തീര്ഥം ലക്ഷ്മീനൃസിംഹാഖ്യം ഗോപിഗോവിംദ ദക്ഷിണേ
ഗോപിഗോവിന്ദന്റെ തെക്കോട്ട് ലക്ഷ്മീനരസിംഹം എന്നു പേരുള്ള തീർഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തദഗ്രേ ശേഷതീര്ഥം ച ശേഷമാധവസന്നിധൌ
അതിനുമുമ്പിൽ ശേഷതീർഥവും, ശേഷമാധവന്റെ സമീപത്താണ് അത്.
ശംഖമാധവതീര്ഥം ച തദവാച്യാം സുനിര്മലമ് 4.2.58.
അവിടെ ശംഖമാധവതീർഥവും ഉണ്ട്, അതു വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിശുദ്ധതീർഥമാണ്.
തദഗ്രേ ച ഹയഗ്രീവം തീര്ഥം പരമപാവനമ്
അതിനുമുമ്പിൽ ഹയഗ്രീവതീർഥം ഉണ്ട്, അതി വിശുദ്ധവും പവിത്രവുമാണ്.
പിംഡം ച തത്ര നിര്വാപ്യ ഹയഗ്രീവസ്യ സന്നിധൌ ഹായഗ്രീവീം ശ്രിയം പ്രാപ്യ സമുച്യേത സപൂര്വജഃ
അവിടെ ഹയഗ്രീവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ, ഹയഗ്രീവന്റെ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ച്, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം മോക്ഷം നേടാം.
ഭൂമൌ തിലാംതരായാം യത്തത്ര തീര്ഥാന്യനേശഃ
ഭൂമിയിൽ എള്ള് വയലുകൾക്കിടയിൽ അനേകം തീർഥങ്ങൾ അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഉദ്ദിഷ്ടാനാം തു തീര്ഥാനാമേതേഷാം കലശോദ്ഭവ ഇദാനീം പ്രസ്തുതം വിപ്ര ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേഗ്രതഃ
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ തീർഥങ്ങൾ എല്ലാം കലശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്. ഇപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ അവയെ ക്രമമായി വിശദീകരിക്കും, കേൾക്കൂ.
തസ്യാം മൂര്തൌ സമാവേശ്യ കൈശവ്യാമഥ കേശവഃ
അപ്പോൾ കേശവൻ ആ പ്രതിമയിൽ പ്രവേശിച്ച് കൈശവ്യ എന്ന രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
ക്വ നിര്ഗതം ച ഹരിണാ പ്രാപ്യ കാശീം ഷഡാനന
ഹരിയും എങ്ങോട്ട് പോയി, ഹരിക്ക് എങ്ങനെ കാശി എത്താനായി, ആറുമുഖനേ?
ബ്രുവേ തത്കാരണമിതി ക്ഷണമാത്രം നിശാമയ
ഇതിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയാം; ഒരു ക്ഷണം ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സംപ്രാപ്യ പുണ്യസംഭാരൈഃ പ്രാജ്ഞോ വാരാണസീം പുരീമ്
പുണ്യസഞ്ചയത്തോടെ ബുദ്ധിമാനായവൻ വാരാണസി നഗരത്തിലെത്തിച്ചു.
അതഃ പ്രതികൃതിഃ സ്വീയാ തത്ര കാശ്യാം മുരാരിണാ 4.2.58.
അതുകൊണ്ട് മുരാരിയെന്ന ദൈവം അവന്റെ സ്വരൂപം കാശിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
കിംചിത്കാശ്യാ ഉദീച്യാം ച ഗത്വാ ദേവേന ചക്രിണാ
കാശിയുടെ വടക്കുഭാഗത്തേക്ക് ദിശാക്രമത്തിൽ ചക്രധാരി ദൈവം പോയി.
