കൌശികോ രാജ്യമാപ്യാപി ശ്രേഷ്ഠത്വാത്പക്ഷിണാം മുനേ
കൗശികന് രാജ്യം നേടിയ ശേഷം പക്ഷികളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനായി, മുനിയേ.
ക്രൂരാക്ഷോയം ദിവാംധോയം സദാ വക്രനഖസ്ത്വസൌ
അവന് ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളും, പകലില് കാഴ്ചയില്ലാത്തതും, എപ്പോഴും വളഞ്ഞ നഖങ്ങളുമാണ്.
ഇത്ഥം തസ്യ ഗുണഗ്രാമാന്വികഥ്യ ബഹുശഃ ഖഗാഃ
ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഗുണങ്ങളെ പലതവണ പറഞ്ഞ്, പക്ഷികള്—
കൌശികേഥ തഥാവൃത്തേ പുത്രവീക്ഷണലാലസാ
അങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോള് കൗശികന് തന്റെ മക്കളെ കാണാന് അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചു.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു പ്രസ്ഫോട്യ ഘടസംഭവ
ആയിരം വര്ഷം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് മുട്ട പൊട്ടി പുറത്തുവന്നു.
താവത്സര്വാണി ഗാത്രാണി തസ്യാതിമഹസഃ ശിശോഃ 4.2.51.
അപ്പോള് അതി ശക്തിയുള്ള ആ കുഞ്ഞിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അംഡാന്നിര്ഗതമാത്രേണ ക്രോധാരുണമുഖശ്രിയാ
മുട്ടയില് നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ഉടനെ, അവന്റെ മുഖം ക്രോധം നിറഞ്ഞ ചുവപ്പില് തിളങ്ങി.
ജനയിത്രി ത്വയാ ദൃഷ്ട്വാ കാദ്രവേയാന്സ്വലീലയാ
ജനനദായിനിയായ അമ്മേ, നീ കളിയായി കദ്രുവിന്റെ മക്കളെ കണ്ടു.
തദനിഷ്പന്ന സര്വാംഗഃ ശപാമി ത്വാ വിഹംഗമേ
അവന്റെ ശരീരം പൂര്ണ്ണമായി രൂപം കൊണ്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാല്, പക്ഷിയേ, ഞാന് നിന്നെ ശപിക്കുന്നു.
വേപമാനാഥ തച്ഛാപാദിദം പ്രോവാച പക്ഷിണീ
ആ ശാപം കേട്ട് വിറച്ച്, ആ പക്ഷി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അംഡം തൃതീയം മാ ഭിംധി ഹ്യനിഷ്പന്നം മമേവ ഹി
മൂന്നാമത്തെ മുട്ട പൊട്ടിക്കരുത്; അത് ഇപ്പോഴും പൂര്ണ്ണമായിട്ടില്ല, അത് എനിക്ക് മാത്രം ആണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ സോരുണോഗച്ഛദുഡ്ഡീയാനംദകാനനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവള് ദുഃഖത്തോടെ ആനന്ദവനം വിട്ടുപോയി.
ഏതത്തേ പൃച്ഛതഃ ഖ്യാതം വിനതാ ദാസ്യകാരണമ്
നീ ചോദിച്ച ഈ കാര്യം, വിനതയുടെ ദാസ്യത്തിന് കാരണമാണെന്നു പ്രശസ്തമാണ്.
അനൂരുത്വാദനൂരുര്യോരുണഃ ക്രോധാരുണോ യതഃ
ക്രോധം നിറഞ്ഞ ചുവപ്പിന്റെ പേരില് അവനെ അനുരു എന്നു വിളിക്കുന്നു; അതാണ് അവന്റെ പേര്.
സോപി പ്രസന്നോ ദത്ത്വാഥ വരാംസ്തസ്മാ അനൂരവേ
അവനും സന്തോഷത്തോടെ അനൂരുവിന് അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി.
തിഷ്ഠാനൂരോ മമ രഥേ സദൈവ വിനതാത്മജ 4.2.51.
വിനതയുടെ മകനായ അനൂരുവേ, നീ എപ്പോഴും എന്റെ രഥത്തിൽ ഇരിക്കണം.
അത്ര ത്വത്സ്ഥാപിതാം മൂര്തിം യേ ഭജിഷ്യംതി മാനവാഃ
നീ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ച പ്രതിമയെ ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ,
യേര്ചയിഷ്യംതി സതതമരുണാദിത്യസംജ്ഞകമ്
അരുണാദിത്യ എന്ന പേരിലുള്ളവനെ ആരെങ്കിലും നിരന്തരം ആദരിച്ചാൽ,
വ്യാധിഭിര്നാഭിഭൂയംതേ നോ പസര്ഗൈശ്ച കൈശ്ചന
അവരെ രോഗങ്ങളും മറ്റേതെങ്കിലും ദുരന്തങ്ങളും കീഴടക്കില്ല.
അഥ സ്യംദനമാരോപ്യ നീതവാനരുണം രവിഃ
പിന്നീട് രവി അരുണനെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി കൊണ്ടുപോയി.
യഃ കുര്യാത്പ്രാതരുത്ഥായ നമസ്കാരം ദിനേദിനേ
പ്രതിദിനം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ആരെങ്കിലും വിനയത്തോടെ നമസ്കാരം ചെയ്താൽ,
അരുണാദിത്യമാഹാത്മ്യം യഃ ശ്രോഷ്യതി നരോത്തമഃ
നല്ലവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആരെങ്കിലും അരുണാദിത്യന്റെ മഹത്വം കേട്ടാൽ,
സ്കംദ ഉവാച യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ നരോ നോ ദുഷ്കൃതം ഭജേത്
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഇത് കേൾക്കുന്നതു മാത്രം മതിയാവുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടില്ല.
പുരാത്ര വൃദ്ധഹാരീതോ വാരാണസ്യാം മഹാതപാഃ
പഴയകാലത്ത് വാരാണസിയിൽ വൃദ്ധനായ ഹാരിതമുനി വലിയ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
മൂര്തിം സംസ്ഥാപ്യ ശുഭദാം ഭാസ്വതഃ ശുഭലക്ഷണാമ്
അവൻ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള പ്രകാശവാന്റെ ശുഭമായ ഒരു പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.
തുഷ്ടസ്തസ്മൈ വരം പ്രാദാദ്ബ്രധ്നോ വൃദ്ധതപസ്വിനേ 4.2.51.
സന്തോഷംകൊണ്ട് പ്രകാശവാൻ ആ വൃദ്ധമുനിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകി.
സോഥ പ്രസന്നാദ്ദ്യുമണേരവൃണീത വരം മുനിഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ആ മുനി സൂര്യദേവനോട് ഒരു അനുഗ്രഹം ചോദിച്ചു.
തപഃകരണ സാമര്ഥ്യം സ്ഥവിരസ്യ ന മേ യതഃ
വയസ്സായതുകൊണ്ട് എനിക്കു ഇനി തപസ്സു ചെയ്യാൻ ശേഷിയില്ല.
തപ ഏവ പരോ ധര്മസ്തപ ഏവ പരം വസു
തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം; തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്.
ഋതേന തപസഃ ക്വാപി ലഭ്യാ ഐശ്വര്യസംപദഃ
സത്യവും തപസ്സും കൊണ്ടാണ് ഒരിക്കൽ ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നത്.