യഃ കുര്യാത്പ്രാതരുത്ഥായ നമസ്കാരം ദിനേദിനേ
പ്രതിദിനം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ആരെങ്കിലും വിനയത്തോടെ നമസ്കാരം ചെയ്താൽ,
അരുണാദിത്യമാഹാത്മ്യം യഃ ശ്രോഷ്യതി നരോത്തമഃ
നല്ലവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആരെങ്കിലും അരുണാദിത്യന്റെ മഹത്വം കേട്ടാൽ,
സ്കംദ ഉവാച യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ നരോ നോ ദുഷ്കൃതം ഭജേത്
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഇത് കേൾക്കുന്നതു മാത്രം മതിയാവുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടില്ല.
പുരാത്ര വൃദ്ധഹാരീതോ വാരാണസ്യാം മഹാതപാഃ
പഴയകാലത്ത് വാരാണസിയിൽ വൃദ്ധനായ ഹാരിതമുനി വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
മൂര്തിം സംസ്ഥാപ്യ ശുഭദാം ഭാസ്വതഃ ശുഭലക്ഷണാമ്
അവൻ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള പ്രകാശവാന്റെ ശുഭമായ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.
തുഷ്ടസ്തസ്മൈ വരം പ്രാദാദ്ബ്രധ്നോ വൃദ്ധതപസ്വിനേ 4.2.51.
സന്തോഷംകൊണ്ട് പ്രകാശവാൻ ആ വൃദ്ധമുനിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകി.
സോഥ പ്രസന്നാദ്ദ്യുമണേരവൃണീത വരം മുനിഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ആ മുനി സൂര്യദേവനോട് ഒരു അനുഗ്രഹം ചോദിച്ചു.
തപഃകരണ സാമര്ഥ്യം സ്ഥവിരസ്യ ന മേ യതഃ
വയസ്സായതുകൊണ്ട് എനിക്കു ഇനി തപസ്സു ചെയ്യാൻ ശേഷിയില്ല.
തപ ഏവ പരോ ധര്മസ്തപ ഏവ പരം വസു
തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം; തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്.
ഋതേന തപസഃ ക്വാപി ലഭ്യാ ഐശ്വര്യസംപദഃ
സത്യവും തപസ്സും കൊണ്ടാണ് ഒരിക്കൽ ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നത്.
തതസ്തപശ്ചരിഷ്യാമി ലോകദ്വയമഹത്ത്വദമ്
അതിനാൽ ഇരുവായ്പ്പും മഹത്വം നൽകുന്ന തപസ്സിൽ ഞാൻ ഏർപ്പെടും.
ധിഗ്ജരാംപ്രാണിനാമത്ര യയാ സര്വോ വിരജ്യതി
ജീവജാലങ്ങളിൽ വൃദ്ധാവസ്ഥയെ എന്തിനാണ്? അതുകൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും വിരക്തി വരുന്നു.
വരം മരണമേവാസ്തു മാ ജരാസ്ത്വതിശോച്യകൃത്
മരണം തന്നെയാണ് നല്ലത്; വയസ്സായിത്തീരുന്നത് അതിലധികം ദുഃഖം കൊണ്ടുവരുന്നു.
കാംക്ഷംതി ദീര്ഘതപസേ ചിരമായുര്ജിതേംദ്രിയാഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവർ ദീർഘായുസ് ആഗ്രഹിച്ച് കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
വൃദ്ധസ്യവാര്ധകം ബ്രധ്നസ്തത്ക്ഷണാദപഹൃത്യ വൈ
വയസ്സായവരിൽ വൃദ്ധാവസ്ഥ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
ഏവം സ വൃദ്ധഹാരീതോ വാരാണസ്യാം മഹാമുനിഃ 4.2.51.
അങ്ങനെ വൃദ്ധതയെ അകറ്റുന്ന മഹാമുനിയായ ഹാരീതൻ വാരാണസിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃദ്ധേനാരാധിതോ യസ്മാദ്ധാരീതേന തപസ്വിനാ
വയസ്സായവർ ഹാരീതൻ എന്ന തപസ്വിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ,
വൃദ്ധാദിത്യം സമാരാധ്യ വാരാണസ്യാം ഘടോദ്ഭവ
ഘടോദ്ഭവ, വാരാണസിയിൽ വൃദ്ധാദിത്യനെ ആരാധിച്ചശേഷം,
വൃദ്ധാദിത്യം നമസ്കൃത്യ വാരാണസ്യാ രവൌ നരഃ
വാരാണസിയിൽ വൃദ്ധാദിത്യനായ സൂര്യനെ നമസ്കരിച്ചാൽ,
യഥാ തു കേശവം പ്രാപ്യ സവിതാ ജ്ഞാനമാപ്തവാന്
സവിതാവ് കേശവനെ പ്രാപിച്ച് ജ്ഞാനം നേടിയതുപോലെ,
വ്യോമ്നി സംചരമാണേന സപ്താശ്വേനാദികേശവഃ
എഴുപത് കുതിരകളുമായി ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന കേശവൻ,
കൌതുകാദിവ ഉത്തീര്യ ഹരേ രവിരുപാവിശത്
ആശ്ചര്യത്തോടെ അതിജീവിച്ച് ഹരി സൂര്യനിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രതീക്ഷമാണോവസരം കിംചിത്പ്രഷ്ടുമനാ ഹരിമ്
ഹരിയെ കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കാനായി, യോജിച്ച സമയം കാത്തുനിന്നു.
സ്വാഗതം തേ ഹരിഃ പ്രാഹ ബഹുമാനപുരഃസരമ്
ഹരി വലിയ ആദരവോടെ, 'സ്വാഗതം' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥാവസരമാലോക്യ ലോകചക്ഷുരധോക്ഷജമ്
ശരിയായ അവസരം കണ്ടു, ലോകത്തിന്റെ കണ്ണായവൻ പരമാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
തവാപി പൂജ്യഃ കോപ്യസ്തി ജഗത്പൂജ്യാത്ര മാധവ ।। 4.2.51.
മാധവ, ഈ ലോകത്തിൽ നിന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ആരാധനാർഹനായവൻ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടോ?
ത്വത്തശ്ചാവിര്ഭവേദേതത്ത്വയി സര്വം പ്രലീയതേ
എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, എല്ലാം നിന്നിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു.
ഇത്യാശ്ചര്യം സമാലോക്യ പ്രാപ്തോസ്മ്യത്ര തവാംതികമ്
ഈ അത്ഭുതം കണ്ടു ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
ഇതി ശ്രുത്വാ ഹൃഷീകേശഃ സഹസ്രാംശോരുദീരിതമ്
സഹസ്രകിരണനായവൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട് ഹൃഷീകേശൻ—
ഏക ഏവ ഹി പൂജ്യോത്ര സര്വകാരണകാരണമ്
ഇവിടെ സകലകാരണങ്ങളുടെ കാരണമായ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് സത്യത്തിൽ ആരാധനാർഹൻ.