ക്ഷീരാര്ണവാധിപതിതാമുപമന്യുരവാപ്തവാന്
ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ അധിപതിത്വം ഉപമന്യു നേടി.
ജിഗായ ശാര്ങ്ഗിണം സംഖ്യേ ദധീചിഃ ശംഭുസേവയാ
ശംഭുവിനെ സേവിച്ച ദധീചി, യുദ്ധത്തിൽ ശാരംഗധന്വാവിനെ ജയിച്ചു.
മനോരഥപഥാതീതം യച്ച വാചാമഗോചരമ് 4.1.32.
ആശയുടെ വഴിക്കപ്പുറം, വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ളതാണത്.
അനാരാധ്യ മഹേശാനം സര്വദം സര്വദേഹിനാമ്
എല്ലാവർക്കും എല്ലാം നൽകുന്ന മഹാദേവനെ ആരാധിക്കാതെ,
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ശംകരം ശരണം വ്രജ
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ശംകരനിൽ അഭയം പ്രാപിക്കൂ.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചഃ പത്ന്യാഃ പൂര്ണഭദ്രഃ സ യക്ഷരാട്
ഭാര്യയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, യക്ഷരാജാവായ പൂർണഭദ്രൻ
ദിനൈഃ കതിപയൈരേവ പരിപൂര്ണമനോരഥഃ
അൽപ്പദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ, അവന്റെ ആഗ്രഹം പൂർണ്ണമായി നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
നാദേശ്വരം സമഭ്യര്ച്യ കൈഃ കൈര്നാപി സ്വചിംതിതമ്
നാടിന്റെ ദൈവത്തെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, അറിയപ്പെടാത്ത വഴികളിലൂടെ അവൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതെല്ലാം ലഭിച്ചു.
അംതര്വത്ന്യഥ കാലേന തത്പത്നീ സുഷുവേ സുതമ്
അതിനുശേഷം, സമയമായപ്പോൾ, അവന്റെ ഗർഭിണിയായ ഭാര്യ ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു.
പ്രീതിദായം ദദൌ ചാഥ ഭൂരിപുത്രാനനേക്ഷണാത്
അവൻ സന്തോഷം പകർന്നു, എന്നാൽ അനേകം മക്കളുണ്ടായതിനാൽ, അവനെ അധികം നോക്കി നിൽക്കില്ലായിരുന്നു.
ബാലോഽപി പൂര്ണചംദ്രാഭ വദനോ മദനോപമഃ
കുട്ടിയായിരിക്കുമ്പോഴും, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, മനോഹരതയിൽ കാമദേവനോടു തുല്യനുമായിരുന്നുവൻ.
യദാഷ്ടവര്ഷദേശീയോ ഹരികേശോഽഭവച്ഛിശുഃ
ഹരികേശൻ എന്ന ബാലൻ എട്ടുവയസ്സിനടുത്ത് എത്തിയപ്പോൾ,
പാംസുക്രീഡനസക്തോപി കുര്യാല്ലിംഗം രജോമയമ് 4.1.32.
മണ്ണിൽ കളിയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോഴും, അവൻ പൊടിയിൽ ശിവലിംഗം ഉണ്ടാക്കുമായിരുന്നു.
ആകാരയതി മിത്രാണി ശിവനാമ്നാഽഖിലാനി സഃ
അവൻ സുഹൃത്തുക്കളെ കൂട്ടി, എല്ലാവരെയും ശിവയുടെ പേരുകളിൽ വിളിക്കുമായിരുന്നു.
