അചിംതയച്ച കോയം മേ നിര്ഹേതുഃ സത്ത്വവിപ്ലവഃ
'എന്താണ് ഈ കാരണം ഇല്ലാത്ത മനസ്സിന്റെ കലഹം?' എന്നു അവൻ ചിന്തിച്ചു.
ഇതി ചിംതാകുലേ തസ്മിംസ്തജ്ജ്ഞാനേപ്യപടീയസി
ഇങ്ങനെ ആശങ്കയിൽ മുങ്ങി, കാരണമറിഞ്ഞുകൂടാ അവസ്ഥയിൽ അവൻ ആയിരുന്നു.
നിരീക്ഷമാണ ഏവാസ്മിന്ഹിത്വാ തിര്യക്കലേവരമ്
അവിടെ നോക്കിയപ്പോൾ, മൃഗശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച രണ്ട് ജീവികൾ അവൻ കണ്ടു.
കിരീടിനൌ കുണ്ഡലിനൌ ഹാരകേയൂരധാരിണൌ
അവർ ഇരുവരും കിരീടവും കുന്ദലവും ധരിച്ചിരുന്നതും, മാലയും കൈവളയും അണിഞ്ഞിരുന്നതുമായിരുന്നു.
അവോചതാം ച നൃപതിമാശ്ചര്യാകൃഷ്ടമാനസമ്
അവരുടെ മനസ്സ് അത്ഭുതത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ രാജാവിനോട് അവർ സംസാരിച്ചു.
രാജന്നലം വിഷാദേന ശോണാദ്രീശപ്രഭാവതഃ
രാജാവേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഇത് ശോണമലയുടെ അധിപന്റെ ശക്തിയാൽ സംഭവിച്ചതാണ്.
തദോവാച തയോഃ കിംചിദാശ്വസ്തഇവ പാര്ഥിവഃ 1.3.2.22.
അവരുടെ വാക്കുകളിൽ കുറച്ച് ആശ്വാസം ലഭിച്ച രാജാവ് അപ്പോൾ ചോദിച്ചു.
കൌ യുവാം നിര്മിതോ യാഭ്യാമഭിഷംഗോ മമേദൃശഃ
നിങ്ങൾ ആരാണ്? നിങ്ങളാൽ എനിക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു അനുഭവം സംഭവിച്ചത് എന്ത്?
ഇതി തേന കൃതേ പ്രശ്നേ തമുവാച കലാധരഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, കലാധരൻ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അവേഹി രാജന്നാവാം ഹി പുരാവിദ്യാധരേശ്വരൌ
രാജാവേ, ഞങ്ങൾ മുമ്പ് വിദ്യാധരന്മാരുടെ അധിപന്മാർ ആയിരുന്നു എന്നു അറിയണം.
ഏകദാ തു സുവര്ണാദ്രേഃ പാര്ശ്വേ ദുര്വാസസോ മുനേഃ
ഒരു ദിവസം, സ്വർണ്ണപർവതത്തിന്റെ സമീപം, ദുർവാസസെന്ന മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ,
ക്രോശേദ്ധാം തപസസ്തസ്യ ശിവാരാധനസാധനീമ്
അവിടെ ഞങ്ങൾ ശിവനെ ആരാധിക്കാൻ, ഉച്ചത്തിൽ തപസ്സ് നടത്തി.
വിനീതാവപ്യസംജാതൌ തത്ത്വോചിതസുധീഗണൌ
വിശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവരായിട്ടും, വിനയമുള്ളവരായിട്ടും, ഞങ്ങൾ അഹങ്കാരികൾ ആയി.
സ്ഥലസ്യ തസ്യ സൌഹാര്ദാത്കാംതിശാല്യതിഗര്വിതഃ
ആ സ്ഥലത്തോടുള്ള സ്നേഹവും അതിന്റെ ഭംഗിയിൽ അതിരുകടന്ന അഭിമാനവും കാരണം.
അഹം തു തത്ര പുഷ്പാണാം ഗംധാതിശയമോഹിതഃ
എനിക്ക് അവിടെയുള്ള പുഷ്പങ്ങളുടെ അപൂർവമായ സുഗന്ധം മനസ്സിൽ ആകെയുള്ള ആകർഷണം ഉണ്ടാക്കി.
