തതഃ ശക്രഃ സമാഹൂയ വീതിഹോത്രം പുരഃസ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന വീതിഹോത്രനെ വിളിച്ചു.
ഹവ്യവാഹന യാ മൂര്തിസ്തവ തത്ര പ്രതിഷ്ഠിതാ
അഗ്നേ, അവിടെ നിന്റെ ആഹുതികൾ ഏറ്റെടുക്കുന്ന രൂപം സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.
സമാഗതായാം തന്മൂര്തൌ സര്വാനഷ്ടാഗ്രയഃ പ്രജാഃ
ആ രൂപത്തിൽ എല്ലാ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രധാന ജീവികളും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നപ്പോൾ,
പ്രജാസു ച വിരക്താസു രാജ്യകാമദുഘാസു വൈ
രാജ്യങ്ങൾ ലഭിക്കട്ടെ എന്നാഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങൾ അതിൽ നിന്ന് വിരക്തരായപ്പോൾ,
പ്രജാനാം രംജനാദ്രാജാ യേയം രൂഢിരുപാര്ജിതാ
ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് രാജാവ് ഈ സമ്പത്ത് രക്തസ്രാവത്തിലൂടെ സമ്പാദിക്കുന്നു.
പ്രജാവിരഹിതോ രാജാ കോശദുര്ഗബലാദിഭിഃ
ജനങ്ങളില്ലാത്ത രാജാവിന് ധനവും കോട്ടകളും സൈന്യവും ഉണ്ടെങ്കിലും,
ത്രിവര്ഗസാധനാഹേതുഃ പ്രാക്പ്രജൈവ മഹീപതേഃ
ഭൂമിപതിക്ക് മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാൻ ജനങ്ങളാണ് പ്രധാനമായ മാർഗം.
ക്ഷീണേ ത്രിവര്ഗേ സംക്ഷീണാ ഗതിര്ലോകദ്വയാത്മികാ ।। 4.1.43.
മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചാൽ, ഇരുവിശ്വങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴി കൂടി ക്ഷയിക്കും.
ഇതീംദ്രവചനാദ്വഹ്നിരഹ്നായ ക്ഷോണിമംഡലാത്
ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഗ്നി പകൽ സമയത്ത് ഭൂമിയുടെ വട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
നിന്യേ ന കേവലം ത്രേതാം ജാഠരാഗ്നിമപി പ്രഭുഃ
പ്രഭു യജ്ഞാഗ്നിയെ മാത്രമല്ല, ജഠരാഗ്നിയെയും എടുത്തു കൊണ്ടുപോയി.
വഹ്നൌ സ്വര്ലോകമാപന്നേ ജാതേ മധ്യംദിനേ നൃപഃ
അഗ്നി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി, ഉച്ചവേളയായപ്പോൾ, രാജാവേ,
മഹാനസാധികൃതയോ വേപമാനാസ്തതോ മുഹുഃ
പ്രധാന പാചകരും വീണ്ടും വീണ്ടും വിറയച്ച് നിന്നു.
സൂപകാരാ ഊചുഃ കിംചിദ്വിജ്ഞപ്തുകാമാഃ സ്മോപ്യകാംഡേരണപംഡിത
പാചകർ, ഒരു അപേക്ഷ അറിയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, 'രാജാക്കന്മാരിൽ പണ്ഡിതനായവനേ,' എന്ന് പറഞ്ഞു.
യദി വിശ്രുണയേദ്രാജന്ഭവാനഭയദക്ഷിണാമ്
'രാജാവേ, ഭയരഹിതത്വം ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുമെങ്കിൽ...'
ഭ്രൂസംജ്ഞയാകൃതാദേശാഃ പ്രശസ്താസ്യേനഭൂഭുജാ
രാജാവിന്റെ കണ്പാറയിലൊരു സൂചനകൊണ്ട് തന്നെ, എല്ലാവരും പ്രശംസിച്ച ആജ്ഞകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
ന ജാനീമോ വയം നാഥ ത്വത്പ്രതാപഭയാര്ദിതഃ
സ്വാമി, നിന്റെ മഹത്തായ തേജസ്സിൽ പേടി പിടിച്ചിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ. അതിനാൽ ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.