ധൂര്ജടേ ഖംഡപരശോ മൃഡാനീശ ത്രിലോചന
ധൂർജടി, ഖണ്ഡപരശു, മൃദ, ഈശ, ത്രിലോചനൻ—
ശ്രീകംഠനീലകംഠേശ സ്മരാരേ പാര്വതീപതേ
ശ്രീകണ്ഠൻ, നീലകണ്ഠൻ, ഈശൻ, സ്മരാരിച്ഛൻ, പാർവതീപതി—
അജിനാംബരദിഗ്വാസഃ സ്വര്ധുനീ ക്ലിന്നമൌലിജ
മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചും, ദിക്കുകൾ മാത്രം വസ്ത്രമായി, സ്വർഗ്ഗനദിയുടെ വെള്ളം മുടിയിൽ ചൊരിഞ്ഞവനായി—
സവയസ്കാനിതി മുഹുഃ സമാഹ്വയതി ലാലയന്
അവൻ ഈ പേരുകളിൽ സുഹൃത്തുക്കളെ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു, അതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി.
പദ്ഭ്യാം ന പദ്യതേ ചാന്യദൃതേ ഭൂതേശ്വരാജിരാത്
ഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്റെ പുണ്യഭൂമിയൊഴികെ, മറ്റൊരിടത്തും കാലുകുത്തിയിരുന്നില്ല.
രസയേത്തസ്യ രസനാ ഹരനാമാക്ഷരാമൃതമ്
അവന്റെ നാവിൽ ഹരിയുടെ നാമത്തിന്റെ അമൃതം രുചിച്ചിരുന്നത്.
കരൌ തത്കൌതുകകരൌ മനോ മനതി നാപരമ്
അവന്റെ കൈകൾ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ മുഴുകിയിരുന്നു, മനസ്സ് മറ്റൊന്നിലും ആകുലമായിരുന്നില്ല.
ഭക്ഷ്യതേ സര്വഭക്ഷ്യാണി ത്ര്യക്ഷപ്രത്യക്ഷഗാന്യപി
അവൻ എല്ലാ വിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും തിന്നു, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവന്റെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നവയും ഉൾപ്പെടെ.
ഗച്ഛന്ഗായന്സ്വപംസ്തിഷ്ഠഞ്ച്ഛയാനോഽദന്പിബന്നപി 4.1.32.
പോകുമ്പോഴും വരുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും കുടിക്കുമ്പോഴും—
ക്ഷണദാസു പ്രസുപ്തോപി ക്വ യാസീതി വദന്മുഹുഃ
രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോലും, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'എവിടേക്കാണ് ഞാൻ പോകേണ്ടത്?' എന്ന് ചോദിക്കുമായിരുന്നു.
സ്പഷ്ടാം ചേഷ്ടാം വിലോക്യേതി ഹരികേശസ്യ തത്പിതാ
ഹരികേശന്റെ വ്യക്തമായ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു—
ഏതേ തുരംഗമാ വത്സ തവൈതേഽശ്വകിശോ രകാഃ
ഇവയാണ് കുതിരകൾ, പ്രിയപ്പെട്ട മകനേ, ഇവയാണ് നിന്റെ സ്വന്തം കുതിരക്കുഞ്ഞുകൾ.
രത്നാന്യാകരശുദ്ധാനി നാനാജാതീന്യനേകശഃ
ഖനിയിൽ നിന്നുള്ളതുപോലെ ശുദ്ധമായ, പലതരത്തിലുള്ള, ധാരാളം രത്നങ്ങൾ—
അമത്രാണി മഹാര്ഹാണി രൌപ്യ കാംസ്യമയാനി ച
അളവില്ലാത്ത വിലയേറിയ നിധികൾ, വെള്ളിയിലും കഞ്ചവുമൊക്കെയും നിർമ്മിതമായവ—
ചാമരാണി വിചിത്രാണി ഗംധദ്രവ്യാണ്യനേകശഃ
നാനാതരം നിറങ്ങളുള്ള ചാമരങ്ങൾ, പലവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ—
ഏതത്ത്വദീയം സകലംവസ്തുജാതം സമംതതഃ
ഇവയൊക്കെയും നിന്റെതാണു, ചുറ്റും പടർന്നിരിക്കുന്നവ.