മുനയഃ സര്വ ഏവൈതേ യൂയം ശൃണുത മദ്വചഃ
മഹർഷിമാരെ, നിങ്ങളും ഇവിടെയുള്ള എല്ലാവരും എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
സാംപ്രതം മാമകോ യജ്ഞോ യുക്തഃ സ്യാന്മുനിസത്തമാഃ
മഹർഷിമാരെ, ഇപ്പോൾ എന്റെ യാഗം നടത്താൻ എല്ലാം തയ്യാറാണ്.
സാംപ്രതം കുരു തം യത്നാന്മാ വിലംബം വൃഥാ കൃഥാഃ
ഇപ്പോൾ തന്നെ അതു ശ്രദ്ധയോടെ നടത്തൂ; അനാവശ്യമായ താമസം വരുത്തരുത്.
അഗസ്ത്യ ഉവാച നാനാസംഭാരമധുരം കൃതസര്വസ്വദക്ഷിണമ്
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അതു പലവിധ സാമഗ്രികളാൽ രുചികരമായി ഒരുക്കിയതും, എല്ലാ ദക്ഷിണകളും പൂർണ്ണമായി നൽകിയതുമായിരുന്നു.
നാനാവിധേന ദാനേന മുനിസംതോഷഹര്ഷകൃത്
വിവിധ തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങൾ നൽകി, ആ രാജാവ് മുനിമാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
തേഷു വിശ്വേഷു യാതേഷു പൂജിതേഷു ഗൃഹാന്സ്വകാന് 2.8.4.
ആ ദേവന്മാരെ എല്ലാവരെയും യഥാവിധി പൂജിച്ച ശേഷം, അവർ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
തേന യജ്ഞേന വിധിവദ്വിഹിതേന നരേശ്വരഃ
അങ്ങോട്ട്, നിയമാനുസൃതമായി ആ യാഗം നടത്തിയത് കൊണ്ട്, മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായ രാജാവ്
തത്രാംതരേ സമഭ്യായാന്മുനിര്യമവതാം വരഃ
അവിടെ ആ സമയത്ത്, യമൻ എന്ന തപസ്സികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ എത്തി.
ദക്ഷിണാര്ഥം ഗുരോര്ദ്ധീമാന്പാവിതും തം നരേശ്വരമ്
ഗുരുവിന് വേണ്ടിയുള്ള ദക്ഷിണ വാങ്ങാനും, ആ രാജാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാനുമാണ് ആ ജ്ഞാനി അവിടെ വന്നത്.
മദ്ദക്ഷിണേതി ഗുരുണാ നിര്ബന്ധാദ്യാചിതോ രുഷാ രഘും ഭൂപാലതിലകം ദത്തസര്വസ്വദക്ഷിണമ്
‘എന്റെ ദക്ഷിണ തരിക’ എന്നു ഗുരു ആവശ്യമുറപ്പിച്ച് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ മുത്തായി രഘു തന്റെ എല്ലാ സ്വത്തും ദക്ഷിണയായി നൽകി.
തമാഗതമഭിപ്രേത്യ രഘുരാദരതസ്തദാ സപര്യ്യാസീത്തസ്യ സര്വാ മൃത്പാത്രവിഹിതക്രിയാ
അവൻ എത്തിയപ്പോൾ, രഘു ആദരപൂർവ്വം അവനെ സ്വീകരിച്ചു. മണ്ണ് പാത്രങ്ങളിൽ നിർവഹിച്ച എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അവനുവേണ്ടി ചെയ്തു.
പൂജാസംഭാരമാലോക്യ താദൃശം തം മുനീശ്വരഃ ഉവാച മധുരം വാക്യം വാക്യജ്ഞാനവിശാരദഃ
അങ്ങനെയുള്ള പൂജാസാമഗ്രികൾ കണ്ടു, വാക്കിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹാമുനി മധുരമായി പറഞ്ഞു.
ഗുര്വര്ഥാഹരണായൈവ ദത്തസര്വസ്വദക്ഷിണമ്
ഗുരുവിന്റെ ദക്ഷിണയ്ക്കായി രഘു തന്റെ എല്ലാ സ്വത്തും നൽകിയിരുന്നു.
