അഥ തേഷു പ്രണഷ്ടേഷു ബുദ്ധ്യാ വിജ്ഞായ പക്ഷിരാട്
അവർ നശിച്ചപ്പോൾ, പക്ഷിരാജാവ് തന്റെ ബുദ്ധിയാൽ അതു മനസ്സിലാക്കി.
ശസ്ത്രാസ്ത്രോദ്യതപാണീംസ്താന്സുരാനാധൂയ സര്വശഃ
ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ഉയർത്തിയ ദേവന്മാരെ അവൻ മുഴുവൻ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
മനഃപവനവേഗേന ഭ്രമമാണം മഹാരയമ്
മനസ്സിന്റെ കാറ്റുപോലെയുള്ള വേഗത്തിൽ, മഹാശത്രുവിനെ അവൻ ചുറ്റിച്ചു.
ഉപോപവിശ്യ പക്ഷീംദ്രസ്തസ്യ യംത്രസ്യ നിര്ഭയഃ
പക്ഷിരാജാവ് ഭയമില്ലാതെ ആ യന്ത്രത്തിനരികിൽ ഇരുന്നു.
സ്പ്രഷ്ടും ന ലഭ്യതേ ചൈതദ്വാത്യാ ന പ്രഭവേദിഹ
ഇത് സ്പർശിക്കാൻ കഴിയില്ല; കാറ്റിനും ഇവിടെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ന ബലം പ്രഭവേദത്ര ന കിംചിദപി പൌരുഷമ്
ശക്തിക്കും, യാതൊരു ശ്രമത്തിനും ഇവിടെ വിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
യദി മേ ശംകരേ ഭക്തിര്നിര്ദ്വംദ്വാതീവ നിശ്ചലാ
എനിക്ക് ശങ്കരനോടുള്ള ഭക്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇരട്ടയില്ലാതെ അചഞ്ചലമാണെങ്കിൽ,
യദ്യഹം മാതൃഭക്തോസ്മി സ്വാമിനഃ ശംകരാദപി
ഞാൻ എന്റെ അമ്മയോടുള്ള ഭക്തിയിൽ, എന്റെ സ്വാമിയായ ശങ്കരനേക്കാൾ കൂടുതൽ ആണെങ്കിൽ,
ആത്മാര്ഥം നോദ്യമശ്ചായം ഹൃത്സ്ഥോ വേത്തീതി വിശ്വഗഃ
ഈ ശ്രമം എന്റെ സ്വാർത്ഥതക്കായല്ലെന്ന്, ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന സർവവ്യാപിയായവൻ അറിയുന്നു.
ജരിതൌ പിതരൌ യസ്യ ബാലാപത്യശ്ച യഃ പുമാന് 4.1.50.
ആളിന് വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളും ബാല്യവും സ്വന്തം ആണെങ്കിൽ,
തതഃ കൈടഭജിത്പ്രാഹ വൈനതേയം മുദാന്വിതഃ 4.1.50.
പിന്നീട് കൈടഭനെ ജയിച്ചശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ അവൻ വൈനതേയനോടു പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്ത്വാ സഹിതോ മാത്രാ വൈനതേയോ വിനിര്യയൌ 4.1.50.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വൈനതേയൻ അമ്മയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
വിശ്വേശാനുഗൃഹീതാനാം വിച്ഛിന്നാഖിലകര്മണാമ് 4.1.50.
വിശ്വേശ്വരന്റെ കൃപ ലഭിച്ചവർക്കു എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും വിച്ഛിന്നമാകുന്നു.
കാശ്യാം പ്രസന്നൌ സംജാതൌ ദേവൌ ശംകരഭാസ്കരൌ 4.1.50.
കാശിയിൽ പ്രകാശവും ദയയും നിറഞ്ഞ ശങ്കരനും ഭാസ്കരനും ദേവന്മാരായി ജനിച്ചു.
തസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ നരശ്ചിംതിതമാപ്നോതി നീരോഗോ ജായതേ ക്ഷണാത് ।। 4.1.50.
