ഇമമധ്യായമാകര്ണ്യ നരസ്തദ്ഗതമാനസഃ
ഈ അധ്യായം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുന്നവൻ, മനസ്സ് അതിൽ ലയിച്ചാൽ.
ന തൃപ്തോസ്മി വിശാഖാഥ ബ്രൂഹി ത്രൈവിഷ്ടപീം കഥാമ്
എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല, വിശാഖാ, ദയവായി ദൈവലോകത്തിന്റെ കഥ പറയൂ.
കഥം ച കഥിതാ ദേവ്യൈ ദേവദേവേന ഷണ്മുഖ
ദേവദേവനായ ഭഗവാൻ ആ കഥ ദേവിയോട് എങ്ങനെ പറഞ്ഞു, ആറുമുഖനേ?
സ്കംദ ഉവാച ആകര്ണയ മുനേ വച്മി കഥാം ശ്രമനിവാരിണീമ്
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: മുനിവേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ, ക്ഷീണം മാറ്റുന്ന ഒരു കഥ ഞാൻ പറയാം.
വിരജാഖ്യം ഹി തത്പീഠം തത്ര ലിംഗം ത്രിവിഷ്ടപമ്
അവിടെയുള്ള പീഠം 'വിരജ' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അവിടെ 'തൃവിഷ്ടപ' ലിംഗം നിലകൊള്ളുന്നു.
തിസ്രസ്തു സംഗതാസ്തത്ര സ്രോതസ്വിന്യോ ഘടോദ്ഭവ
അവിടെ, കുമ്പങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച മൂന്ന് നദികൾ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു.
സ്രോതോമൂര്തിധരാഃ സാക്ഷാല്ലിംഗസ്നപനഹേതവേ
ഈ ഒഴുകുന്ന നദികൾ, ലിംഗത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്യാനായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷമാണ്.
തിസ്രോപി ഹി ത്രിസംധ്യം താഃ സരിതഃ കുംഭപാണയഃ
മൂന്ന് സംധ്യകളിലും ഈ മൂന്ന് നദികൾ കുമ്പം കൈവശമുള്ളവരായി കാണപ്പെടുന്നു.
ലിംഗാനി പരിതസ്താഭിഃ സ്വനാമ്നാസ്ഥാപി താന്യപി
ലിംഗങ്ങളുടെ ചുറ്റും, ആ നദികൾ തങ്ങളുടെ പേരിൽ അവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
സരസ്വതീശ്വരം ലിംഗം ദക്ഷിണേന ത്രിവിഷ്ടപാത്
തൃവിഷ്ടപത്തിന് തെക്കുഭാഗത്ത് സരസ്വതീശ്വര ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യമുനേശം പ്രതീച്യാം ച നരൈര്ഭക്ത്യാ സമര്ചിതമ് 4.2.75.
പശ്ചിമഭാഗത്ത്, യമുനേശൻ ഭക്തിയോടെ മനുഷ്യർ ആരാധിക്കുന്നു.
തല്ലിംഗാര്ചനതോ നൃണാം ഗര്ഭവാസോ നിഷിധ്യതേ
ആ ലിംഗം ആരാധിക്കുന്നവർക്കു വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടതില്ല.
