരുഷനും ഇവിടെ തന്നെയാണ്, ബ്രഹ്മാവും സാന്നിധ്യവാനാണ്, ഭൃഗുവിന് യജ്ഞവിദ്യയുണ്ട്.
അയം പൂഷാ ഭഗസ്ത്വേഷ ഇയം ദേവീ സരസ്വതീ
ഇവിടെ പൂഷനും ഭഗനും ഉണ്ട്, ഈ ദേവിയാണ് സരസ്വതി.
ത്വം ച ദീക്ഷാം ശുഭാം പ്രാപ്തോ ദേവ്യാ ച ശതരൂപയാ
നീയും നൂറു രൂപങ്ങൾ ഉള്ള ദേവിയോടൊപ്പം ശുഭമായ ദീക്ഷ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.