കാനി തീര്ഥാനി മുഖ്യാനി ഹ്യര്ബുദേ സംതി പര്വതേ
അർബുദപർവതത്തിൽ പ്രധാനമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഏവയാണ്?
അര്ബുദസ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ മാഹാത്മ്യം ച യഥാ ശ്രുതമ് ॥ 7.3.1.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അർബുദത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടതുപോലെ.
വസിഷ്ഠോ നാമ ദേവര്ഷിഃ പിതാമഹസമുദ്ഭവഃ
വസിഷ്ഠൻ എന്നൊരു ദിവ്യമുനി ഉണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ.
നിയതോ നിയതാഹാരഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
അവൻ നിയന്ത്രിതനും, അഹാരം കുറവായി കഴിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാവുക്യത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
പംചാഗ്നിസാധകോ ഗ്രീഷ്മേ ജപഹോമപരായണഃ നംദിനീതി സുവിഖ്യാതാ സാ വൈ കാമദുഘാ ശുഭാ
വസിഷ്ഠൻ വേനലിൽ അഞ്ചു അഗ്നികളോടുകൂടിയ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു; ജപവും ഹോമവും നിർഭാഗ്യമായി ചെയ്തിരുന്നു. അവനു നന്ദിനി എന്ന പേരിലുള്ള, പ്രശസ്തിയും ശുഭത്വവും ഉള്ള, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പശുവുണ്ടായിരുന്നു.
സാ കദാചിദ്ധരാപൃഷ്ഠേ ഭ്രമമാണാ തൃണാശയാ
ഒരു ദിവസം അവൾ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി, പുല്ല് മേഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ഭഗവാംസ്തീക്ഷ്ണദീധിതിഃ
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, ശക്തമായ പ്രകാശമുള്ള ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യാഃ ക്ഷീരേണ നിത്യം സ സായം പ്രാതര്ദ്വിജോ മുനിഃ
ആ മുനി, അർദ്ധനാരി, എല്ലാ ദിവസവും വൈകുന്നേരവും രാവിലെയും അവളുടെ പാൽ കഴിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
അഥ ചിംതാപരോ വിപ്രഃ പ്രായശ്ചിത്തഭയാദ്ധ്രുവമ്
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ഭയത്തിൽ, ആലോചനയിൽ മുഴുകി നിന്നു.
സ തച്ഛ്വഭ്രമഥാസാദ്യ ഭൂംഭാരാവമഥാശൃണോത്
അവൻ ആ വലിയ കുഴിയിലേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, ഭൂമി ഭാരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു.
അഹം ഹോമസ്യ ചോദ്വേഗാന്നിഃസൃതസ്ത്വാമവേക്ഷിതുമ്
"ഹോമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്കണ്ഠ കൊണ്ടാണ് ഞാൻ പുറത്തുവന്ന് നിന്നെ കാണാൻ വന്നതെന്ന്".
പതിതാത്ര വിഭോ ത്രാഹി കൃച്ഛ്രാദസ്മാത്സുദുഃസഹാത് 7.3.1.
"പ്രഭോ, ഞാൻ ഇവിടെ വീണുപോയിരിക്കുന്നു; ഈ അത്യന്തം സഹിക്കാനാകാത്ത ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ."
സരസ്വതീം സമാദധ്യൌ നദീം ത്രൈലോക്യപാവനീമ്
അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന നദിയായ സരസ്വതിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ശ്വഭ്രം തത്പൂരയാമാസ സമംതാദ്വിമലൈര്ജലൈഃ
അവൾ ആ വലിയ കുഴി ചുറ്റും ശുദ്ധമായ വെള്ളം നിറച്ചു.
സംഹൃഷ്ടാ മുനിനാ സാര്ദ്ധം യയാവാശ്രമസമ്മുഖമ്
ആ സന്തോഷത്തോടെ, മുനിയോടൊപ്പം അവൾ ആശ്രമത്തേക്കു പോയി.
