തദ്വാമേ ലിംഗമാലോക്യ വാല്മീകേശ്വരസംജ്ഞിതമ്
അതിനടുത്ത് ഇടതുവശത്ത്, വാൽമീകേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു ലിംഗം കാണാം.
അന്യച്ചാത്രൈവ യദ്വൃത്തം തദ്ബ്രവീമി ഘടോദ്ഭവ
ഇവിടെ നടന്ന മറ്റൊരു സംഭവവും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയും ഘടോത്സവാ.
ഇതിഹാസ ഇഹാസീദ്യഃ പീഠേ വിരജസംജ്ഞിതേ
വിരജ എന്ന പേരിലുള്ള പീഠത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഒരു കഥ നടന്നിരുന്നു.
ത്രിലോചനസ്യ പ്രാസാദേ മണിമാണിക്യനിര്മിതേ
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ഭഗവാന്റെ, രത്നങ്ങളും മാണിക്യങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രത്തിൽ.
കദാചിദപി കല്പാംതേ ദ്യോ ലോകേ ഭ്രംശതി ക്ഷയേ
ഒരിക്കൽ ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗലോകം നശിച്ചു വീണു പോകുന്നു.
മരുത്തരംഗിതാഗ്രാഭിഃ പതാകാഭിരിതസ്തതഃ
മരുത്തരംഗിതയുടെ ഉയർന്ന പതാകകൾകൊണ്ട് അലംകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദേദീപ്യമാന സൌവര്ണ കലശേന വിരാജിതേ
പ്രകാശമുള്ള പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കലശം കൊണ്ടു അലംകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തത്ര പാരാവതദ്വംദ്വം വസേത്സ്വൈരം കൃതാലയമ്
അവിടെ ഒരു പ്രാവുകളുടെ ദമ്പതികൾ സ്വതന്ത്രമായി താമസിക്കുന്നു.
ഉഡ്ഡീയമാനം പരിതഃ പക്ഷവാതേരിതസ്തതഃ
അവയുടെ ചിറകുകളുടെ കാറ്റിൽ, അവിടെയൊക്കെയും പറക്കുന്നു.
ത്രിലോചനേതി സതതം നാമ ഭക്തൈരുദാഹൃതമ്
'ത്രിലോചനേതി' എന്ന പേര് ഭക്തർ എപ്പോഴും ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ചതുര്വിധാനി വാദ്യാനി ശംഭുപ്രീതികരാണ്യലമ്
നാലു വിധത്തിലുള്ള വാദ്യങ്ങൾ ശംഭുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അവിടെ മുഴങ്ങുന്നു.
മംഗലാരാര്തികജ്യോതിസ്ത്രിസംധ്യം പക്ഷിണോസ്തയോഃ 4.2.76.
ആ രണ്ട് പക്ഷികൾക്കായി മംഗളദീപം, ആർത്തികം, മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജയും നടത്തുന്നു.
