തപസാ തസ്യ സംതുഷ്ടോ മംദരസ്യൈവ ഭൂഭൃതഃ
മന്ദരപർവതാധിപന്റെ തപസ്സിൽ തൃപ്തനായി ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.
ഗതേ വിശ്വേശ്വരേ ദേവേ മംദരം ഗിരിസുംദരമ്
വിശ്വേശ്വരൻ ദേവൻ മന്ദരപർവതം വിട്ടുപോയപ്പോൾ ആ മനോഹരമായ പർവതം അവിടെ തന്നെ നിലനിന്നു.
ക്ഷേത്രാണി വൈഷ്ണവാനീഹ ത്യക്ത്വാ വിഷ്ണുരപി ക്ഷിതേഃ
വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങൾ പോലും വിഷ്ണു ഭൂമിയിൽ വിട്ടുപോയി.
സ്ഥാനാനി ഗാണപത്യാനി ഗണേശോപി തതോ വ്രജത്
പിന്നീട് ഗണപതി ഗണങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചു.
സൂരഃ സൌരാണി സംത്യജ്യ ഗതശ്ചായതനാദരമ്
സൂര്യൻ സൗരക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് തന്റെ ആലയവും വിട്ടുപോയി.
ഗതേഷു ദേവസംഘേഷു പൃഥിവ്യാഃ പൃഥിവീപതിഃ
ദേവസംഘം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവു—
വിധായ രാജധാനീം സ വാരാണസ്യാം സുനിശ്ചലാമ്
—വാരാണസിയിൽ സ്ഥിരമായ ഒരു രാജധാനി സ്ഥാപിച്ചു.
സൂര്യവത്സ പ്രതപിതാ ദുര്ഹൃദാം ഹൃദി നേത്രയോഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ, അവൻ ദുഷ്ടരുടെ മനസ്സിനെയും കണ്ണിനെയും ദഹിപ്പിച്ചു.
അഖംഡമാഖംഡലവത്കോദംഡകലയന്രണേ 4.1.43.
അവൻ അഖണ്ഡനായ അഖണ്ഡലനെപ്പോലെ, യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞ വില്ലുമായി നിലകൊണ്ടു.
സ ധര്മരാജവജ്ജാതോ ധര്മാധര്മവിവേചകഃ
അവൻ ധർമ്മരാജാവിനെപ്പോലെ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും തിരിച്ചറിയുന്നവനായി ജനിച്ചു.
ധനംജയ ഇവാധാക്ഷീത്പരാരണ്യാന്യനേകശഃ
ധനഞ്ജയനെപ്പോലെ, അവൻ അനേകം വിദേശരാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി.
സോഭൂത്പുണ്യജനാധീശോ രിപുരാക്ഷസവര്ധനഃ
അവൻ പുണ്യജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായി, ദാനവരെ വളർത്തുന്നവർക്കു ശത്രുവായി മാറി.
രാജരാജഃ സ ഏവാഭൂത്സര്വേഷാം ധനദഃ സതാമ്
അവനാണ് രാജാക്കളുടെ രാജാവായത്, സത്യനിഷ്ഠരായ എല്ലാവർക്കും സമ്പത്ത് നൽകുന്നവനായി.
വിശ്വേഷാം സ ഹി ദേവാനാം തപസാ രൂപധൃഗ്യതഃ
അവൻ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ദേവന്മാർക്കായി വിവിധ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു.
അസാധ്യഃ സ ഹി സാധ്യാനാം വസുഭ്യോ വസുനാധികഃ
സാധ്യന്മാർക്കു പോലും അവൻ അത്യന്തം പ്രാപ്യമല്ല; വസുക്കളെക്കാൾ സമ്പത്തിൽ അവൻ മേലാണ്.
