ന ക്ഷേത്രമരുണാദസ്തി നാസ്തി ദേവോഽരുണേശ്വരാത്
അരുണപർവതത്തേക്കാൾ വിശുദ്ധമായ സ്ഥലമില്ല; അരുണേശ്വരനേക്കാൾ വലിയ ദൈവവും ഇല്ല.
ഇതി കഥയതി നംദികേശ്വരേസ്മിന്പുലകിതസര്വവപുര്മൃകണ്ഡുപുത്രഃ
നന്ദികേശ്വരൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, മൃകണ്ടുപുത്രന്റെ ശരീരമാകെ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.
അഥ തൃതീയമര്ബുദഖണ്ഡം പ്രാരഭ്യതേ വ്യാസ ഉവാച ഓംനമോനംതായ സൂക്ഷ്മായ ജ്ഞാനഗമ്യായ വേധസേ
ഇപ്പോൾ മൂന്നാമത്തെ അർബുദഖണ്ഡം ആരംഭിക്കുന്നു. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഓം, അനന്തനും സൂക്ഷ്മനും ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്ന സ്രഷ്ടാവിനും വന്ദനം.
മന്വംതരാണി സര്വാണി സൃഷ്ടിശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധാ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളും വിവിധ സൃഷ്ടികളും,
അധുനാ ശ്രോതുമിച്ഛാമസ്തീര്ഥമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പരമമായ മഹത്വം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തിസ്രഃ കോട്യോഽര്ദ്ധകോടിശ്ച തേഷാം സംഖ്യാ കൃതാ പുരാ
മൂന്ന് കോടി അരകോടിയും—പഴയകാലത്ത് അവയുടെ എണ്ണം അങ്ങനെ ആയിരുന്നു.
ക്ഷേത്രാണി സരിതശ്ചൈവ പര്വതാശ്ച നദാ സ്തഥാ
വിശുദ്ധഭൂമികൾ, നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, ഒഴുക്കുകളും അങ്ങനെ,
തേഷാം മധ്യേഽര്ബുദോനാമ സര്വപാപഹരോഽനഘഃ
അവയിൽ അർബുദം എന്നത് പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന വിശുദ്ധസ്ഥലമാണ്, പാപരഹിതനേ.
പുനംതി സര്വതീര്ഥാനി സ്നാനദാനാദികൈര്യഥാ
തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാം, സ്നാനം, ദാനം മുതലായ ക്രിയകളിലൂടെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
കഥം വാസിഷ്ഠമാഹാത്മ്യാത്പ്രഥിതോ ധരണീതലേ
വസിഷ്ഠന്റെ മഹത്വം എങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി?
കാനി തീര്ഥാനി മുഖ്യാനി ഹ്യര്ബുദേ സംതി പര്വതേ
അർബുദപർവതത്തിൽ പ്രധാനമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഏവയാണ്?
അര്ബുദസ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ മാഹാത്മ്യം ച യഥാ ശ്രുതമ് ॥ 7.3.1.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അർബുദത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടതുപോലെ.
വസിഷ്ഠോ നാമ ദേവര്ഷിഃ പിതാമഹസമുദ്ഭവഃ
വസിഷ്ഠൻ എന്നൊരു ദിവ്യമുനി ഉണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ.
നിയതോ നിയതാഹാരഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
അവൻ നിയന്ത്രിതനും, അഹാരം കുറവായി കഴിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാവുക്യത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
പംചാഗ്നിസാധകോ ഗ്രീഷ്മേ ജപഹോമപരായണഃ നംദിനീതി സുവിഖ്യാതാ സാ വൈ കാമദുഘാ ശുഭാ
വസിഷ്ഠൻ വേനലിൽ അഞ്ചു അഗ്നികളോടുകൂടിയ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു; ജപവും ഹോമവും നിർഭാഗ്യമായി ചെയ്തിരുന്നു. അവനു നന്ദിനി എന്ന പേരിലുള്ള, പ്രശസ്തിയും ശുഭത്വവും ഉള്ള, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പശുവുണ്ടായിരുന്നു.