അവനെ കാണുന്നതു മാത്രം കൊണ്ട് മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു, ആഗ്രഹിച്ചതു നേടുകയും, ക്ഷണത്തിൽ രോഗമില്ലാതാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
നരഃ ശ്രുത്വൈതദാഖ്യാനം ഖഖോല്കാദിത്യസംഭവമ്
പക്ഷി, ഉല്ക, സൂര്യൻ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഈ കഥ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ
ശ്രീഗണേശായ നമഃ അഗസ്തിരുവാച പാര്വതീ ഹൃദയാനംദ സര്വജ്ഞാംഗഭവ പ്രഭോ
ശ്രീഗണേശന് വന്ദനം. അഗസ്ത്യന് പറഞ്ഞു: പാര്വതിയുടെ ഹൃദയത്തിന് സന്തോഷം നല്കുന്നവനേ, സകലജ്ഞാനത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ പ്രഭുവേ,
ദക്ഷ പ്രജാപതേഃ പുത്രീ കശ്യപസ്യ പരിഗ്രഹഃ
ദക്ഷപ്രജാപതിയുടെ മകളായവള് കശ്യപന്റെ ഭാര്യയായി.
തദപ്യഹം സമാഖ്യാമി നിശാമയ മഹാമതേ
ഇതും ഞാന് പറയാം; മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കു.
കദ്രൂരജീജനത്പുത്രാഞ്ശതം കശ്യപതഃ പുരാ
കദ്രു ഒരിക്കല് കശ്യപന് വേണ്ടി നൂറ് മക്കളെ പ്രസവിച്ചു.
കൌശികോ രാജ്യമാപ്യാപി ശ്രേഷ്ഠത്വാത്പക്ഷിണാം മുനേ
കൗശികന് രാജ്യം നേടിയ ശേഷം പക്ഷികളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനായി, മുനിയേ.
ക്രൂരാക്ഷോയം ദിവാംധോയം സദാ വക്രനഖസ്ത്വസൌ
അവന് ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളും, പകലില് കാഴ്ചയില്ലാത്തതും, എപ്പോഴും വളഞ്ഞ നഖങ്ങളുമാണ്.
ഇത്ഥം തസ്യ ഗുണഗ്രാമാന്വികഥ്യ ബഹുശഃ ഖഗാഃ
ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഗുണങ്ങളെ പലതവണ പറഞ്ഞ്, പക്ഷികള്—
കൌശികേഥ തഥാവൃത്തേ പുത്രവീക്ഷണലാലസാ
അങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോള് കൗശികന് തന്റെ മക്കളെ കാണാന് അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചു.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു പ്രസ്ഫോട്യ ഘടസംഭവ
ആയിരം വര്ഷം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് മുട്ട പൊട്ടി പുറത്തുവന്നു.
താവത്സര്വാണി ഗാത്രാണി തസ്യാതിമഹസഃ ശിശോഃ 4.2.51.
അപ്പോള് അതി ശക്തിയുള്ള ആ കുഞ്ഞിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അംഡാന്നിര്ഗതമാത്രേണ ക്രോധാരുണമുഖശ്രിയാ
മുട്ടയില് നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ഉടനെ, അവന്റെ മുഖം ക്രോധം നിറഞ്ഞ ചുവപ്പില് തിളങ്ങി.
ജനയിത്രി ത്വയാ ദൃഷ്ട്വാ കാദ്രവേയാന്സ്വലീലയാ
ജനനദായിനിയായ അമ്മേ, നീ കളിയായി കദ്രുവിന്റെ മക്കളെ കണ്ടു.
തദനിഷ്പന്ന സര്വാംഗഃ ശപാമി ത്വാ വിഹംഗമേ
അവന്റെ ശരീരം പൂര്ണ്ണമായി രൂപം കൊണ്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാല്, പക്ഷിയേ, ഞാന് നിന്നെ ശപിക്കുന്നു.
വേപമാനാഥ തച്ഛാപാദിദം പ്രോവാച പക്ഷിണീ
ആ ശാപം കേട്ട് വിറച്ച്, ആ പക്ഷി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.