യോധ്യാപയേദേകദേശം ശ്രുതേരംഗാന്യഥാപി വാ
ശ്രുതിയുടെ ഒരു ഭാഗമോ അതിന്റെ ഉപാംഗങ്ങളോ ആവശ്യത്തിന് പഠിപ്പിക്കണം.
യഥാവിധി നിഷേകാദി യഃ കര്മ കുരുതേ ദ്വിജഃ
യഥാവിധി നിഷേകാദി കര്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ—
അഗ്ന്യാധേയം പാകയജ്ഞാനഗ്നിഷ്ടോമാദികാന്മഖാന്
അഗ്നിഹോത്രം, പാകയജ്ഞങ്ങൾ, അഗ്നിഷ്ടോമം പോലുള്ള സോമയജ്ഞങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആചരണം—
ഉപാധ്യായാദ്ദശാചാര്യ ആചാര്യാത്തു ശതം പിതാ
ഉപാധ്യായനിൽപോലെ പത്ത് ഗുണം, ആചാര്യനിൽനിന്ന് നൂറ് ഗുണം, അച്ഛനിൽനിന്ന്—
വിപ്രാണാം ജ്ഞാനതോ ജ്യൈഷ്ഠ്യം ബാഹുജാനാം തു വീര്യതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ മുതിർന്നതിന്റെ അളവ് ജ്ഞാനമാണ്; ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ വീര്യമാണ് അതിന് അളവ്.
സ്വപ്നേ സിക്ത്വാ ബ്രഹ്മചാരീ ദ്വിജഃ ശുക്രമകാമതഃ 4.1.36.
ബ്രഹ്മചാരിയായ ദ്വിജൻ ആഗ്രഹമില്ലാതെ സ്വപ്നത്തിൽ ശുക്ലം സ്രവിച്ചാൽ—
സ്വധര്മനിരതാനാം ച വേദയജ്ഞക്രിയാവതാമ്
സ്വധർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയോടെ, വേദയജ്ഞങ്ങളിലും കർമ്മങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്ക്—
അകൃത്വാ ഭൈക്ഷ്യചരണമസമിധ്യ ഹുതാശനമ്
ഭിക്ഷയെടുക്കാതെയും, അഗ്നി കത്തിക്കാതെയും—
യഥേഷ്ടചേഷ്ടോ നഭവേദ്ഗുരോര്നയനഗോചരേ
ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ പെരുമാറരുത്.
ഗുരുനിംദാഭവേദ്യത്ര പരിവാദസ്തു യത്ര ച
ഗുരുവിനെ അപമാനിക്കുന്നതോ, കുറ്റം പറയുന്നതോ ഉള്ളിടത്ത്—
ഖരോ ഗുരോഃ പരീവാദാച്ഛ്വാ ഭവേദ്ഗുരുനിംദകഃ
ഗുരുവിനെ കുറ്റം പറയുന്നതിൽ നിന്ന് കഴുതയും, ഗുരുവിനെ നിന്ദിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നായയും ജനിക്കുന്നു.
നാഭിവാദ്യാ ഗുരോഃ പത്നീ സ്പൃഷ്ട്വാംഘ്രീ യുവതീ സതീ
ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യ യുവതിയും ശുദ്ധയുമാണെങ്കിൽ, അവളുടെ കാൽ സ്പർശിച്ചശേഷം അവളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്.
സ്വഭാവശ്ചംചലഃ സ്ത്രീണാം ദോഷഃ പുംസാമതഃ സ്മൃതഃ
സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം ചഞ്ചലമാണെന്നത് പുരുഷന്മാർക്ക് ഒരു ദോഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വിദ്വാംസമപ്യവിദ്വാംസം യതസ്താധര്ഷയംത്യലമ്
അതുകൊണ്ട്, അവർ ജ്ഞാനികളെയും അജ്ഞാനികളെയും എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കുന്നു.
ന മാത്രാ ന ദുഹിത്രാ വാ ന സ്വസ്രൈകാംതശീലതാ
തനിക്കു അമ്മയോ, മകളോ, സഹോദരിയോ ആയാൽ ഒരുപോലും ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കരുത്.
