യത്ര മന്ദാകിനീ പുണ്യാ സരസ്വത്യാ സമാഗതാ
അവിടെ, പുണ്യമായ മന്ദാകിനി നദി, സർസ്വതിയുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ശൃണു രാജന്യഥാവൃത്തമിതിഹാസ പുരാതനമ്
രാജാവേ, പുരാതനമായ ആ കഥ യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങിനെയാണുണ്ടായതെന്ന് കേൾക്കൂ.
അജപാലോ നൃപശ്രേഷ്ഠഃ സൂര്യവംശസമുദ്ഭവഃ
അജപാലൻ എന്ന രാജാവ്, സూర്യവംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായിരുന്നു.
ന ഹസ്തിനോ ന പാദാതാ ന ചാശ്വാസ്തസ്യ ഭൂപതേഃ
ആ രാജാവിന് ആനകളും കാൽസേനയും കുതിരാസേനയും ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
ന ഗൃഹ്ണാതി കരം രാജന്പ്രജാഭ്യോഥാധികം നൃപ
രാജാവേ, അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അധികം നികുതി ഈടാക്കാറില്ലായിരുന്നു.
ജാതാപരാധോ ഭൂപൃഷ്ഠേ ജായതേ ചേത്കഥംചന
ജനങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും പിഴച്ചാൽ, അതു എങ്ങിനെയെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽ,
ഏവമസ്യ നരേന്ദ്രസ്യ വര്ത്തമാനസ്യ ഭൂതലേ
ഇങ്ങനെ, ആ രാജാവ് ഭൂമിയിൽ വാഴുമ്പോൾ,
കാമം വര്ഷതി പര്ജന്യഃ സസ്യാനി രസവംതി ച
മേഘങ്ങൾ ഇഷ്ടംപോലെ മഴവർഷിച്ചു; വിളകൾ രുചികരമായിരിന്നു.
കേനചിത്ത്വഥ കാലേന വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന്മുനിഃ 7.3.9.
അപ്പോൾ, കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ്, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനിവൻ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ പൂജയാമാസ ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വര്ത്മനാ
അവനെ കണ്ട രാജാവ്, ശാസ്ത്രം പറഞ്ഞ പ്രകാരം ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
ഏവം സംപൂജിതസ്തേന ഭക്ത്യാ പരമയാ നൃപ രാജര്ഷീണാം കഥാശ്ചക്രേ ദേവര്ഷീണാം തഥൈവ ച
അങ്ങനെ, രാജാവ് പരമഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചപ്പോൾ, വസിഷ്ഠൻ രാജർഷിമാരുടെയും ദേവർഷിമാരുടെയും കഥകൾ പറഞ്ഞു.
തതഃ കഥാവസാനേ തു കസ്മിംശ്ചിന്നൃപസത്തമ
അങ്ങനെ കഥകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ,
ത്വം വേത്സി സകലം ബ്രഹ്മംസ്തപശ്ചര്യാപ്രഭാവതഃ
നിന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എല്ലാം അറിയുന്നു.
കൌതുകം ഹൃദി മേ ജാതം വര്ത്തതേ മുനിപുംഗവ
മഹാമുനിവരേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു കൗതുകം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
കഥയിഷ്യാമി തത്സര്വം യദ്യപി സ്യാത്സുദുര്ല്ലഭമ്
എനിക്ക് അതെല്ലാം പറയാം, അതു കിട്ടാന് എത്രയും ബുദ്ധിമുട്ടാണെങ്കിലും.
നിഷ്കണ്ടകം സദാ ക്ഷേമം സര്വകാമസമന്വിതമ്
അത് എപ്പോഴും കഷ്ടതകളില്ലാതെ, സുരക്ഷിതവും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതുമാണ്.
ന ദീനോ ന ച ദുഃഖാര്ത്തോ വ്യാധിഗ്രസ്തോ ന കോഽപി ച
അവിടെ ആരും ദു:ഖിതരല്ല, ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവരില്ല, രോഗബാധിതരില്ല.
നാരീയം മമ സാധ്വീ ച പ്രാണേഭ്യോഽപി ഗരീയസീ അനയാ ചിംതിതം ബ്രഹ്മന്സര്വം വിസ്തരതോ വദ
എന്റെ ഭാര്യ നല്ലവളാണ്, ജീവനേക്കാള് പ്രിയങ്കരിയുമാണ്; ബ്രാഹ്മണനേ, അവള് ആലോചിച്ചതെല്ലാം നീ വിശദമായി പറയണം.
കിം ദാനസ്യ പ്രഭാവേന വ്രതയാഗസ്യ വാ മുനേ 7.3.9.
ദാനംകൊണ്ടോ, വ്രതയാഗങ്ങളുടെ ഫലത്താലോ ഇതൊക്കെയാണോ, മഹർഷേ?
ജന്മാന്തരകൃതം പുണ്യം പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
മുമ്പത്തെ ജന്മത്തില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യം എന്നെ വലിയ ആസ്വാദനത്തിലാക്കി.
വസിഷ്ഠ ഉവാച ശൃണു സര്വം മഹീപാല വിസ്തരേണ ച കഥ്യതേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ എല്ലാം ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
അന്യദേഹാംതരേ രാജഞ്ഛൂദ്രജാതിസമുദ്ഭവഃ
മറ്റൊരു ജന്മത്തില്, രാജാവേ, നീ ശൂദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചു.
കേനചിത്ത്വഥ കാലേന ദുര്ഭിക്ഷേ സമുപസ്ഥിതേ
അപ്പോൾ കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, ഒരു ദുര്ഭിക്ഷം വന്നു.
തതസ്ത്വം ഭാര്യയാ സാര്ദ്ധമന്യദേശാംതരേ ഗതഃ
അതിനുശേഷം, ഭാര്യയോടൊപ്പം നീ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോയി.
ത്വയാ ദൃഷ്ടം മനോഹാരി ശുഭം പംകജകാനനമ്
അവിടെ നീ മനോഹരവും ശുഭവുമായ താമരക്കാടുകൾ കണ്ടു.
മനസാ ചിംതിതം ഹ്യേതത്പദ്മാന്യാദായ കരോമ്യഹമ്
നിന്റെ മനസ്സിൽ, 'ഈ താമരകൾ എടുക്കാം' എന്നു വിചാരിച്ചു.
തതഃ പദ്മാനി ഭൂരീണി ഗൃഹീത്വാ ഭാര്യയാ സഹ
അതിനുശേഷം, ഭാര്യയോടൊപ്പം ധാരാളം താമരകൾ എടുത്തു.
ന കേഽപി പ്രതി ഗൃഹ്ണംതി ലോകാ ദുര്ഭിക്ഷപീഡിതാഃ
ദുര്ഭിക്ഷത്തിൽ പീഡിതരായ ജനങ്ങൾ അവയൊന്നും സ്വീകരിച്ചില്ല.
തതോ ദിനാവസാനേ തു ഗുഹാമേകാം സമാശ്രിതഃ 7.3.9.
അതിനുശേഷം, ആ ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ നീ ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു ഗുഹയിൽ അഭയം തേടി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു കര്ണയോസ്തേ സമാഗതഃ
അപ്പോഴാണ്, അപ്രത്യക്ഷമായി ഒരു ശബ്ദം നിന്റെ ചെവികളിൽ എത്തിയത്.