മരുദ്ഗണാനഗണയംസ്തുഷിതാംസ്തോഷയന്ഗുണൈഃ
മരുത്ഗണങ്ങളെ അവൻ എണ്ണിയില്ല; തുഷിതന്മാരെ തന്റെ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
അഗര്വാനേവ ഗംധര്വാന്യശ്ചക്രേ നിജഗീതിഭിഃ
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, അവൻ തന്റെ ഗാനംകൊണ്ട് ഗന്ധർവന്മാരെ ആകർഷിച്ചു.
നാഗാനാഗാംസി ചക്രുശ്ച തസ്യ നാഗബലീയസഃ
ശക്തരായ നാഗന്മാരും അവന്റെ കീഴിലായി.
ജാതാ ഗുഹ്യചരാ യസ്യ ഗുഹ്യകാഃ പരിതോ നൃഷു 4.1.43.
ഗുഹ്യകന്മാർ, രഹസ്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, മനുഷ്യരിൽ അവന്റെ ചുറ്റും ജനിച്ചു.
വയം യതസ്ത്വദ്വിഷയേ സുരാവാസോഽപി ദുര്ലഭഃ ആശുഗശ്ചാശുഗാമിത്വം പാവമാനേ പഥിസ്ഥിതഃ
നിന്റെ രാജ്യത്ത് ദേവലോകം പോലും പ്രാപിക്കാൻ വളരെ ദുഷ്ക്കരമാണ്; പാവമാനൻ്റെ പാതയിൽ നില്ക്കുന്നവൻ അതിവേഗിയാണ്.
അഗജാന്യസ്യ തു ഗജാന്നഗവര്ഷ്മസുവര്ഷ്മണഃ
പർവ്വതങ്ങളിലെ ആനകളേക്കാൾ വലുപ്പത്തിൽ അവന്റെ ആനകൾ ഉണ്ട്.
സദോജിരേ ച ബോദ്ധാരോ യോദ്ധാരശ്ചരണാജിരേ
അവന്റെ കുതിരശാലയിൽ ജ്ഞാനികൾ ഉണ്ട്; പരിശീലന സ്ഥലങ്ങളിൽ വീരന്മാരുണ്ട്.
ന നേത്രവിഷയേ ജാതാ വിഷയേ യസ്യഭൂഭൃതഃ
ഭൂമിയുടെ രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത്, അവന്റെ കാഴ്ചയിൽ ആരും ജനിച്ചിട്ടില്ല.
കലാവാനേക ഏവാസ്തി ത്രിദിവേപി ദിവൌകസാമ്
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ദേവന്മാരിൽ കലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ ഒരാളാണ് മാത്രം.
ഏക ഏവ ഹി കാമോസ്തി സ്വര്ഗേ സോപ്യംഗവര്ജിതഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഒരേയൊരു ആഗ്രഹം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, അതും ദോഷം ഇല്ലാത്തതാണ്.
തസ്യോപവര്തനേപ്യേകോ ന ശ്രുതോ ഗോത്രഭിത്ക്വചിത്
അവന്റെ വംശത്തോട് വൈരമുള്ള ഒരാളും അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് വന്നതായി ആരും കേട്ടിട്ടില്ല.
ക്ഷയീ ച തസ്യ വിഷയേ കോപ്യാകര്ണി ന കേനചിത്
അവന്റെ രാജ്യത്ത് ക്ഷയം സംഭവിച്ചതായി ആരും ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
നാകേ നവഗ്രഹാഃ സംതി ദേശാസ്തസ്യാഽനവഗ്രഹാഃ
ആകാശത്ത് നവഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ല; അവന്റെ ദേശങ്ങൾ ഗ്രഹബാധകളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാണ്.
ഹിരണ്യഗര്ഭഃ സ്വര്ലോകേപ്യേക ഏവ പ്രകാശതേ 4.1.43.
ഹിരണ്യഗർഭൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്.
സപ്താശ്വ ഏകഃ സ്വര്ലോകേ നിതരാം ഭാസതേംഽശുമാന്
ഏഴു കുതിരകളുമായി സൂര്യൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ഒരുവൻ മാത്രമായി അതിവിശേഷമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.