ശാണേന മണിവല്ലീഢാ കൃശാപ്യായാദനര്ഘതാമ്
അവൾ ക്ഷീണമായിരുന്നെങ്കിലും, മണിക്കല്ല് ശാണിൽ തേക്കുമ്പോലെ വിലകണക്കാക്കാനാവാത്ത ഭാവത്തിൽ തിളങ്ങി.
നിരീക്ഷ്യ താം തപസ്യംതീം വിധിഃ സംശുദ്ധമാനസാമ്
അവളെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട്, മനസ്സ് ശുദ്ധമായവളായി കാണുമ്പോൾ,
സാ ചതുര്വക്ത്രമാലോക്യ ഹംസയാനോപരിസ്ഥിതമ് 4.2.59.
അവൾ നാലുമുഖനായവനെ ഹംസവാഹനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
സര്വേഭ്യഃ പാവനേഭ്യോപി കുരു മാമതിപാവനീമ്
അവൾ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ വിശുദ്ധതകളിലും എന്നെ കൂടുതൽ വിശുദ്ധയാക്കണം.'
സ്രഷ്ടാ തദിഷ്ടമാകര്ണ്യ നിതരാം തുഷ്ടമാനസഃ
സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് ആ അഭിലഷിതമായ അപേക്ഷ കേട്ടപ്പോൾ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തേഭ്യഃ പവിത്രമതുലം ത്വമേധി വരതോ മമ
നിനക്കു ഞാൻ എന്റെ അനുഗ്രഹമായി അത്യന്തം വിശുദ്ധവും അപരിമിതവുമായ പവിത്രത നൽകുന്നു.
തിസ്രഃ കോട്യോഽര്ധകോടീ ച സംതി തീര്ഥാനി കന്യകേ
മൂന്ന് കോടി യും അര കോടി യും തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, കന്യകേ.
താനി സര്വാണി തീര്ഥാനി ത്വത്തനൌ പ്രതിലോമ വൈ
ആ തിര്ഥങ്ങൾ എല്ലാം നിന്റെ ശരീരത്തിൽ മറുവശത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ വേധാഃ സാപി നിര്ധൂതകല്മഷാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സ്രഷ്ടാവ് അപ്രത്യക്ഷനായി; അവളും പാപങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ടു ശുദ്ധയായി.
കദാചിത്താം സമാലോക്യ ഖേലംതീമുടജാജിരേ
ഒരു ദിവസം, അവളെ കുടിലത്തിന്റെ പുരത്തു കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു—
ക്രീതഃ സ്വരൂപസംപത്ത്യാ ത്വയാഹം ദേഹി മേ രഹഃ
നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലും രൂപത്തിലും ആകർഷിതനായി ഞാൻ; എനിക്ക് നിന്റെ സാന്നിധ്യം നൽകണം.
നിതരാം ബാധതേ കാമസ്ത്വത്കൃതേ മാം സുലോചനേ
നിന്റെ കണ്മണിയേ, നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹം എന്നെ അതിയായി വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
ഉവാച സാ പിതാ ദാതാ തം പ്രാര്ഥയ സുദുര്മതേ 4.2.59.
അവളുടെ അച്ഛൻ, ദാനിയായവൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അവളെ അപേക്ഷിക്കൂ, ബുദ്ധിഹീനാ.'
നിശമ്യേതി വചോ ധര്മോ ഭാവിനോര്ഥസ്യ ഗൌരവാത്
ഇതൊക്കെ കേട്ട ധർമ്മൻ, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതിന്റെ മഹത്വം മാനിച്ച്—
ഗാംധര്വേണ വിവാഹേന കുരു മേ ത്വം സമീഹിതമ്
ഗാന്ധർവ വിവാഹം വഴി എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റണം.
ഇതി നിര്ബംധവദ്വാക്യം സാ നിശമ്യ കുമാരികാ
ഇങ്ങനെ ആവേശപൂർവ്വം പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ആ പെൺകുട്ടി കേട്ടപ്പോൾ—
അരേ ജഡമതേ മാ ത്വം പുനര്ബ്രൂഹീതി യാഹ്യതഃ
'അറിയാത്തവനേ, ഇങ്ങനെ വീണ്ടും പറയരുത്; ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ!'
തതഃ ശശാപ തം ബാലാ പ്രബലാ തപസോ ബലാത്
അപ്പോൾ ആ ബാലിക തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവനെ ശപിച്ചു.
ഇതി ശപ്തസ്തയാ സോഥ താം ശശാപ ക്രുധാന്വിതഃ
അവളാൽ ശപിക്കപ്പെട്ട അവൻ, കോപത്തോടെ അവളെയും ശപിച്ചു.
അവിമുക്തേ മഹാക്ഷേത്രേ ഖ്യാതോ ധര്മനദോ മഹാന്
അവിമുക്തം എന്ന മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ ധർമ്മനദി എന്ന മഹാനദി പ്രസിദ്ധമാണ്.
സാപ്യാഹ പിതരം ത്രസ്താ സ്വശിലാത്വസ്യ കാരണമ്
ഭയപ്പെട്ട അവൾ, താൻ ശിലയായതിന്റെ കാരണം അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
മാ ഭൈഃ പുത്രി കരിഷ്യാമി തവ സര്വം ശുഭോദയമ്
'ഭയപ്പെടേണ്ട, മകളേ; ഞാൻ നിനക്കു എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാക്കും.'
ചംദ്രോദയമനുപ്രാപ്യ ദ്രവീഭൂതതനുസ്തതഃ 4.2.59.
ചന്ദ്രന്റെ ഉദയം കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ ശരീരം ദ്രവമായി മാറി.
മഹാപാപാംധതമസം കിരണാഖ്യാ തരംഗിണീ 4.2.59.
കിരണാ എന്ന തരംഗങ്ങളുള്ള നദി മഹാപാപങ്ങളുടെ ഇരുണ്ടത്വമാണ്.
ആദൌ ധര്മനദഃ പുണ്യോ മിശ്രിതോ ധൂതപാപയാ
ആദിയിൽ ധർമ്മനദി വിശുദ്ധമാണ്, പാപങ്ങൾ കഴുകിയവരുമായി കലർന്നിരിക്കുന്നു.
തതോപി മിലിതാഗത്യ കിരണാ രവിണൈധിതാ
അതിനുശേഷം, ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന് സൂര്യന്റെ ചൂടിൽ കിരണങ്ങൾ എത്തുന്നു.
സ്നാത്വാ പംചനദേ തീര്ഥേ കൃത്വാ ച പിതൃതര്പണമ് 4.2.59.
അഞ്ചു നദികളുടെ തീരത്ത് കുളിച്ച് പിതൃകർമ്മം നടത്തി,
പംചകൂര്ചേന പീതേന യാത്ര ശുദ്ധിരുദാഹൃതാ 4.2.59.
അഞ്ചു ദർഭാഗ്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കുടിച്ചാൽ യാത്രയുടെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
ബിംദുതീര്ഥേ നരോ ദത്ത്വാ കാംചനം കൃഷ്ണലോന്മിതമ് 4.2.59.
ബിന്ദുതീർത്ഥത്തിൽ, ഒരാൾ കറുത്ത ഇരുമ്പ് കൊണ്ടു തൂക്കിയ സ്വർണം ദാനം ചെയ്താൽ,
സ്കംദ ഉവാച ഇദാനീം കഥയിഷ്യാമി മാധവാവിഷ്കൃതിം പരാമ്
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞാൻ മാധവന്റെ പരമമായ അവതാരത്തെ കുറിച്ച് പറയും.