സ്നാത്വാ പിലിപിലാ തീര്ഥേ ത്രിവിഷ്ടപസമീപതഃ
തൃവിഷ്ടപത്തിന് സമീപമുള്ള പിലിപിലാ തീർത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തശേഷം,
ത്രിവിഷ്ടപസ്യ ലിംഗസ്യ സ്മരണാദപി മാനവഃ
തൃവിഷ്ടപ ലിംഗത്തെ ഓർത്താൽ പോലും ഒരു മനുഷ്യൻ—
ത്രിവിഷ്ടപസ്യ ദ്രഷ്ടാരഃ സ്രഷ്ടാരഃ സ്യുര്ന സംശയഃ
തൃവിഷ്ടപം ദർശിക്കുന്നവർ അതിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളാകുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ആനംദകാനനേ ലിംഗം പ്രണതം യൈസ്ത്രിവിഷ്ടപമ്
ആനന്ദവനത്തിൽ തൃവിഷ്ടപ ലിംഗത്തിന് നമസ്കരിച്ചവർ—
സപ്തജന്മാര്ജിതാത്പാപാത്തേ പൂതാ നാത്ര സംശയഃ
ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധരാകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തത്സ്യാത്രിവിഷ്ടപേ ദൃഷ്ടേ കാശ്യാം മന്യേ തതോധികമ്
അവിടെ ആ തൃവിഷ്ടപം ദർശിച്ചാൽ, ഞാൻ അതിനെ കാശിയേക്കാൾ മഹത്വം ഉള്ളതെന്ന് കരുതുന്നു.
ക്ഷണാന്നിര്ധൂത പാപോസൌ ന പുനര്ഗര്ഭഭാഗ്ഭവേത
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആൾ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടതില്ല.
യോ വൈ പിലിപിലാ തീര്ഥേ സ്നാത്വോത്തരവഹാംഭസി
ആർ പിലിപിലാ തീർത്തിൽ, വടക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുമോ—
തത്ര ശ്രാദ്ധാദികം കൃത്വാ ഗയായാം കിം കരിഷ്യതി 4.2.75.
ഗയയില് ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്താല് എന്ത് പ്രയോജനം? ഇതിനേക്കാള് അതിന് എന്ത് വില?
ദൃഷ്ട്വാ ത്രിവിഷ്ടപം ലിംഗം കോടിതീര്ഥഫലം ലഭേത്
ത്രിവിഷ്ടപ ലിംഗത്തെ കണ്ടാല് കോടിതീര്ത്ഥത്തില് സ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
കാശ്യാം തു യത്കൃതം പാപം തത്പൈശാചപദപ്രദമ്
കാശിയില് ചെയ്ത പാപം പിശാചുകളുടെ ലോകത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
ദൃഷ്ട്വാ ത്രിവിഷ്ടപം ലിംഗം തത്പാപമപി ഹാസ്യതി
എന്നാല് ത്രിവിഷ്ടപ ലിംഗത്തെ കണ്ടാല് ആ പാപം പോലും നശിക്കും.
തത്രാപി സര്വതീര്ഥാനി തതോപ്യോംകാരഭൂമികാ
അവിടെ എല്ലാ തിരുത്തുകളും ഉണ്ട്; അതു തന്നെയാണ് ഓംകാരത്തിന്റെ സ്ഥലം.
അതിശ്രേഷ്ഠതരം ലിംഗം ശ്രേയോരൂപം ത്രിലോചനമ്
അവിടെയുള്ള ലിംഗം അത്യന്തം ഉത്തമവും, മംഗളരൂപവുമാണ്; അതാണ് മൂന്നുകണ്ണുള്ളവന്.
തേജസ്വിഷു യഥാ ഭാനുര്ദൃശ്യേഷു ച യഥാ ശശീ
പ്രഭയുള്ളവരില് സൂര്യന് പോലെ, കാണാവുന്നവയില് ചന്ദ്രന് പോലെ.
ത്രിലോചനാര്ചകാനാം സാ പദവീ ന ദവീയസീ
മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ വഴി ദൂരമല്ല.
സകൃത്ത്രിലോചനാര്ചാതോ യച്ഛ്രേയഃ സമുപാര്ജ്യതേ
മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനെ ഒരിക്കല് പോലും ആരാധിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഉത്തമമായ ഫലം—
കാശ്യാം ത്രിലോചനം ലിംഗം യേര്ചയംതി മഹാധിയഃ
കാശിയില് മൂന്നുകണ്ണുള്ള ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്ന മഹത്തായ ജ്ഞാനികള്—