നിര്ദഗ്ധാന്സാഗരാഞ്ഛ്രുത്വാ കപിലക്രോധവഹ്നിനാ
കപിലന്റെ കോപാഗ്നിയിൽ സമുദ്രങ്ങൾ കത്തിപ്പോയതായി കേട്ടശേഷം,
സൂര്യവംശേ മഹാതേജാ രാജാ പരമധാര്മികഃ
സൂര്യവംശത്തിൽ മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള, ഉത്തമധർമ്മമുള്ള ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
ഹിമവംതം നഗശ്രേഷ്ഠമമാത്യ ന്യസ്തരാജ്യധൂഃ
അവൻ രാജകാര്യങ്ങൾ മന്ത്രിമാർക്ക് ഏൽപ്പിച്ച്, പർവ്വതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ഹിമവാനിലേക്കു പോയി.
ബ്രഹ്മശാപാഗ്നിനിര്ദഗ്ധാന്മഹാദുര്ഗതിഗാനപി
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപാഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയവരും വലിയ ദുരിതത്തിൽ ആയിരുന്നവരും,
മമൈവ സാ പരാമൂര്തിസ്തോയരൂപാ ശിവാത്മികാ
അവൾ തന്നെയാണ് എന്റെ പരമമായ രൂപം, വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതും, ശുഭത്വം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ശുദ്ധവിദ്യാസ്വരൂപാ ച ത്രിശക്തിഃ കരുണാത്മികാ
അവൾ ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരവും, മൂന്നു ശക്തികളുടെയും രൂപവും, കരുണയുടെ സ്വരൂപവുമാണ്.
യാമേതാം ജഗതാം ധാത്രീം ധാരയാമി സ്വലീലയാ
ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ഈ ദേവിയെ ഞാൻ എന്റെ ലീലയിൽ നിലനിർത്തുന്നു.
ത്രൈലോക്യേ യാനി തീര്ഥാനി പുണ്യക്ഷേത്രാണി യാനി ച 4.1.27.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ തിരുത്തങ്ങളും പുണ്യഭൂമികളും,
തപാംസി വിഷ്ണോ സര്വാണി ശ്രുതിഃ സാംഗാ ചതുര്വിധാ
വിഷ്ണുവേ, എല്ലാ തപസ്സുകളും, ചതുര്വിധമായ വേദവും അതിന്റെ അംശങ്ങളുമാണ് അവൾ.
പുരുഷാര്ഥാശ്ച സര്വേ വൈ ശക്തയോ വിവിധാശ്ച യാഃ
മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും വിവിധ ശക്തികളും അവളിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വക്രതുഷു ദീക്ഷിതഃ
അവനെല്ലാം തിരുത്തുകളിൽ स्नാനം ചെയ്തവനെയും എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനുമായവനെയുംപോലെയാണ്.
തപാംസി തേന തപ്താനി സര്വദാനപ്രദഃ സ ച
അവൻ എല്ലാ തപസ്സുകളും ചെയ്തവനും എല്ലാ ദാനങ്ങളും നൽകിയവനുമാണ്.
സര്വവര്ണാശ്രമേഭ്യശ്ച വേദവിദ്ഭ്യശ്ച വൈ തഥാ
അവൻ എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിലും വേദം അറിയുന്നവരിലും സമാനനാണ്.
മനോവാക്കായജൈര്ദോഷൈര്ദുഷ്ടോ ബഹുവിധൈരപി
മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിലൂടെ ഉണ്ടായ പലവിധ ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ടു പോലും,
കൃതേ സര്വത്ര തീര്ഥാനി ത്രേതായാം പുഷ്കരം പരമ്
കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാ തിരുത്തുകളും എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ പുഷ്കരം ഏറ്റവും ഉത്തമം.