പ്രാണയാത്രാം വിഹായാപി കദാചിത്സ്ഥിരമാനസൌ
ജീവനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രയത്നം പോലും ചിലപ്പോള് വിട്ടുവിട്ടും, മനസ്സ് ഉറപ്പോടെ,
തത്ര ഭക്തജനാകീര്ണം പ്രാസാദം പരിതോ മുനേ
അവിടെ, മുനിയേ, ഭക്തന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു ക്ഷേത്രം,
ദേവദക്ഷിണദിഗ്ഭാഗേ ചതുഃസ്രോതസ്വിനീ ജലമ്
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നാലു धारകളോടെ വെള്ളം ഒഴുകുന്നു,
തയോരിത്ഥം വിചരതോസ്ത്രിലോചനസമീപതഃ
അങ്ങനെ ഇരുവരും തിരിഞ്ഞുനടക്കുമ്പോള് ത്രിലോചനന്റെ അടുത്ത്,
അഥ ദേവാലയസ്കംധേ ഗവാക്ഷാംതര്ഗതൌ ച തൌ
പിന്നീട്, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വശത്ത്, ഇരുവരും ഒരു ജാലകത്തിലൂടെ അകത്തേക്ക് കടന്നു,
തച്ച പാരാവതദ്വംദ്വം ശ്യേനഃ പരിജിഘൃക്ഷുകഃ
അവിടെ ആ പ്രാവുകളുടെ ജോഡിയെ കഴുകന് പിടിച്ചെടുക്കാന് ശ്രമിച്ചു,
തതോ വിലോകയാമാസ തദാഗമവിനിര്ഗമൌ
അപ്പോള് അവന്റെ പ്രവേശനവും പുറത്തേക്കുള്ള പോവും കഴുകന് ശ്രദ്ധിച്ചു,
കേനാധ്വനാ ച നിര്യാതഃ ക്വ കാലേ കുരുതശ്ച കിമ്
ഏത് വഴി അവര് പോയി, എപ്പോള് പോയി, എന്താണ് ചെയ്തത്,
മധ്യേ ദുര്ഗപ്രവിഷ്ടൌ ച മമവശ്യാവിമൌ ന യത്
ഇവരുടെ മധ്യേ കോട്ടയ്ക്കുള്ളില് കടന്നതുകൊണ്ട്, ഇവര് എനിക്ക് കീഴ്പ്പെടുന്നവരല്ല,
അഹോ ദുര്ഗബലം പ്രാജ്ഞാഃ ശംസംത്യേവേതി ഹേതുതഃ 4.2.76.
കോട്ടയുടെ ശക്തി ജ്ഞാനികള് എപ്പോഴും ശരിയായ കാരണത്താല് പറയുന്നു.
കരിണാം തു സഹസ്രേണ വരാശ്വാനാം ന ലക്ഷതഃ
ആയിരം ആനകളും അനവധി ഉത്തമ കുതിരകളും ഉണ്ടെങ്കിലും,
ദുര്ഗസ്ഥോ നാഭിഭൂയേത വിപക്ഷഃ കേനചിത്ക്വചിത്
കോട്ടയില് അഭയം പ്രാപിച്ചവനെ എവിടെയും എവിടെയും എതിരാളികള് ജയിക്കാനാവില്ല,
ഇതി ദുര്ഗബലം ശംസഞ്ശ്യേനോ രോഷാരുണേക്ഷണഃ
ഇങ്ങനെ കോട്ടയുടെ ശക്തി പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, കോപത്തില് കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച കഴുകന്,
അഥ പാരാവതീദക്ഷാ വിപക്ഷം പ്രേക്ഷ്യ പക്ഷിണമ്
അപ്പോള്, ബുദ്ധിമാനായ പ്രാവിയമ്മ, ശത്രുവായ പക്ഷിയെ കണ്ടു,
തവ ദൃഗ്വിഷയം പ്രാപ്തഃ ശ്യേനോയ പ്രബലോ രിപുഃ
പ്രിയനേ, കഴുകന് എന്ന ശക്തനായ ശത്രു നിന്റെ കാഴ്ചയുടെ പരിധിയിലെത്തി,
സാവജ്ഞം വാക്യമാകര്ണ്യ പാരാവത്യാഃ സ തത്പതിഃ
അവമാനത്തോടെയുള്ള വാക്കുകള് കേട്ടു, പ്രാവിയുടെ ഭര്ത്താവ്,
കതി ദേവാലയേഷ്വേഷു ഖഗാ നോപവിശംതി ഹി
എത്ര പക്ഷികള് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളില് ഇരിക്കാറില്ലേ,
കതി ചൈവ ന പശ്യംതി നൌ സുഖസ്ഥാവിഹ പ്രിയേ
എത്രപേരാണ് നമ്മളിവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നതിനെ കാണാതെ പോകുന്നത്, പ്രിയേ,