സംപ്രാപ്യ പുണ്യസംഭാരൈഃ പ്രാജ്ഞോ വാരാണസീം പുരീമ്
പുണ്യസഞ്ചയത്തോടെ ബുദ്ധിമാനായവൻ വാരാണസി നഗരത്തിലെത്തിച്ചു.
അതഃ പ്രതികൃതിഃ സ്വീയാ തത്ര കാശ്യാം മുരാരിണാ 4.2.58.
അതുകൊണ്ട് മുരാരിയെന്ന ദൈവം അവന്റെ സ്വരൂപം കാശിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
കിംചിത്കാശ്യാ ഉദീച്യാം ച ഗത്വാ ദേവേന ചക്രിണാ
കാശിയുടെ വടക്കുഭാഗത്തേക്ക് ദിശാക്രമത്തിൽ ചക്രധാരി ദൈവം പോയി.
തതസ്തു സൌഗതം രൂപം ശിശ്രായ ശ്രീപതിഃ സ്വയമ്
അപ്പോൾ ശ്രീപതി സ്വയം ബൗദ്ധരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
ശ്രീഃ പരിവ്രാജികാ ജാതാ നിതരാം സുഭഗാകൃതിഃ
ശ്രീ വളരെ മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ പരിവ്രാജികയായി ജനിച്ചു.
വിശ്വയോനിം ജഗദ്ധാത്രീം ന്യസ്തഹസ്താഗ്രപുസ്തകാമ്
ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ അവൾ കൈക്കരത്തിൽ പുസ്തകം പിടിച്ച് നിന്നു.
അത്യദ്ഭുത മഹാപ്രാജ്ഞോ നിഃസ്പൃഹഃ സര്വവസ്തുഷു
അത്യന്തം അത്ഭുതകരനും മഹാപണ്ഡിതനും എല്ലാത്തിലും ആസക്തിയില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു.
അപൃച്ഛത്പരമം ധര്മം സംസാരവിനിമോചകമ്
സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന പരമധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ ചോദിച്ചു.
ധര്മാര്ഥശാസ്ത്രകുശലം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനശാലിനമ്
ധർമ്മവും അർത്ഥവും സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണനും ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഉള്ളവനുമായിരുന്നു.
സ്തംഭനോച്ചാടനാകൃഷ്ടി വശീകര്മാദികോവിദമ്
നിലവിലാക്കൽ, പുറന്തള്ളൽ, ആകർഷണം, വശീകരണം തുടങ്ങിയ കലകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു.
പീതതദ്ഗീതപീയൂഷ മൃഗപൂഗൈരുപാസിതമ്
അവന്റെ ഗീതത്തിന്റെ അമൃതം കുടിച്ച Hirsch-കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവനെ ആരാധിച്ചു.
വൃക്ഷൈരപി പതത്പുഷ്പച്ഛലൈഃകൃതസമര്ചനമ് 4.2.58.
മരങ്ങളും പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞ് അവനെ ആദരിച്ചു.
ശിഷ്യം വിനയകീര്തിം തം മഹാവിനയഭൂഷണമ്
വിനയകീർത്തി എന്ന ശിഷ്യൻ മഹാവിനയഗുണം അലങ്കരിച്ചവനായിരുന്നു.
അനാദിസിദ്ധഃ സംസാരഃ കര്തൃകര്മവിവര്ജിതഃ
സംസാരം ആദിയില്ലാത്തതും, സിദ്ധമായതും, കര്ത്താവും കര്മ്മവും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
ബ്രഹ്മാദിസ്തംബപര്യംതം യാവദ്ദേഹനിബംധനമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് തൂണുകൾ വരെ, ശരീരബന്ധം വരെയുള്ളവയെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
യദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാദ്യാസ്തഥാഖ്യാ ദേഹിനാമിമാഃ
ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ തുടങ്ങിയവരും, ഈ ശരീരധാരികളും അങ്ങനെ തന്നെ.
