സകൃത്ത്രിവിഷ്ടപം ദൃഷ്ട്വാ സ്നാത്വാ പൈലിപിലേ ഹ്രദേ
ത്രിവിഷ്ടപം ഒരിക്കൽ കണ്ടു പൈലിപില തടാകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ,
പ്രതിമാസം സദാഷ്ടമ്യാം ചതുര്ദശ്യാം ച ഭാമിനി
പ്രിയേ, ഓരോ മാസവും അഷ്ടമിയും ചതുർദശിയും ദിവസങ്ങളിൽ,
ത്രിവിഷ്ടപാദ്ദക്ഷിണതഃ സ്നാതഃ പൈലിപിലേംഽഭസി
ത്രിവിഷ്ടപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് പൈലിപില ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ,
പാദോദകാഖ്യസ്തത്രൈവ കൂപഃ പാപവിനാശകഃ
അവിടെ തന്നെയാണ് 'പാദോദകം' എന്ന പാപനാശിനിയായ കിണർ.
തസ്യ ലിംഗസ്യ പാര്ശ്വേ തു സംതി ലിംഗാന്യനേകശഃ
ആ പ്രധാന ലിംഗത്തിന്റെ അരികിൽ അനേകം ലിംഗങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.
തത്ര ശാംതനവം ലിംഗം ഗംഗാതീരേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവിടെ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ശാന്തനുവിന്റെ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദ്ദക്ഷിണേ മഹാലിംഗം മുനേ ഭീഷ്മേശ സംജ്ഞിതമ്
അതിനടുത്ത് തെക്കുവശത്ത്, മഹർഷേ, ഭീഷ്മേശ എന്ന പേരിൽ വലിയൊരു ലിംഗം ഉണ്ട്.
തത്പ്രതീച്യാം മഹാലിംഗം ദ്രോണേശ ഇതി കീര്തിതമ്
അതിനടുത്ത് പടിഞ്ഞാറ്, ദ്രോണേശ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു വലിയ ലിംഗം ഉണ്ട്.
അശ്വത്ഥാമേശ്വരം ലിംഗം തദഗ്രേ ചാതിപുണ്യദമ് 4.2.75.
അതിനുമുമ്പിൽ, അശ്വത്താമേശ്വരന്റെ ലിംഗം ഉണ്ട്, അതു വലിയ പുണ്യം നൽകുന്നു.
ദ്രോണേശാദ്വായു ദിഗ്ഭാഗേ വാലഖില്യേശ്വരം പരമ്
ദ്രോണേശത്തിൽ നിന്ന് കാറ്റ് വീശുന്ന ദിശയിൽ വാലഖില്യേശ്വരൻ എന്ന ഉത്തമമായ ലിംഗം ഉണ്ട്.
തദ്വാമേ ലിംഗമാലോക്യ വാല്മീകേശ്വരസംജ്ഞിതമ്
അതിനടുത്ത് ഇടതുവശത്ത്, വാൽമീകേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു ലിംഗം കാണാം.
അന്യച്ചാത്രൈവ യദ്വൃത്തം തദ്ബ്രവീമി ഘടോദ്ഭവ
ഇവിടെ നടന്ന മറ്റൊരു സംഭവവും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയും ഘടോത്സവാ.
ഇതിഹാസ ഇഹാസീദ്യഃ പീഠേ വിരജസംജ്ഞിതേ
വിരജ എന്ന പേരിലുള്ള പീഠത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഒരു കഥ നടന്നിരുന്നു.
ത്രിലോചനസ്യ പ്രാസാദേ മണിമാണിക്യനിര്മിതേ
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ഭഗവാന്റെ, രത്നങ്ങളും മാണിക്യങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രത്തിൽ.
കദാചിദപി കല്പാംതേ ദ്യോ ലോകേ ഭ്രംശതി ക്ഷയേ
ഒരിക്കൽ ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗലോകം നശിച്ചു വീണു പോകുന്നു.
മരുത്തരംഗിതാഗ്രാഭിഃ പതാകാഭിരിതസ്തതഃ
മരുത്തരംഗിതയുടെ ഉയർന്ന പതാകകൾകൊണ്ട് അലംകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദേദീപ്യമാന സൌവര്ണ കലശേന വിരാജിതേ
പ്രകാശമുള്ള പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കലശം കൊണ്ടു അലംകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തത്ര പാരാവതദ്വംദ്വം വസേത്സ്വൈരം കൃതാലയമ്
അവിടെ ഒരു പ്രാവുകളുടെ ദമ്പതികൾ സ്വതന്ത്രമായി താമസിക്കുന്നു.
ഉഡ്ഡീയമാനം പരിതഃ പക്ഷവാതേരിതസ്തതഃ
അവയുടെ ചിറകുകളുടെ കാറ്റിൽ, അവിടെയൊക്കെയും പറക്കുന്നു.
ത്രിലോചനേതി സതതം നാമ ഭക്തൈരുദാഹൃതമ്
'ത്രിലോചനേതി' എന്ന പേര് ഭക്തർ എപ്പോഴും ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ചതുര്വിധാനി വാദ്യാനി ശംഭുപ്രീതികരാണ്യലമ്
നാലു വിധത്തിലുള്ള വാദ്യങ്ങൾ ശംഭുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അവിടെ മുഴങ്ങുന്നു.
മംഗലാരാര്തികജ്യോതിസ്ത്രിസംധ്യം പക്ഷിണോസ്തയോഃ 4.2.76.
ആ രണ്ട് പക്ഷികൾക്കായി മംഗളദീപം, ആർത്തികം, മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂജയും നടത്തുന്നു.
പ്രാണയാത്രാം വിഹായാപി കദാചിത്സ്ഥിരമാനസൌ
ജീവനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രയത്നം പോലും ചിലപ്പോള് വിട്ടുവിട്ടും, മനസ്സ് ഉറപ്പോടെ,
തത്ര ഭക്തജനാകീര്ണം പ്രാസാദം പരിതോ മുനേ
അവിടെ, മുനിയേ, ഭക്തന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു ക്ഷേത്രം,
ദേവദക്ഷിണദിഗ്ഭാഗേ ചതുഃസ്രോതസ്വിനീ ജലമ്
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നാലു धारകളോടെ വെള്ളം ഒഴുകുന്നു,
തയോരിത്ഥം വിചരതോസ്ത്രിലോചനസമീപതഃ
അങ്ങനെ ഇരുവരും തിരിഞ്ഞുനടക്കുമ്പോള് ത്രിലോചനന്റെ അടുത്ത്,
അഥ ദേവാലയസ്കംധേ ഗവാക്ഷാംതര്ഗതൌ ച തൌ
പിന്നീട്, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വശത്ത്, ഇരുവരും ഒരു ജാലകത്തിലൂടെ അകത്തേക്ക് കടന്നു,
തച്ച പാരാവതദ്വംദ്വം ശ്യേനഃ പരിജിഘൃക്ഷുകഃ
അവിടെ ആ പ്രാവുകളുടെ ജോഡിയെ കഴുകന് പിടിച്ചെടുക്കാന് ശ്രമിച്ചു,
തതോ വിലോകയാമാസ തദാഗമവിനിര്ഗമൌ
അപ്പോള് അവന്റെ പ്രവേശനവും പുറത്തേക്കുള്ള പോവും കഴുകന് ശ്രദ്ധിച്ചു,
കേനാധ്വനാ ച നിര്യാതഃ ക്വ കാലേ കുരുതശ്ച കിമ്
ഏത് വഴി അവര് പോയി, എപ്പോള് പോയി, എന്താണ് ചെയ്തത്,