പൂര്വജന്മാംതരാഭ്യാസ വാസനാവശതോ ഹരേ
ഹരിയേ, മുമ്പത്തെ ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശീലങ്ങൾ കാരണം,
ധ്യാനം കൃതേ മോക്ഷഹേതുസ്ത്രേതായാം തച്ച വൈ തപഃ
കൃതയുഗത്തിൽ മോക്ഷത്തിന് കാരണം ധ്യാനമാണ്; ത്രേതായുഗത്തിൽ അതാണ് തപസ്സു.
യോ ദേഹപതനാദ്യാവദ്ഗംഗാതീരം ന മുംചതി 4.1.27.
ശരീരം വീഴുന്നതുവരെ ഗംഗയുടെ തീരം വിട്ടുപോകാത്തവൻ,
കലൌ കലുഷചിത്താനാം പരദ്രവ്യരതാത്മനാമ്
കലിയുഗത്തിൽ, മനസ്സു മലിനമായും മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവർക്കും,
അലക്ഷ്മീഃ കാലകര്ണീ ച ദുഃസ്വപ്നോ ദുര്വിചിംതിതമ്
അവർക്കു ദാരിദ്ര്യം, മരണഭയം, ദുഷ്പ്നങ്ങൾ, ദുഷ്ടചിന്തകൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകും.
ഗംഗാ ഹി സര്വഭൂതാനാമിഹാമുത്ര ഫലപ്രദാ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഗംഗാ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ഫലം നൽകുന്നവളാണ്.
യജ്ഞ ദാന തപോ യോഗ ജപാഃ സനിയമാ യമാഃ
യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്, യോഗം, ജപം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ശമം എന്നിവയും
കിമഷ്ടാംഗേന യോഗേന കിം തപോഭിഃ കിമധ്വരൈഃ
എട്ടു ഘടകങ്ങളുള്ള യോഗം എന്തിനാണ്? കഠിനതപസ്സുകൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? യാഗങ്ങൾക്കും എന്ത് വിലയുണ്ട്?
അപി ദൂരസ്ഥിതസ്യാപി ഗംഗാമാഹാത്മ്യവേദിനഃ
ദൂരത്ത് കഴിയുന്നവനാണെങ്കിലും ഗംഗയുടെ മഹത്വം അറിയുന്നവന്—
ശ്രദ്ധാ ധര്മഃ പരഃ സൂക്ഷ്മഃ ശ്രദ്ധാ ജ്ഞാനം പരം തപഃ
വിശ്വാസം ഏറ്റവും ഉന്നതവും സൂക്ഷ്മവുമായ ധർമ്മമാണ്; വിശ്വാസം തന്നെ പരമജ്ഞാനവും തപസ്സുമാണ്.
അജ്ഞാനരാഗലോഭാദ്യൈഃ പുംസാം സംമൂഢചേതസാമ്
അജ്ഞാനം, രാഗം, ലാലസം തുടങ്ങിയവകൊണ്ട് മനസ്സു മൂടിയ മനുഷ്യർ—
ബഹിഃ സ്ഥിതം ജലംയദ്വന്നാരികേലാംതരേ സ്ഥിതമ്
നാരങ്ങയുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന വെള്ളം പുറത്തു കാണാത്തതുപോലെ—
ഗംഗാലാഭാത്പരോ ലാഭഃ ക്വചിദന്യോ ന വിദ്യതേ 4.1.27.
ഗംഗയെ പ്രാപിക്കുന്നതിനെക്കാൾ വലിയ ലാഭം മറ്റെവിടെയും ഇല്ല.
ശക്തസ്യ പംഡിതസ്യാപി ഗുണിനോ ദാനശീലിനഃ
ശക്തിയുള്ളവനും പണ്ഡിതനും ഗുണമുള്ളവനും ദാനശീലനും ആയാലും—
വൃഥാ കുല വൃഥാ വിദ്യാ വൃഥാ യജ്ഞാ വൃഥാതപഃ
കുലം വ്യർത്ഥം, വിദ്യ വ്യർത്ഥം, യജ്ഞം വ്യർത്ഥം, തപസ്സും വ്യർത്ഥം—