സ്വയം വ്യാപാരയാമാസ രക്ഷാര്ഥം ശശിശേഖരഃ
ചന്ദ്രക്കുടമുള്ള മഹാദേവന് തന്നെ സംരക്ഷണത്തിനായി നേരിട്ട് ഇടപെട്ടു.
തേ പ്രവേശം പ്രയച്ഛംതി നാന്യേഷാം ഹി കദാചന ആശ്ചര്യകാരിപരമം കാശീഭക്തിപ്രവര്ധനമ്
അവര് ചിലര്ക്ക് മാത്രം പ്രവേശനം അനുവദിക്കും; മറ്റൊരാള്ക്കും ഒരിക്കലും അനുവദിക്കില്ല. അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്, കാശിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
വണിഗ്ധനംജയോ നാമ മാതൃഭക്തിസമന്വിതഃ
ധനഞ്ജയന് എന്നൊരു വ്യാപാരി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന് അമ്മയോടുള്ള ഭക്തി നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
പുണ്യമാര്ഗാര്ജിത ധനോ ധനതോഷിതമാര്ഗണഃ
പുണ്യമായ വഴി വഴി സമ്പാദിച്ച ധനവും, ആ ധനത്തില് സംതൃപ്തി അന്വേഷിച്ചവനുമായിരുന്നു അവന്.
സമുന്നതോപി സംപത്ത്യാ വിനയാനതകംധരഃ
സമ്പത്ത് കൊണ്ടു ഉയര്ന്നിരുന്നെങ്കിലും, വിനയം അവന്റെ സ്വഭാവത്തില് തെളിഞ്ഞിരുന്നു.
രൂപസംപദുദാരോപി പരദാരപരാങ്മുഖഃ
സൗന്ദര്യവും സമ്പത്തും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവന് മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരില് നിന്ന് മാറിനിന്നവനായിരുന്നു.
സസത്യാനൃതവൃത്തിശ്ച പ്രായഃ സത്യപ്രിയോ മുനേ
സത്യവും അസത്യവും ഒരുപോലെ അനുസരിക്കുന്നവന് കൂടുതലും സത്യത്തെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനാണ്, മഹർഷേ.
സദാചരണഗോപ്യേഷ സുഖയാനചരഃ കൃതീ
സദാചാരം മറച്ചു വച്ച്, സുഖകരമായ വഴിയിലാണ് അവന് നടക്കുന്നത്; അവന് കാര്യസിദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
തസ്യൈവം വര്തമാനസ്യ കദാചിത്കാലപര്യയാത് 4.1.30.
ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന അവന്, കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോള്
തയാ ച യൌവനം പ്രാപ്യ മേഘച്ഛായാതിചംചലമ്
അവളും യൗവനം പ്രാപിച്ചു, മേഘത്തിന്റെ നിഴൽപോലെ സ്ഥിരതയില്ലാത്തതായിരുന്നു.
ദിന ത്രിചതുരസ്ഥായി യാ നാരീ പ്രാപ്യ യൌവനമ്
ഒരു സ്ത്രീ യൗവനം പ്രാപിച്ചാൽ, മൂന്ന് നാലു ദിവസമേ അവൾ സ്ഥിരതയോടെ ഇരിക്കൂ.
ശീലഭംഗേന നാരീണാം ഭര്താധര്മപരോപി ഹി
സ്ത്രീകളുടെ ശീലത്തിൽ ഭംഗം വരുത്തുന്നതു കൊണ്ടു, പതി അധർമ്മത്തിൽ ആണെങ്കിലും അവളുടെ വീഴ്ചയ്ക്ക് കാരണമാവുന്നു.
വിഷ്ഠാഗര്തേ ച നിരയേ സ്വയം പതതി ദുര്മതിഃ
ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ സ്വയം മലകുഴിയിലും നരകത്തും വീഴുന്നു.
സ്വവിഷ്ഠാപായിനീ ചാഥ വല്ഗുലീ വൃക്ഷലംബിനീ
അവൾ സ്വന്തം മല കുടിച്ചും നഗ്നയായി മരത്തിൽ തൂങ്ങി കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
രക്ഷണീയം മഹായത്നാദിദം സുകൃതഭാജനമ്
നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായ ഈ ശരീരം വലിയ ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.