കൃശാനൌ കൃശതാം പ്രാപ്തേ കഥം പാകക്രിയാ ഭവേത്
അഗ്നി ക്ഷീണിച്ചാൽ, പാചകമെന്ന പ്രവർത്തി എങ്ങനെ നടക്കും?
പ്രഭോരാദേശമാസാദ്യ താമിഹൈവാനയാമഹേ 4.1.43.
പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ അവളെ ഉടൻ ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരാം.
ശ്രുത്വാംധസികവാക്യം സ മഹാസത്ത്വോ മഹാമതിഃ
അന്ധസികന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവും മഹാബുദ്ധിയും—
ക്ഷണം സംശീലയംസ്തത്ര ദദര്ശ തപസോബലാത്
അവിടെ ഒരു നിമിഷം തങ്ങിനിൽക്കുമ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ കണ്ടു—
അപ്യഹാസീദിതോലോകാജ്ജഗാമ ച സുരാലയമ്
അവൻ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി, ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി.
തേഷാമേവവിചാരാച്ച ഹാനിരേഷാ സുപര്വണാമ്
അവർക്കുള്ള വിവേകക്കുറവുകൊണ്ടാണ് ഈ നഷ്ടം സുപർണ്ണന്മാരെ ബാധിച്ചത്.
പിതാമഹേന മഹതോ ഗൌരവാത്പ്രതിപാദിതമ്
വലിയ ആദരവോടെ പിതാമഹൻ തന്നെയാണ് ഇത് പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
പൌരാഃ സമാഗതാ ദ്വാരി സഹ ജാനപദൈര്നരൈഃ
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ചേർന്ന് രാജധാനിയുടെ വാതിലിൽ കൂടി കൂടി.
ദത്ത്വോപദം യഥാര്ഹം തേ പ്രണേമുഃ ക്ഷോണിവജ്രിണമ്
അവർ യോജ്യമായ ഭേദങ്ങൾ നൽകി, വജ്രായുധധാരി രാജാവിന് വന്ദനം ചെയ്തു.
കേചിച്ച സമുദാ ദൃഷ്ട്യാ കേചിച്ച കരസംജ്ഞയാ
ചിലർ കണ്ണോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, ചിലർ കൈയൊന്നുയർത്തി സാദരം അറിയിച്ചു.
തേജിരേ ഭേജിരേ സര്വേ രത്നാര്ചിഃ പരിസേവിതേ രാജ്ഞഃ ശതശലാകസ്ഥച്ഛത്രസ്യച്ഛായയാശുഭേ
എല്ലാവരും രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, രാജാവിന്റെ നൂറു പാളികളുള്ള കുടയുടെ ശുഭമായ നിഴലിൽ ഒന്നിച്ചു തിളങ്ങി.
വിശാംപതിരഥോവാച തന്മുഖച്ഛായയേരിതമ് 4.1.43.
അപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ ആ കുടയുടെ നിഴലിൽ ഇരുന്ന് സംസാരിച്ചു.
അസ്മത്കുലേ മൂലഭൂതോ ഭാസ്കരോ മാന്യ ഏവ നഃ 4.1.43.
നമ്മുടെ വംശത്തിൽ സൂര്യൻ തന്നെയാണ് മൂലാധാരം; അവൻ എപ്പോഴും നമ്മാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
അഥ മംദരകംദരോദരോല്ലസദ സമദ്യുതി രത്നമംദിരേ
പിന്നീട്, മന്ദരപർവതത്തിന്റെ കുന്നുകളും ഗുഹകളും പോലെ തിളങ്ങുന്ന രത്നമന്ദിരത്തിൽ,