തവൈതത്സര്വമസ്തീഹ വിശ്വേശാനുഗ്രഹാത്പ്രിയ
ഇവയൊക്കെയും വിശ്വനാഥന്റെ കൃപയാൽ നിന്റെതാണു, പ്രിയേ.
തൂര്ണം പ്രഹിണു മാം നാഥ വിശ്വനാഥപുരീം പ്രതി
നാഥാ, ദയവായി എന്നെ ഉടൻ വിശ്വനാഥപുരിയിലേക്ക് അയയ്ക്കൂ.
മാല്യകേതുഃ കലാവത്യാ ഇത്യാകര്ണ്യ വചഃ സ്ഫുടമ്
കലാവതിയുടെ വാക്കുകൾ വ്യക്തമായി കേട്ട മാല്യകേതു അവളോട് സംസാരിച്ചു.
പ്രിയേ കലാവതി യദി തവ ഗംതവ്യമേവ ഹി
പ്രിയ കലാവതി, നീ സത്യത്തിൽ പോകേണ്ടതാണെങ്കിൽ,
ന രാജ്യം രാജ്യമിത്യാഹൂ രാജ്യശ്രീഃ പ്രേയസീ ധ്രുവമ്
രാജ്യം രാജ്യമെന്നു പറയാം, പക്ഷേ രാജ്യത്തിന്റെ മഹിമ എന്റെ പ്രിയയാണ്.
നിഃസപത്നം കൃതം രാജ്യം ഭുക്ത്വാ ഭോഗാന്നിരംതരമ്
എന്റെ രാജ്യം എതിരാളികളില്ലാത്തതാക്കി, ഞാൻ നിരന്തരമായി സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
അപത്യാന്യപി ജാതാനി കിം കര്തവ്യമിഹാസ്തി മേ 4.1.34.
മക്കളും ജനിച്ചു കഴിഞ്ഞു; ഇനി എനിക്ക് ഇവിടെ ചെയ്യാനുള്ളത് എന്താണ്?
അഥ പ്രാതഃ സമുത്ഥായ കൃത്വാ ശൌചാചമക്രിയാമ് 4.1.34.
അപ്പോൾ രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ശുദ്ധീകരണവും ആചമനവും ചെയ്തു.
ചാംദ്രായണവ്രതൈഃ കൃച്ഛ്രൈര്ഭര്തുഃ ശുശ്രൂഷണൈരപി
ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങളും കഠിനതപസ്സുകളും ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചും,
ഉവാച ച പ്രസന്നാസ്യ ആശീര്ഭിരഭിനദ്യ ച
അവൾ സന്തോഷഭാവത്തോടെ സംസാരിച്ച്, അനുഗ്രഹപൂർവം ആശംസകൾ പറഞ്ഞു.
താവദ്വിമാനമാപന്നം സക്വണത്കിംകിണീഗണമ് 4.1.34.
അവിടെ മണിക്കിണ്ണികൾ മുഴങ്ങുന്ന ദിവ്യരഥം എത്തി.
പഠിത്വാ പാഠയിത്വാ വാ ശ്രുത്വാ വാ ശ്രദ്ധയാന്വിതഃ
ആർ വിശ്വാസത്തോടെ ഇത് വായിക്കുകയോ മറ്റൊരാൾക്ക് വായിപ്പിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താലും,
ക്ഷേത്രാണാം പരമം ക്ഷേത്രം മംഗലാനാം ച മംഗലമ്
സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം; മംഗളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മംഗളകരം.
ശ്മശാനാനാം ച സര്വേഷാം ശ്മശാനം പരമം മഹത്
എല്ലാ ശ്മശാനങ്ങളിലും ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയതും ഉത്തമവുമാണ്.
ധര്മാഭിലാഷിബുദ്ധീനാം ധര്മരാശികരം പരമ്
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും ജ്ഞാനമുള്ളവർക്കും ഇത് പരമമായ ധർമ്മഫലം നൽകുന്നു.
കാമിനാം കാമജനനം മുമുക്ഷൂണാം ച മോക്ഷദമ്
കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നു; മോക്ഷം തേടുന്നവർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു.
ക്ഷേത്രൈകദേശവര്തിന്യാ ജ്ഞാനവാപ്യാഃ കഥാം പരാമ്
ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തുള്ള ജ്ഞാനകിണറിനെ കുറിച്ചുള്ള കഥകളിൽ ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം.
അണുപ്രമാണമപി യാ മധ്യേ കാശിവികാസിനീ
അത് വളരെ ചെറുതായാലും, കാശിയുടെ പ്രകാശം അതിനകത്ത് തെളിയുന്നു.
കിയംതി സംതി തീര്ഥാനി നേഹ ക്ഷോണീതലേഽഖിലേ
ഈ ഭൂമിയിൽ എത്ര തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്?
കിയംത്യോ ന സ്രവംത്യോത്ര രത്നാകര മുദാവഹാഃ
എത്ര തിര്ഥങ്ങൾ ഇവിടെ ഒഴുകുന്നില്ല, രത്നസമുദ്രം പോലെ ആനന്ദം പകരാതെ?
കിയംതി സംതി നോ ഭൂമ്യാം മോക്ഷക്ഷേത്രാണി ഷണ്മുഖ
ഭൂമിയിൽ എത്ര മോക്ഷക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു പറയാമോ, ആറുമുഖനേ?
ഗംഗാ വിശ്വേശ്വരഃ കാശീ ജാഗര്തി ത്രിതയം യതഃ 4.1.35.
ഗംഗ, വിശ്വേശ്വരൻ, കാശി — ഈ മൂന്നു എന്നും ജാഗരൂകനാണ്.
കഥമേഷാ ത്രയീ സ്കംദ പ്രാപ്യതേ നിയതം നരൈഃ
സ്കന്ദാ, ഈ മൂന്നു മനുഷ്യർക്ക് ഉറപ്പായി എങ്ങനെ ലഭിക്കും?
തപസ്താദൃക്ക്വ വാ തിഷ്യേ തിഷ്യേ യോഗഃ ക്വ താദൃശഃ
എവിടെയാണ് അത്തരം തപസ്സ്, എവിടെയാണ് അത്തരം യോഗം, തിഷ്യാ?
വിനാപി തപസാ സ്കംദ വിനായോഗേന ഷണ്മുഖ
തപസ്സില്ലാതെ, യോഗമില്ലാതെയും, ആറുമുഖനേ,
കിം കിമാചരതാ സ്കംദ കാശീ പ്രാപ്യേത തദ്വദ
എന്ത് രീതിയിലാണ് കാശി നേടാൻ കഴിയുക, സ്കന്ദാ? അതു പറയൂ.
ആചാരഃ പരമോ ധര്മ ആചാരഃ പരമം തപഃ
നല്ല ആചാരം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം; ആചാരമാണ് ഉത്തമമായ തപസ്സും.
ആചാരമേവ പ്രഥമം തസ്മാദാചക്ഷ്വ ഷണ്മുഖ
അതിനാൽ ആദ്യം ആചാരത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ, ആറുമുഖനേ.
യദാചരന്നരോ നിത്യം സര്വാന്കാമാനവാപ്നുയാത്
ഏത് ആചാരം പാലിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും എപ്പോഴും നേടും?
സ്ഥാവരാഃ കൃമയോഽബ്ജാശ്ച പക്ഷിണഃ പശവോ നരാഃ
സ്ഥാവരങ്ങൾ, കീടങ്ങൾ, ജലജീവികൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, മനുഷ്യർ —