പ്രയത്നേന ഖനന്യദ്വദ്ഭൂമേര്വാര്യധിഗച്ഛതി 4.1.36.
ഭൂമിയിൽ കുഴിച്ചാൽ ജലമെത്തുന്നതുപോലെ, ശ്രമിച്ചാൽ—
ശയാനമഭ്യുദയതേ ബ്രധ്നശ്ചേദ്ബ്രഹ്മചാരിണമ്
ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ കിടക്കുമ്പോൾ ശുക്ലം ഉയർന്നാൽ—
സുതസ്യ സംഭവേ ക്ലേശം സഹേതേ പിതരൌ ച യത്
മകനു ജനനം സംഭവിക്കുമ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ അനുഭവിക്കുന്ന കഷ്ടം—
അതസ്തയോഃ പ്രിയം കുര്യാദ്ഗുരോരപി ച സര്വദാ
അതിനാൽ, അവർക്കും ഗുരുവിനും എപ്പോഴും ഇഷ്ടമുള്ളതു ചെയ്യണം.
തേഷാം ത്രയാണാം ശുശ്രൂഷാ പരമം തപ ഉച്യതേ
ഈ മൂവർക്കും സേവനം ചെയ്യുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ തപസ്സെന്ന് പറയുന്നു.
ത്രീനേവാമൂന്സമാരാധ്യ ത്രീഁല്ലോകാന്സ ജയേത്സുധീഃ
ഈ മൂവരെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, ബുദ്ധിമാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കും.
ഭൂര്ലോകം ജനനീ ഭക്ത്യാ ഭുവര്ലോകം തഥാ പിതുഃ
ഭൂമിയെ മാതാവായി ഭക്തിയോടെ ആദരിക്കണം; ഭൂവർലോകത്തെ പിതാവായി ആദരിക്കണം.
ഏതദേവ നൃണാം പ്രോക്തം പുരുഷാര്ഥചതുഷ്ടയമ്
മനുഷ്യരുടെ ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ നാലും ഇതിലാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അധീത്യ വേദാന്വേദൌ വാ വേദം വാപി ക്രമാദ്ദ്വിജഃ
യജ്ഞോപവീതധാരി, വേദങ്ങൾ മുഴുവൻ പഠിച്ചാലോ, ഒരു വേദം ക്രമത്തിൽ പഠിച്ചാലോ,
അവിപ്ലുത ബ്രഹ്മചര്യോ വിശ്വേശാനുഗ്രഹാദ്ഭവേത്
ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ അശുദ്ധി വരുത്താതെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, സർവ്വലോകനാഥന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
കാശീപ്രാപ്ത്യാ ഭവേജ്ജ്ഞാനം ജ്ഞാനാന്നിര്വാണമൃച്ഛതി 4.1.36.
കാശിയിൽ എത്തുമ്പോൾ ജ്ഞാനം ലഭിക്കും; ആ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം നേടാം.
സദാചാരോ ഗൃഹേ യദ്വന്ന തഥാസ്ത്യാശ്രമാംതരേ
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ കാണുന്ന നല്ല പെരുമാറ്റം, മറ്റു ആശ്രമങ്ങളിൽ അതുപോലെ കാണാനാവില്ല.
ഗൃഹാശ്രമാത്പരം നാസ്തി യദി പത്നീവശംവദാ
ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ വശത്തായാൽ, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തേക്കാൾ ഉന്നതമായത് ഒന്നുമില്ല.
ആനുകൂല്യം കലത്രം ചേത്ത്രിദിവേനാപി കിം തതഃ
ഭാര്യ അനുകൂലമായാൽ, മൂന്നു പ്രാവശ്യം ദേവലോകം കിട്ടിയാലും അതിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
ഗൃഹാശ്രമഃ സുഖാര്ഥായ ഭാര്യാമൂലം ച തത്സുഖമ്
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സന്തോഷത്തിനായാണ്, ആ സന്തോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഭാര്യയാണു.