ദേഹോ യഥാ സ്മദാദീനാം സ്വകാലേന വിലീയതേ
എനിക്ക്യും മറ്റുള്ളവർക്കും ഉള്ള ശരീരം സമയമാകുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
വിചാര്യമാണേ ദേഹേസ്മിന്നകിംചിദധികം ക്വചിത്
ഈ ശരീരം പരിശോധിച്ചാൽ, അതിൽ എവിടെയും അധികം ഒന്നുമില്ലെന്ന് കാണാം.
നിജാഹാരപരീമാണം പ്രാപ്യ സര്വോപി ദേഹഭൃത്
ഓരോ ജീവനും തനിക്കാവശ്യമായ അളവിൽ മാത്രം ആഹാരം ലഭിക്കുന്നു.
യഥാ വിതൃഷിതാഃ സ്യാമ പീത്വാ പേയം മുദാ വയമ്
നമുക്ക് സന്തോഷത്തോടെ കുടിക്കാൻ ഉള്ളത് കുടിച്ചാൽ ദാഹം മാറുന്നതുപോലെ,
സംതു നാര്യഃ സഹസ്രാണി രൂപലാവണ്യഭൂമയഃ 4.2.58.
ആകട്ടെ, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ സൌന്ദര്യത്തിന്റെയും ആകർഷണത്തിന്റെയും ഉറവിടങ്ങളായി ഉണ്ടാകട്ടെ.
അശ്വാഃ പരഃ ശതാഃ സംതു സംത്വനേകേപ്യനേകഷാഃ
നൂറ്റാണ്ടുകണക്കിന് ഉത്തമ കുതിരകളും, പലതരം കുതിരകളും ഉണ്ടാകട്ടെ.
പര്യംകശായിനാം സ്വാപേ സുഖം യദുപപദ്യതേ
പലിശയിലിരുത്തി ഉറങ്ങുന്നവർക്കു ലഭിക്കുന്ന സന്തോഷം,
യഥൈവ മരണാദ്ഭീതിരസ്മദാദി വപുഷ്മതാമ്
എനിക്ക്യും മറ്റുള്ളവർക്കും ശരീരം ഉള്ളവർക്കു മരണമെന്ന ഭയം എങ്ങനെ ഉണ്ടോ,
സര്വേതനുഭൃതസ്തുല്യാ യദി ബുദ്ധ്യാ വിചാര്യതേ
ബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ചാൽ, എല്ലാ ജീവികളും ഒരുപോലെയാണ്.
ധര്മോ ജീവദയാ തുല്യോ ന ക്വാപി ജഗതീതലേ
ജീവികൾക്ക് കരുണ കാണിക്കുന്നത് തന്നെ സത്യമായ ധർമ്മം; ഭൂമിയിൽ ഇതിന് സമം ഒന്നുമില്ല.
ഏകസ്മിന്രക്ഷിതേ ജീവേ ത്രൈലോക്യം രക്ഷിതം ഭവേത്
ഒരു ജീവിയെ പോലും സംരക്ഷിച്ചാൽ, മൂന്നു ലോകവും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതാകും.
അഹിംസാ പരമോ ധര്മ ഇഹോക്തഃ പൂര്വസൂരിഭിഃ
പഴയ മഹർഷിമാർ ഇവിടെ അഹിംസയെ തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ന ഹിംസാ സദൃശം പാപം ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
ചലിക്കുന്നതിലും അചലമായതിലും മൂന്നു ലോകത്തും അഹിംസയെപ്പോലെയുള്ള പാപം ഒന്നുമില്ല.
സംതി ദാനാന്യനേകാനി കിം തൈസ്തുച്ഛ ഫലപ്രദൈഃ
വിവിധ തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങൾ ഉണ്ട്, പക്ഷേ ഫലം ഇല്ലാത്തവയ്ക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?