സാ കദാചിദ്ധരാപൃഷ്ഠേ ഭ്രമമാണാ തൃണാശയാ
ഒരു ദിവസം അവൾ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി, പുല്ല് മേഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ഭഗവാംസ്തീക്ഷ്ണദീധിതിഃ
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, ശക്തമായ പ്രകാശമുള്ള ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യാഃ ക്ഷീരേണ നിത്യം സ സായം പ്രാതര്ദ്വിജോ മുനിഃ
ആ മുനി, അർദ്ധനാരി, എല്ലാ ദിവസവും വൈകുന്നേരവും രാവിലെയും അവളുടെ പാൽ കഴിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
അഥ ചിംതാപരോ വിപ്രഃ പ്രായശ്ചിത്തഭയാദ്ധ്രുവമ്
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ഭയത്തിൽ, ആലോചനയിൽ മുഴുകി നിന്നു.
സ തച്ഛ്വഭ്രമഥാസാദ്യ ഭൂംഭാരാവമഥാശൃണോത്
അവൻ ആ വലിയ കുഴിയിലേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, ഭൂമി ഭാരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു.
അഹം ഹോമസ്യ ചോദ്വേഗാന്നിഃസൃതസ്ത്വാമവേക്ഷിതുമ്
"ഹോമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്കണ്ഠ കൊണ്ടാണ് ഞാൻ പുറത്തുവന്ന് നിന്നെ കാണാൻ വന്നതെന്ന്".
പതിതാത്ര വിഭോ ത്രാഹി കൃച്ഛ്രാദസ്മാത്സുദുഃസഹാത് 7.3.1.
"പ്രഭോ, ഞാൻ ഇവിടെ വീണുപോയിരിക്കുന്നു; ഈ അത്യന്തം സഹിക്കാനാകാത്ത ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ."
സരസ്വതീം സമാദധ്യൌ നദീം ത്രൈലോക്യപാവനീമ്
അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന നദിയായ സരസ്വതിയെ ധ്യാനിച്ചു.
ശ്വഭ്രം തത്പൂരയാമാസ സമംതാദ്വിമലൈര്ജലൈഃ
അവൾ ആ വലിയ കുഴി ചുറ്റും ശുദ്ധമായ വെള്ളം നിറച്ചു.
സംഹൃഷ്ടാ മുനിനാ സാര്ദ്ധം യയാവാശ്രമസമ്മുഖമ്
ആ സന്തോഷത്തോടെ, മുനിയോടൊപ്പം അവൾ ആശ്രമത്തേക്കു പോയി.
സ ദൃഷ്ട്വാ ശ്വഭ്രമധ്യം തം ഗംഭീരം ച മഹാമുനിഃ
ആ ആഴമുള്ള കുഴി കണ്ടപ്പോൾ, മഹാമുനി അതിനെ നോക്കി.
തസ്യ ചിംതയതോ വിപ്രാ ബുദ്ധിരേഷോദപദ്യത തസ്മാദ്ഗച്ഛാമ്യഹം ശീഘ്രം ഹിമവന്തം നഗോത്തമമ്
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആലോചിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: "അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ഹിമവാനെ, പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവനെ, സമീപിക്കും."
സ ഏവ പര്വതം ചാത്ര പ്രേഷയിഷ്യതി ഭൂധരഃ
"അവൻ തന്നെയാണ് ഈ ഭൂമിയിലെ രാജാവായ പർവതം ഇവിടെ അയയ്ക്കുന്നത്."
തതോ ജഗാമ സ മുനിര്ഹിമവന്തം നഗോത്തമമ് അര്ഘ്യപാദ്യാദിസംസ്കാരൈഃ സംപൂജ്യ ഇദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ആ മുനി ഹിമവാന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; അർഘ്യവും പാദ്യവും മറ്റ് ആചാരങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
സ്വാഗതം തേ മുനിശ്രേഷ്ഠ സഫലം മേഽദ്യ ജീവിതമ്
"മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു! ഇന്നാണ് എന്റെ ജീവിതം സഫലമായത്."