ക്ഷണം ധ്യാത്വാഽബ്രവീദേനം വിനയാദ്വിഹിതാംജലിഃ
ഒരു നിമിഷം ധ്യാനം ചെയ്ത്, വിനയപൂർവ്വം കൈകൂപ്പി അവനോട് പറഞ്ഞു.
യാവദ്യതിഷ്യേ ഭഗവന്ഭവദര്ഥാര്ഥമുച്ചകൈഃ ।। 2.8.4.
ഭഗവനേ, എനിക്ക് കഴിയുന്നത്ര ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കാര്യത്തിനായി മുഴുവൻ ശ്രമിക്കും.
പ്രതസ്ഥേ ച രഘുസ്തത്ര കുബേരവിജിഗീഷയാ
അതിനുശേഷം രഘു, കുബേരനെ ജയിക്കാൻ മനസ്സോടെ അവിടെ പുറപ്പെട്ടു.
തമായാംതം കുബേരോഽഥ വിജ്ഞാപ്യ വചനോദിതൈഃ
അവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, വാക്കുകൾ വഴി അറിയിച്ച കുബേരൻ അതു മനസ്സിലാക്കി.
സ്വര്ണവൃഷ്ടിരഭൂദ്യത്ര സാ സ്വര്ണഖനിരുത്തമാ
അവിടെ സ്വർണ്ണമഴ പെയ്തു; അതാണ് ഏറ്റവും മികച്ച സ്വർണ്ണഖനി.
തസ്മൈ സമര്പയാമാസ താം രഘുഃ ഖനിമുത്തമാമ്
രഘു ആ ഉത്തമമായ ഖനി അവനു സമർപ്പിച്ചു.
രാജ്ഞേ നിവേദയാമാസ സര്വമന്യദ്ഗുണാധികഃ
മറ്റെല്ലാം ഗുണത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമായത് രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു.
ഇയം സ്വര്ണഖനിസ്തൂര്ണം മനോഭീഷ്ടഫലപ്രദാ
ഈ സ്വർണ്ണഖനി മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം വേഗത്തിൽ നൽകുന്നു.
ഭൂയാദത്ര പരം തീര്ഥം സര്വപാപഹരം സദാ
ഇവിടെ എപ്പോഴും പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ഉത്തമമായ തീർത്ഥം നിലനില്ക്കട്ടെ.
വൈശാഖേ ശുക്ലദ്വാദശ്യാം യാത്രാ സാംവത്സരീ സ്മൃതാ
വൈശാഖം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം തിയ്യതിയാണ് ആ വാർഷിക ഉത്സവം ആചരിക്കുന്നത്.
പ്രതസ്ഥേ നിജകാര്യാര്ഥേ ഗുരോരാശ്രമമുത്സുകഃ
തന്റെ കാര്യത്തിനായി ഉത്സുകനായി അവൻ ഗുരുവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
രാജാ സ കൃതകൃത്യോഽഥ ശേഷം സംഗൃഹ്യ തദ്ധനമ് 2.8.4.
രാജാവ് തന്റെ കടമ പൂർത്തിയാക്കി ശേഷിച്ച ധനം ഒത്തുചേർത്തു.
ഏവം സ്വര്ണഖനേര്ജാതം മാഹാത്മ്യം ച മുനീശ്വരാത്
ഇങ്ങനെ സ്വർണ്ണഖനിയുടെ മഹത്വം മഹർഷി വെളിപ്പെടുത്തി.
വിശ്വാമിത്രോ നിജം ശിഷ്യം കൌത്സം ക്രോധേന താദൃശമ്
വിശ്വാമിത്രൻ അത്രയും കോപത്തോടെ തന്റെ ശിഷ്യനായ കൗത്സനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ദുഷ്പ്രാപ്യമര്ഥം യത്നേന ബഹു പ്രാര്ഥിതവാംസ്തദാ
അപ്പോൾ അവൻ പ്രയത്നപൂർവം ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള വസ്തു പലതവണ അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
വിശ്വാമിത്രോ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ സ ദിവ്യജ്ഞാനലോചനഃ
ദിവ്യജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ള മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനനായ വിശ്വാമിത്രൻ,
നിജാശ്രമേ തപോ ദുര്ഗം ചകാര പ്രയതോ വ്രതീ
തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഭക്തിയോടെ കഠിനതപസ്സു ആചരിച്ചു.