സ ദൃഷ്ട്വാ ശ്വഭ്രമധ്യം തം ഗംഭീരം ച മഹാമുനിഃ
ആ ആഴമുള്ള കുഴി കണ്ടപ്പോൾ, മഹാമുനി അതിനെ നോക്കി.
തസ്യ ചിംതയതോ വിപ്രാ ബുദ്ധിരേഷോദപദ്യത തസ്മാദ്ഗച്ഛാമ്യഹം ശീഘ്രം ഹിമവന്തം നഗോത്തമമ്
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആലോചിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: "അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ഹിമവാനെ, പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവനെ, സമീപിക്കും."
സ ഏവ പര്വതം ചാത്ര പ്രേഷയിഷ്യതി ഭൂധരഃ
"അവൻ തന്നെയാണ് ഈ ഭൂമിയിലെ രാജാവായ പർവതം ഇവിടെ അയയ്ക്കുന്നത്."
തതോ ജഗാമ സ മുനിര്ഹിമവന്തം നഗോത്തമമ് അര്ഘ്യപാദ്യാദിസംസ്കാരൈഃ സംപൂജ്യ ഇദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ആ മുനി ഹിമവാന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; അർഘ്യവും പാദ്യവും മറ്റ് ആചാരങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
സ്വാഗതം തേ മുനിശ്രേഷ്ഠ സഫലം മേഽദ്യ ജീവിതമ്
"മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു! ഇന്നാണ് എന്റെ ജീവിതം സഫലമായത്."
ബ്രൂഹി കാര്യം മുനിശ്രേഷ്ഠ അപി ജീവിതമാത്മനഃ
മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ, അതു നിങ്ങളുടെ ജീവൻകുറിച്ചാണെങ്കിലും.
അഗാധം നന്ദിനീ തത്ര പതിതാ ധേനുരുത്തമാ ॥ 7.3.1.
അവിടെ നന്ദിനി എന്ന ഉത്തമയായ പശു ആഴമുള്ള ഒരു കുഴിയിലേയ്ക്ക് വീണു.
യത്നാദാകര്ഷിതാ തസ്മാദ്ഭൂയഃ പതനജാദ്ഭയാത്
വീഴ്ചയുടെ ഭയത്തിൽ അവളെ വലിയ ശ്രമത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വലിച്ചു.
തസ്മാത്കഞ്ചിന്നഗശ്രേഷ്ഠം തത്ര പ്രേഷയ ഭൂധരമ്
അതിനാൽ, പർവ്വതങ്ങളിലെ പ്രഭുവേ, അവിടെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠമായ പർവ്വതത്തെ അയക്കൂ.
തത്പ്രമാണം നഗം കംചിത്പ്രേഷയാമി വിചിംത്യ ച
അവളുടെ അളവു കണക്കാക്കി ഒരു പർവ്വതത്തെ ഞാൻ അയയ്ക്കാം.
ന സംഖ്യാ വിദ്യതേഽധസ്താത്തസ്യ പര്വതസത്തമ
പർവ്വതശ്രേഷ്ഠനേ, അവിടത്തെ താഴെ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
അഭൂത്കൌതൂഹലം തേന സര്വം വിസ്തരതോ വദ
അവനിൽ അത്ഭുതം ഉണർന്നു; ദയവായി എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
അഹില്യാ ദയിതാ തസ്യ ധര്മപത്നീ യശസ്വിനീ
അഹില്യാ അവന്റെ പ്രിയയും ധർമ്മനിഷ്ഠയുമായ പ്രസിദ്ധയായ ഭാര്യയായിരുന്നു.
ശിഷ്യാനധ്യാപയാമാസ സ മുനിഃ ശതശസ്തദാ
അന്നേ ദിവസം ആ മഹർഷി നൂറുകണക്കിന് ശിഷ്യന്മാരെ പഠിപ്പിച്ചു.
തസ്യാന്യോഽപി ച യഃ ശിഷ്യോ ഗുരുഭക്തിപരായണഃ
അവരിൽ മറ്റൊരു ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധയുള്ളവനായിരുന്നു.