അനേനൈവ ശരീരേണ ഭര്തൃസാദ്വിഹിതേന ഹി
ഭർത്താവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഈ ശരീരത്തോടെയാണ് അവൾ ജീവിക്കേണ്ടത്.
അത്രിപത്ന്യനസൂയാ കിം ഭര്തൃഭക്തിപ്രഭാവതഃ
ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുടെ ശക്തിയാൽ അസൂയയില്ലാത്ത ഭാര്യക്ക് അസൂയ എവിടെയാണ്?
ഇഹ കീര്തിശ്ച വിപുലാ സ്വര്ഗേവാസസ്തഥാഽക്ഷയഃ
ഇവിടെ വലിയ കീർത്തിയും സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമായ വാസവുമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
സാദുര്വൃത്ത്യാ പരിത്യജ്യ പതിധര്മം സനാതനമ് 4.1.30.
നല്ല പെരുമാറ്റം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൾ ഭർത്താവിന്റെ ശാശ്വതധർമ്മം തള്ളിക്കളയുന്നു.
ധനംജയോപി ച മുനേ കേനചിച്ഛിവയോഗിനാ
മഹർഷേ, ധനഞ്ജയനും ഒരു ശിവഭക്തനായ യോഗിയുടെ വഴി കൊണ്ടാണ്
ധനംജയോപി ധര്മാത്മാ മാതൃഭക്തിപരായണഃ
ധനഞ്ജയനും ധർമ്മപരനും മാതാവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
പംചഗവ്യേന സംസ്നാപ്യ തതഃ പംചാമൃതേന വൈ
അവനെ അഞ്ചു ഗവ്യങ്ങളാൽ സ്നാനമഴിച്ച്, പിന്നെ അഞ്ചാമൃതം ഒഴിച്ചു.
ആവേഷ്ട്യ നേത്രവസ്ത്രേണ തതഃ പട്ടാംബരേണ വൈ
കണ്ണിനുള്ള വസ്ത്രം ചുറ്റി, പിന്നെ പട്ടുവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ചു.
നേപാലകംബലേനാഥ മൃദാചാഽഥ വിശുദ്ധയാ
പിന്നീട് നേപ്പാളി കമ്പളവും, ശുദ്ധമായ മണ്ണും ഉപയോഗിച്ചു.
അസ്പൃഷ്ടഹീനജാതിഃ സ ശുചിഷ്മാന്സ്ഥംഡിലേശയഃ
അവൻ ശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവനും, താഴ്ന്ന ജന്മം എന്ന കറവ് തൊടാത്തവനും, വൃത്തിയുള്ളവനും, നിലത്തുതന്നെ കിടന്നവനും ആയിരുന്നു.
ഭാരവാഹഃ കൃതസ്തേന കശ്ചിദ്ദത്ത്വോചിതാം ഭൃതിമ്
അവൻ ഒരു ഭാരവാഹിയെ നിയമിച്ചു, അവനു യോജിച്ച പ്രതിഫലം കൊടുത്തു.
ധൃത്വാ സംഭൃതിരക്ഷാര്ഥം ഭാരവാഹം ധനംജയഃ
സമാഹരിച്ച വസ്തുക്കൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ധനഞ്ജയൻ ആ ഭാരവാഹിയെ ഉപയോഗിച്ചു.
ഭാരവാഹ്യംതരം പ്രാപ്യ തസ്യ സംഭൃതിമധ്യതഃ
ഭാരവാഹിയുടെ ഉള്ളഭാഗം എത്തി, അവിടെ സമാഹരിച്ച വസ്തുക്കൾ ഇടയിൽ വെച്ചു.
വാസസ്ഥാനമഥാഗത്യ തമദൃഷ്ട്വാ ധനംജയഃ 4.1.30.
പിന്നീട് തന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തിയ ധനഞ്ജയൻ അവനെ കാണാതെ നിന്നു.
ഹാഹേത്യാതാഡ്യ ഹൃദയം ചക്രംദ ബഹുശോ ഭൃശമ്
അവൻ 'ഹാ' എന്ന് വിളിച്ചു, ഹൃദയം അടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.