തതസ്തു സൌഗതം രൂപം ശിശ്രായ ശ്രീപതിഃ സ്വയമ്
അപ്പോൾ ശ്രീപതി സ്വയം ബൗദ്ധരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
ശ്രീഃ പരിവ്രാജികാ ജാതാ നിതരാം സുഭഗാകൃതിഃ
ശ്രീ വളരെ മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ പരിവ്രാജികയായി ജനിച്ചു.
വിശ്വയോനിം ജഗദ്ധാത്രീം ന്യസ്തഹസ്താഗ്രപുസ്തകാമ്
ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ അവൾ കൈക്കരത്തിൽ പുസ്തകം പിടിച്ച് നിന്നു.
അത്യദ്ഭുത മഹാപ്രാജ്ഞോ നിഃസ്പൃഹഃ സര്വവസ്തുഷു
അത്യന്തം അത്ഭുതകരനും മഹാപണ്ഡിതനും എല്ലാത്തിലും ആസക്തിയില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു.
അപൃച്ഛത്പരമം ധര്മം സംസാരവിനിമോചകമ്
സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന പരമധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ ചോദിച്ചു.
ധര്മാര്ഥശാസ്ത്രകുശലം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനശാലിനമ്
ധർമ്മവും അർത്ഥവും സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണനും ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഉള്ളവനുമായിരുന്നു.
സ്തംഭനോച്ചാടനാകൃഷ്ടി വശീകര്മാദികോവിദമ്
നിലവിലാക്കൽ, പുറന്തള്ളൽ, ആകർഷണം, വശീകരണം തുടങ്ങിയ കലകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു.
പീതതദ്ഗീതപീയൂഷ മൃഗപൂഗൈരുപാസിതമ്
അവന്റെ ഗീതത്തിന്റെ അമൃതം കുടിച്ച Hirsch-കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവനെ ആരാധിച്ചു.
വൃക്ഷൈരപി പതത്പുഷ്പച്ഛലൈഃകൃതസമര്ചനമ് 4.2.58.
മരങ്ങളും പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞ് അവനെ ആദരിച്ചു.
ശിഷ്യം വിനയകീര്തിം തം മഹാവിനയഭൂഷണമ്
വിനയകീർത്തി എന്ന ശിഷ്യൻ മഹാവിനയഗുണം അലങ്കരിച്ചവനായിരുന്നു.
അനാദിസിദ്ധഃ സംസാരഃ കര്തൃകര്മവിവര്ജിതഃ
സംസാരം ആദിയില്ലാത്തതും, സിദ്ധമായതും, കര്ത്താവും കര്മ്മവും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
ബ്രഹ്മാദിസ്തംബപര്യംതം യാവദ്ദേഹനിബംധനമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് തൂണുകൾ വരെ, ശരീരബന്ധം വരെയുള്ളവയെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
യദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാദ്യാസ്തഥാഖ്യാ ദേഹിനാമിമാഃ
ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ തുടങ്ങിയവരും, ഈ ശരീരധാരികളും അങ്ങനെ തന്നെ.
ദേഹോ യഥാ സ്മദാദീനാം സ്വകാലേന വിലീയതേ
എനിക്ക്യും മറ്റുള്ളവർക്കും ഉള്ള ശരീരം സമയമാകുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
വിചാര്യമാണേ ദേഹേസ്മിന്നകിംചിദധികം ക്വചിത്
ഈ ശരീരം പരിശോധിച്ചാൽ, അതിൽ എവിടെയും അധികം ഒന്നുമില്ലെന്ന് കാണാം.
നിജാഹാരപരീമാണം പ്രാപ്യ സര്വോപി ദേഹഭൃത്
ഓരോ ജീവനും തനിക്കാവശ്യമായ അളവിൽ മാത്രം ആഹാരം ലഭിക്കുന്നു.
യഥാ വിതൃഷിതാഃ സ്യാമ പീത്വാ പേയം മുദാ വയമ്
നമുക്ക് സന്തോഷത്തോടെ കുടിക്കാൻ ഉള്ളത് കുടിച്ചാൽ ദാഹം മാറുന്നതുപോലെ,