തതഃ ശാംഡില്യമൂലസ്ഥോ വ്യാഘ്രചര്മാസനേ സ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം, ശാണ്ഡില്യവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ, കുരിശ്ശലിന്റെ മേൽ ഇരുന്ന്,
അമര്ഷോത്കര്ഷനീരംധ്രസ്പംദമാനാധരച്ഛദഃ 1.3.2.22.
അവന്റെ അധരങ്ങൾ അത്യന്തം കോപത്തിൽ വിറയച്ചു.
സരോഷോഽഭൂത്തേജസാഢ്യോ ഘര്മദംതുരവിഗ്രഹഃ
അവൻ ക്രോധത്തിൽ കത്തുന്ന പോലെ ദേഹത്തിൽ ചൂട് പടർന്നു, ശരീരം ഉരുകി നിന്നു.
ആഃ പാപൌ പ്രച്യുതാചാരൌ കൌ യുവാമതിഗര്വിതൌ
അയ്യോ! നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദുഷ്ടരും, പാഴായ പെരുമാറ്റമുള്ളവരും, അത്യന്തം അഹങ്കാരികളുമാണ്. ആരാണ് നിങ്ങൾ?
തപോവനമിദം മത്കം പാവനം ഭൂതഭാവനമ്
ഇത് എന്റെ തപോവനം, വിശുദ്ധവും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായും, പവിത്രമായും നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥലം.
പുരവൈരിസപര്യായാഃ പര്യായകമിദം വനമ്
ഈ കാട് നഗരവൈരികളുടെ മറ്റൊരു വാസസ്ഥലമാണ്.
തദേതത്പാദസംചാരൈര്ദൂഷയന്നേഷ പാതകീ
നിന്റെ കാലടികൾ കൊണ്ട് ഇത് മലിനമാക്കുന്നവൻ പാപിയാണ്.
അപരോപ്യയമത്യുഗ്രേ പതത്വചലകംദരേ। പ്രസൂനഗംധലോഭാദ്യോ ഗംധസാരംഗതാം ഗതഃ
അനുമതി ഇല്ലാതെ, ഈ അത്യന്തം ഭയാനകവും കുഴിയുള്ള ഗുഹയിൽ, പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം കിട്ടണമെന്ന ലാലസയിൽ, സുഗന്ധത്തിന്റെ സാരമായ ഭാഗം തേടി കടന്നവനാണ് ഇവൻ.
ഇതി തേനോഗ്രരോഷേണ ശാപവജ്രേ നിപാതിതേ
അങ്ങനെ, അവന്റെ ഭയങ്കരമായ കോപം ശാപം പോലെ വീണു.
അഭിധായ ച തം ദേവമാഹിതാംഘ്രിപരിഗ്രഹൈഃ
ശ്രദ്ധയോടെ കൈകൾ കൂപ്പി ആ ദേവനോട് അഭിമുഖമായി പറഞ്ഞു.
അഥാതിദീനമനസാവാവാമാലോക്യ പാര്ഥിവ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞങ്ങളെ അതീവ ദുഃഖിതരായി കണ്ടു,
അഭാഷത ച മൈവം ഭോ ഭവതോഃ ക്വാപി ദുര്ധിയോഃ 1.3.2.22.
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്, തെറ്റായ മനസ്സുള്ള നിങ്ങൾ ഇരുവരും.'
പുരാ ഖലു പുരാരാതിരധ്യതിഷ്ഠച്ഛുഭാം സഭാമ്
പണ്ടൊരിക്കൽ, നഗരവൈരിയായവൻ ശുഭമായ ഒരു സഭയിൽ ഇരുന്നിരുന്നു.
തദാ ച ദേവദേവായ നംദനാരണ്യദേവതാ
അപ്പോൾ, ദേവദേവനായി, നന്ദനവനത്തിലെ ദേവതകൾക്ക് വേണ്ടി,
ബാല്യാത്കുതൂഹലാക്രാന്തൌ ഗജാനനഷഡാനനൌ
കുഞ്ഞുകാലത്തെ ആസ്വാദനത്തിൽ മുഴുകിയ ഗജാനനനും ഷഡാനനനും,